CHUYẾN XE ĐÊM MÙNG HAI TẾT

Trong những năm tháng chiến tranh, khi đất nước còn bị chia cắt và cuộc đấu tranh giành độc lập diễn ra vô cùng khốc liệt, có rất nhiều người đã dành cả tuổi trẻ của mình cho Tổ quốc.

Trong số đó có một người phụ nữ Nam Bộ mà khi nhắc đến tên bà, nhiều thế hệ vẫn nhớ đến hình ảnh một nữ cán bộ cách mạng kiên trung, giản dị và giàu nghị lực Lê Thị Riêng

Bà sinh năm 1925 tại làng Vĩnh Mỹ, huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu. Từ nhỏ, bà đã chứng kiến cuộc sống khó khăn của người dân và những bất công trong xã hội. Chính hoàn cảnh ấy góp phần khiến bà sớm giác ngộ cách mạng và tham gia hoạt động khi còn rất trẻ.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Lê Thị Riêng tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp. Năm 1948, bà được kết nạp vào Đảng. Trong những năm tiếp theo, bà hoạt động trong phong trào phụ nữ Nam Bộ và từng đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng.

Năm 1960, khi Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam được thành lập, bà được bầu làm Phó Hội trưởng. Bà cũng là Ủy viên Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Đến năm 1965, bà được phân công phụ trách công tác phụ vận tại Khu Sài Gòn – Gia Định.

Công việc của bà không chỉ là những nhiệm vụ trên giấy tờ. Đó là những ngày tháng đi vào cơ sở, xây dựng phong trào, vận động phụ nữ và nhân dân tham gia hoạt động cách mạng trong một hoàn cảnh vô cùng nguy hiểm.

Bởi vậy, đối với những người từng làm việc cùng bà, Lê Thị Riêng không chỉ là một cán bộ lãnh đạo mà còn là một người đồng chí gần gũi, giản dị và được nhiều người tin tưởng.

Năm 1967, trong một chuyến công tác, Lê Thị Riêng bị bắt.

Đó là một bước ngoặt đau thương trong cuộc đời người nữ cán bộ cách mạng.

Bà bị giam giữ và chịu nhiều hình thức tra hỏi, ép buộc. Tuy nhiên, những khó khăn ấy không làm bà từ bỏ niềm tin của mình. Các tư liệu lịch sử ghi lại rằng dù bị địch bắt và tra tấn, bà vẫn giữ vững khí tiết, không khai báo những điều có thể gây nguy hiểm cho tổ chức và đồng đội.

Điều đáng quý nhất ở Lê Thị Riêng không phải chỉ là việc bà đã chịu đựng được gian khổ, mà còn là tinh thần trách nhiệm đối với những người đang hoạt động cùng mình.

Một người có thể sợ hãi trước nguy hiểm. Một người có thể đau đớn khi phải xa gia đình. Nhưng ở Lê Thị Riêng, tình yêu đất nước và trách nhiệm với đồng đội đã trở thành sức mạnh giúp bà giữ vững niềm tin.

Trong những ngày bị giam, có lẽ bà hiểu rằng con đường mình đã chọn có thể không có ngày trở về.

Nhưng bà vẫn không thay đổi.

Đầu năm 1968, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân diễn ra

Giữa bối cảnh chiến tranh căng thẳng ấy, Lê Thị Riêng vẫn đang bị giam giữ.

Đêm Mùng Hai Tết Mậu Thân, tức ngày 31 tháng 01 năm 1968, bà cùng một số người yêu nước khác bị đưa lên một chiếc xe chở tù. Trong số những người đi cùng có ông Trần Văn Kiểu và nữ chiến sĩ biệt động Phùng Ngọc Anh

Phùng Ngọc Anh chính là nhân chứng đặc biệt của câu chuyện này.

Nhiều năm sau, bà vẫn nhớ về chuyến xe đêm hôm ấy.

Chiếc xe đi trong bóng tối của Sài Gòn những ngày đầu năm mới.

Đối với nhiều gia đình, Tết là thời điểm đoàn tụ.

Đó là lúc người thân ngồi bên nhau, trẻ em chờ những món quà nhỏ, mọi người trao nhau những lời chúc đầu năm.

