Những ngày đầu tham gia cách mạng của Đại tướng Chu Huy Mân

Đại tướng Chu Huy Mân sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo trên quê hương Nghệ An - Xô Viết. Đồng chí đã sớm giác ngộ, tham gia cách mạng từ năm 1929, vào Tự vệ Đỏ, trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam khi mới 17 tuổi. Tiếp thu truyền thống đấu tranh kiên cường, bất khuất của dân tộc, đồng chí Chu Huy Mân đã hiến dâng bầu nhiệt huyết, hăng hái lao vào bão táp đấu tranh cách mạng 1930 – 1931, kiên quyết chống sự đàn áp khủng bố của thực dân Pháp, cùng đồng đội bảo vệ thành quả của chính quyền cách mạng những ngày đầu non trẻ.

Đại tướng Chu Huy Mân tên thật là Chu Văn Điều, sinh ngày 17/3/1913, tại xã Yên Lưu, tổng Yên Trường, phủ Hưng Nguyên (nay là xã Hưng Hòa, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An), trong một gia đình nông dân nghèo, cha mất sớm, “Mới mười bốn tháng, tuổi ấu thơ/ Cha đi để lại một “cơ đồ”/… Rứt ruột mang con bán cửa người/Tôi đòi – đứa ở sống cầm hơi/… Bán hai, còn sáu vẫn gian nan/ Rau cháo qua ngày mẹ lo toan/Con út lớn lên niềm an ủi/ Nước non vẫy gọi tuổi thanh xuân”[1].

Đại tướng Chu Huy Mân.

Lớn lên giữa buổi “nước mất nhà tan”, tận mắt chứng kiến nỗi đau khổ của đồng bào, sự đô hộ, bóc lột của chế độ thực dân nửa phong kiến, Chu Văn Điều đã sớm có tinh thần yêu nước, căm thù quân xâm lược. Ông tích cực tham dự các buổi mít tinh, biểu tình lớn ở địa phương, nghe diễn thuyết, tham gia treo cờ đảng, rải truyền đơn cách mạng, “vác gậy tre hóa, đánh Tây ở nhà thờ Bản Thổ”[2]. Tháng 12/1930, 17 tuổi, ông vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

Trong cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh (1930 - 1931), đồng chí được phân công làm Đội phó Đội Thanh niên xích vệ xã Yên Lưu rồi Bí thư Chi bộ xã Yên Lưu, tham gia bảo vệ phong trào cách mạng.Năm 1936, đồng chí Chu Huy Mân được phân công là Bí thư phân Huyện ủy huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An và được cử đi dự Hội nghị Tỉnh ủy Nghệ An mở rộng tại Nghi Lộc.

Từ năm 1937, đồng chí bị địch bắt, tra tấn nhiều lần ở nhà lao Vinh. Trước đòn roi của kẻ thù, đồng chí Chu Huy Mân luôn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cách mạng, nhiều lần cùng đồng chí, đồng đội vượt ngục tìm cách bắt liên lạc với tổ chức Đảng. Trong thời gian bị quản thúc tại quê nhà, đồng chí vẫn bí mật hoạt động, tích cực xây dựng cở sở cách mạng.

Năm 1939, đồng chí Chu Huy Mân tiếp tục bị thực dân Pháp bắt giam. Báo cáo của mật thám Pháp ngày 27/10/1939 ghi lại việc bắt đồng chí Chu Huy Mân như sau: “…Ngày 23 tháng 10, Nguyễn Trọng Tôn, Trần Ngụ, Chu Mân tại Yên Lưu đã đến nhà bà Nguyễn Thị Lê, mẹ của Nguyễn Nhân là thợ cắt tóc ở Quán Lau, với mục đích đến đó để gặp Nguyễn Liêu, người Yên Dung Thượng… Nhưng khi Tôn, Ngụ và Mân đang đợi Liêu, thì Tri phủ Hưng Nguyên và Bang tá tại Vinhđến đó một cách đột ngột để bắt họ. Tôn và Ngụ thoát ra theo một lối phía sau nhà. Còn Chu Mân đã bị bắt…”[3].

Từ năm 1940 đến năm 1943, đồng chí bị giam tại các nhà tù Đắk Lay, Đắk Tô, Kom Tum. Những năm tháng bị giam cầm trong nhà tù thực dân, đồng chí Chu Huy Mân được tôi luyện ý chí, bản lĩnh cách mạng kiên trung, lòng yêu nước nồng nàn, trung thành tuyệt đối với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân.

Đầu xuân năm 1943, đồng chí Chu Huy Mân trốn khỏi trại giam Đắk Tô về thị trấn Vĩnh Điện, huyện Điện Bàn, lấy bí danh là Lạc, hoạt động ở bến đò ông Đốc, sông Thu Bồn, tìm cách bắt liên lạc lại với tổ chức. Sau đó, đồng chí tham gia Ban vận động Việt Minh tỉnh Quảng Nam và Tỉnh ủy Quảng Nam.

Tháng 8/1945, đồng chí Chu Huy Mân đã trực tiếp chỉ huy cuộc khởi nghĩa của nhân dân chiếm thành Quảng Nam, tham gia lãnh đạo Tổng khởi nghĩa tại tỉnh Quảng Nam. Ngày 24/8/1945, khởi nghĩa thành công,chính quyền cách mạng tỉnh Quảng Nam ra đời. Thắng lợi của cuộc khởi nghĩa đã đưa Quảng Nam trở thành một trong những tỉnh thành khởi nghĩa thành công sớm nhất trong cả nước, góp phần thúc đẩy Cách mạng tháng Tám năm 1945 trên toàn quốc giành thắng lợi hoàn toàn. Chính quyền Quảng Nam được thành lập, đồng chí Chu Huy Mân được bầu làm Phó Bí thư Tỉnh ủy và Chính trị viên Chi đội (Tỉnh đội). Đồng chí có công lớn trong việc vận động, tập hợp quần chúng, xây dựng, phát triển lực lượng cách mạng ở địa phương, xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng ngay từ ngày đầu thành lập nhà nước dân chủ nhân dân non trẻ ở tỉnh Quảng Nam.

Cuối năm 1945, Chu Huy Mân được Trung ương Đảng điều ra Huế giữ chức Chủ tịch Ủy ban Quân chính Khu C, gồm bốn tỉnh Bắc Trung Bộ (Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên – Huế, Quảng Nam), Chính trị viên Mặt trận Đường 9 Đông Hà – Xavẳnnakhệt, sau đó lần lượt đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng của Quân đội và của Đảng, Nhà nước trên các mặt trận nóng bỏng, ác liệt nhất ở cả trong nước và các nước bạn Lào, Trung Quốc.

Dù trên cương vị công tác nào hay cả khi nghỉ hưu, Đại tướng Chu Huy Mân luôn là một mẫu mực về sự tu dưỡng phẩm chất đạo đức, tinh thần học tập rèn luyện. Đồng chí là tấm gương sáng về tận trung với nước, tận hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu, cống hiến cả cuộc đời cho sự nghiệp giải phóng đất nước./.

Tài liệu tham khảo

1. Hồi ký “Thời sôi động” của Đại tướng Chu Huy Mân, do Đại tá Lê Hải Triều thể hiện, Nxb. Quân dội nhân dân, Hà Nội, 2004.

[1]Bài thơ “Viếng Mẹ - Cha” của Đại tướng Chu Huy Mân, năm 1945

[2]Hồi ký “Thời sôi động” của Đại tướng Chu Huy Mân, do Đại tá Lê Hải Triều thể hiện, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2004, tr.99

[3]Trích nội dung hiện vật lưu giữ tại Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh