NHỮNG NGÀY ĐÓI KHÁT NĂM 1945

Trong hồi ký Cát bụi chân ai, Tô Hoài kể lại những tháng ngày ông chứng kiến nạn đói năm 1945 ở miền Bắc.

Ông nhớ rõ từng con đường làng vắng lặng. Những người đói ngồi tựa tường, ánh mắt trũng sâu. Có những buổi sáng đi qua chợ, ông thấy người ta nằm bất động bên rìa đường.

Ông không miêu tả bằng giọng văn kịch tính, mà bằng những chi tiết rất đời thường: nồi cháo loãng chia cho nhiều miệng ăn, những gia đình bán dần đồ đạc để đổi lấy vài bát gạo, những đứa trẻ không còn đủ sức khóc.

Ông viết rằng cái đói năm ấy không chỉ làm con người kiệt quệ về thể xác, mà còn để lại một vết hằn tâm lý rất sâu trong cả một thế hệ.

Chính những ký ức ấy sau này ảnh hưởng mạnh đến văn chương của ông — một thứ văn chương luôn nhìn vào số phận con người trong biến động lịch sử.