Nhưng với Lê Thị Riêng và những người trên chiếc xe ấy, đêm Mùng Hai Tết lại là một đêm định mệnh.

Không ai biết mình còn có thể nhìn thấy ngày mai hay không.

Không khí trong chiếc xe nặng nề.

Nhưng giữa hoàn cảnh ấy, người phụ nữ đã ngoài 40 tuổi vẫn giữ được sự bình tĩnh của mình.

Bà đã trải qua hàng chục năm hoạt động cách mạng, đã từng đối mặt với nhiều hiểm nguy. Vì thế, ngay cả khi đứng trước những giờ phút nghiệt ngã nhất, bà vẫn giữ được phẩm chất của một người chiến sĩ.

Phùng Ngọc Anh là người may mắn sống sót sau chuyến xe đêm ấy.

Nhiều năm sau chiến tranh, ký ức về đêm Mùng Hai Tết năm 1968 vẫn không phai trong tâm trí bà.

Đối với bà, Lê Thị Riêng không chỉ là một cái tên trong sách lịch sử.

Đó là một người đồng chí mà bà từng gặp, từng ở cùng và chứng kiến những giây phút cuối cùng.

Bởi vậy, lời kể của Phùng Ngọc Anh có giá trị đặc biệt.

Một người đã ra đi.

Một người ở lại.

Người ở lại mang theo ký ức về người đã hy sinh.

Gần sáu thập kỷ sau, câu chuyện ấy vẫn được kể lại để thế hệ hôm nay hiểu rằng phía sau những dòng chữ ngắn gọn trong sách lịch sử là những con người thật, những cuộc đời thật và những sự hy sinh thật. Báo Tiền Phong năm 2026 cũng ghi nhận Phùng Ngọc Anh là người sống sót duy nhất trong chuyến xe và vẫn mang ký ức về hai đồng chí Lê Thị Riêng và Trần Văn Kiểu.

Có những khi lịch sử không được kể bằng những cuốn sách dày.

Lịch sử đôi khi được kể bằng một món đồ rất nhỏ.

Với Lê Thị Riêng, đó là chiếc kẹp tóc.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia hiện lưu giữ những kỷ vật gắn với cuộc đời của bà, trong đó có chiếc kẹp tóc đã theo bà đến những giờ phút cuối cùng. Bên cạnh đó còn có một cuốn sổ tay ghi lại những dòng tâm sự do chính bà viết trong những năm tháng hoạt động cách mạng.

Đêm Mùng Hai Tết Mậu Thân năm 1968 đã trở thành dấu mốc cuối cùng trong cuộc đời Lê Thị Riêng.

Bà hy sinh khi mới 43 tuổi

Một cuộc đời không dài, nhưng phần lớn thời gian ấy đã dành cho đất nước và phong trào phụ nữ miền Nam.

Nếu nhìn lại cuộc đời bà, chúng ta sẽ thấy một hành trình rất đặc biệt.

Từ một cô gái Nam Bộ sớm giác ngộ cách mạng, bà trở thành một cán bộ phụ nữ quan trọng.

Từ những ngày hoạt động ở cơ sở, bà từng bước đảm nhiệm những trọng trách lớn hơn.

Từ những năm tháng kháng chiến chống Pháp đến cuộc kháng chiến chống Mỹ, bà liên tục hoạt động.

Và cuối cùng, bà đã hy sinh trong những ngày đầu Xuân Mậu Thân.

Bà không sống để nhìn thấy ngày đất nước thống nhất năm 1975.

Nhưng những đóng góp và sự hy sinh của bà đã trở thành một phần trong lịch sử của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

Sau khi bà hy sinh, tên tuổi Lê Thị Riêng được nhắc đến như một biểu tượng của sự kiên trung và tinh thần hy sinh.

Tên bà được đặt cho nhiều công trình, trường học và đường phố. Đặc biệt, Công viên Lê Thị riêng tại Thành phố Hồ Chí Minh là một địa điểm mang tên bà. Những kỷ vật của bà được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia để thế hệ sau có thể tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của người nữ cán bộ cách mạng ấy.

Nhưng có lẽ điều quan trọng nhất không phải là một con đường hay một công viên mang tên bà.

