Những ngày đầu trên Sông Cạn

Bà kể:

Tôi vẫn nhớ những năm tháng chiến tranh trên Sông Cạn như nhớ một giấc mơ dài, có những ngày tưởng như bình yên nhưng chỉ cần nghe một tiếng động lạ ngoài bờ sông là lòng người đã thấp thỏm. Khi ấy, cuộc sống của bà con chúng tôi còn nghèo lắm. Nhà cửa đơn sơ, cơm ăn nhiều khi cũng chẳng đủ no, nhưng tình làng nghĩa xóm thì lúc nào cũng đùm bọc nhau.

Sông Cạn ngày ấy không chỉ là con sông chảy qua quê tôi. Với những người sống trong thời chiến, con sông vừa là nơi cung cấp nước, nơi đánh bắt cá, vừa là con đường để mọi người đi lại, liên lạc và giúp đỡ nhau. Những ngày có chiến sự, dòng sông trở nên đặc biệt quan trọng. Người đi qua sông phải biết nhìn trước ngó sau, phải nhớ từng lối nhỏ, từng bụi cây, từng bến nước.

Tôi còn trẻ, nhưng chiến tranh khiến con người ta lớn nhanh hơn tuổi. Chúng tôi không được sống những ngày tháng bình thường như những người ở nơi khác. Ban ngày làm việc, lo cho gia đình, tối đến lại nghe ngóng tình hình. Có hôm đang nấu cơm, nghe tin có máy bay hoặc có lính đi qua, mọi người vội vàng tắt bếp, tìm chỗ tránh. Những đứa trẻ được người lớn ôm vào lòng, dặn phải im lặng.

Có những đêm trời tối đen, cả làng không ai dám thắp đèn. Tôi ngồi bên mẹ, nghe tiếng gió thổi qua hàng cây và tiếng nước Sông Can chảy đều đều. Mẹ thường bảo: “Cứ bình tĩnh con à, rồi chiến tranh sẽ qua.” Câu nói ấy tôi nhớ mãi. Khi còn nhỏ, tôi chưa hiểu chiến tranh bao giờ mới kết thúc. Chỉ biết rằng người lớn luôn hy vọng vào một ngày được sống yên ổn.

Trong những ngày ấy, điều khiến tôi nhớ nhất không phải là tiếng súng, mà là tình người. Nhà ai có củ khoai thì chia cho nhà bên cạnh một củ. Ai có ít gạo thì san sẻ một nắm. Có người đi xa trở về, bà con chạy ra hỏi han, xem còn ai thiếu thốn gì thì giúp đỡ.

Sông Can cứ lặng lẽ chảy qua những năm tháng ấy. Nước sông khi trong khi đục, mùa mưa thì dâng cao, mùa khô lại hiền hòa. Nhưng đối với tôi, mỗi lần nhìn dòng sông, tôi lại nhớ đến những con người đã cùng mình đi qua chiến tranh.

Bây giờ nghĩ lại, tôi thấy mình may mắn vì đã được sống, được chứng kiến ngày quê hương có hòa bình. Những năm tháng ấy đã đi xa, nhưng ký ức về Sông Can thì vẫn còn nguyên trong tôi. Chỉ cần nghe tiếng nước chảy, tôi lại thấy hình bóng quê nhà của những ngày xưa cũ hiện về.