Điều quan trọng là câu chuyện về bà vẫn được kể.

Bởi mỗi lần câu chuyện ấy được kể lại, một phần ký ức của thời chiến lại được trao cho thế hệ sau.

Để những người sinh ra trong hòa bình hiểu rằng cuộc sống bình yên hôm nay không phải tự nhiên mà có.

Một chiếc kẹp tóc vốn là vật dụng rất bình thường.

Nhưng khi đặt nó trong câu chuyện của Lê Thị Riêng, nó trở thành một chứng tích của thời gian.

Nó nhắc chúng ta rằng người phụ nữ ấy cũng từng có một cuộc sống đời thường.

Bà cũng từng là một người mẹ.

Bà cũng có gia đình.

Bà cũng có những tình cảm riêng tư và những ước mong bình dị.

Thế nhưng chiến tranh đã khiến bà phải rời xa gia đình trong một thời gian dài để đi theo con đường mà bà tin là đúng.

Khi nhìn một kỷ vật nhỏ bé như vậy, chúng ta có thể cảm nhận lịch sử theo một cách rất khác.

Lịch sử không còn là những con số khô khan.

Lịch sử trở thành câu chuyện của một con người.

Ngày nay, chúng ta được sống trong một đất nước hòa bình.

Chúng ta có trường học, có sách vở, có gia đình bên cạnh và có cơ hội lựa chọn tương lai của mình.

Có thể chúng ta khó hình dung được cuộc sống của một người trẻ trong những năm chiến tranh.

Nhưng khi đọc câu chuyện về Lê Thị Riêng, chúng ta có thể hiểu được một điều:

Hòa bình luôn có giá trị rất lớn.

Thế hệ của Lê Thị Riêng đã phải đánh đổi tuổi trẻ, hạnh phúc cá nhân và thậm chí cả mạng sống để theo đuổi lý tưởng của mình.

Còn thế hệ trẻ hôm nay không cần phải sống trong chiến tranh để thể hiện lòng yêu nước.

Lòng yêu nước có thể bắt đầu từ những điều rất bình dị:

Học tập nghiêm túc.

Biết trân trọng lịch sử.

Biết yêu thương gia đình.

Biết giúp đỡ những người xung quanh.

Có trách nhiệm với cộng đồng.

Và quan trọng nhất là biết trân trọng nền hòa bình mà mình đang được hưởng.

Có những con người đã đi qua lịch sử nhưng không bao giờ thực sự biến mất.

Lê Thị Riêng là một người như thế.

Bà ra đi vào một đêm đầu Xuân năm 1968, khi đất nước vẫn còn chìm trong chiến tranh. Bà không thể nhìn thấy ngày đất nước thống nhất, không thể chứng kiến những mùa xuân hòa bình sau năm 1975.

Nhưng câu chuyện về bà vẫn còn đó.

Nó nằm trong những trang tư liệu lịch sử.

Nó nằm trong những kỷ vật được bảo tàng gìn giữ.

Nó nằm trong ký ức của những người đồng đội.

Và đặc biệt, nó nằm trong lời kể của Phùng Ngọc Anh, người đã sống sót sau chuyến xe đêm Mùng Hai Tết năm ấy.

Có lẽ thời gian có thể làm phai màu những bức ảnh cũ.

Có thể những người từng sống trong thời chiến lần lượt trở về với đất mẹ.

Nhưng ký ức về họ không nên bị lãng quên.

Bởi nếu hôm nay chúng ta có thể bình yên đón một mùa Tết, được ngồi bên gia đình, được đến trường và mơ về tương lai, thì trong đó có một phần sự hy sinh của những người đã sống và chiến đấu trong " Thời hoa lửa "

Và Lê Thị Riêng – người phụ nữ Nam Bộ kiên trung – sẽ mãi là một trong những cái tên được nhắc nhớ khi chúng ta nói về những con người đã dành trọn cuộc đời mình cho đất nước.

Một đời người có thể kết thúc, nhưng một tấm gương sống đẹp thì có thể được truyền lại qua nhiều thế hệ.

Đó chính là điều mà câu chuyện về Lê Thị Riêng để lại cho chúng ta hôm nay.