NHỮNG NGÀY LÁI XE TRÊN TRƯỜNG SƠN – KÝ ỨC KHÔNG THỂ NÀO QUÊN CỦA TRUNG TƯỚNG ĐỒNG MINH TẠI (1)
NHỮNG NGÀY LÁI XE TRÊN TRƯỜNG SƠN – KÝ ỨC KHÔNG THỂ NÀO QUÊN CỦA TRUNG TƯỚNG ĐỒNG MINH TẠI
“Có những chuyến xe chỉ dài vài chục kilômét, nhưng phải đánh đổi bằng cả tuổi trẻ, mồ hôi, máu và đôi khi là cả tính mạng của người lính lái xe Trường Sơn.”Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, bên cạnh những người lính trực tiếp cầm súng trên các chiến trường ác liệt, còn có một lực lượng âm thầm nhưng giữ vai trò đặc biệt quan trọng: những chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại. Họ là những người đưa từng tấn vũ khí, lương thực, xăng dầu và quân trang vượt qua mưa bom bão đạn để tiếp sức cho tiền tuyến. Mỗi chuyến xe lăn bánh là một lần đối mặt với cái chết, nhưng cũng là một bước tiến đưa cuộc kháng chiến đến gần ngày thắng lợi.Trong số những người lính ấy có Trung tướng, Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Ưu tú Đồng Minh Tại – nguyên Giám đốc Học viện Hậu cần. Trước khi trở thành một nhà khoa học quân sự, một vị tướng và nhà giáo, ông từng là chiến sĩ lái xe Trường Sơn, trực tiếp tham gia vận tải chiến lược trên tuyến đường Hồ Chí Minh trong những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc chiến.TỪ CHÀNG TRAI BẮC GIANG ĐẾN NGƯỜI LÍNH LÁI XE TRƯỜNG SƠNTrung tướng Đồng Minh Tại sinh ra tại xã Nghĩa Hòa, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang trong một gia đình nông dân.Tháng 6 năm 1968, sau khi tốt nghiệp lớp 10, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ đang bước vào giai đoạn quyết liệt, chàng thanh niên 18 tuổi tình nguyện nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện tại Trung đoàn 46 thuộc Quân khu Tả Ngạn và được đào tạo chuyên ngành lái xe quân sự, tháng 12 năm 1968, ông cùng đồng đội nhận lệnh hành quân vào Quảng Bình, biên chế về Đại đội 17, Tiểu đoàn 770, Binh trạm 12 thuộc Bộ Tư lệnh 559 – đơn vị phụ trách tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn.Thời điểm ấy, không quân Mỹ liên tục đánh phá ác liệt các tuyến đường huyết mạch như Đường 12, Đường 20 – Quyết thắng, Đường 7 cùng các cửa khẩu sang Lào nhằm cắt đứt tuyến chi viện chiến lược của miền Bắc cho chiến trường miền Nam.Đối với người lính lái xe, mỗi cung đường đều là một chiến trường.NHỮNG CHUYẾN XE XUYÊN ĐÊMNhững ngày đầu vào chiến trường, Đồng Minh Tại được phân công đi phụ xe cho đồng chí Đinh Khoa Nho – một lái xe giàu kinh nghiệm quê Cao Bằng.Anh học từng cách nhận biết máy bay địch, cách lợi dụng địa hình, cách vượt trọng điểm, cách giấu xe khi trời sáng và cách xử lý những tình huống sinh tử trên đường.Nhiệm vụ của đơn vị là vận chuyển hàng hóa vượt trọng điểm 050 sang Lào để giao cho Kho K16 thuộc Binh trạm 31. Từ đây, hàng tiếp tục được chuyển đến các Binh trạm 32, 33 rồi tỏa đi khắp các chiến trường miền Nam.Thông thường, mỗi chuyến xe phải chạy liên tục hai đêm.Ban ngày, xe được ngụy trang kín đáo dưới tán rừng để tránh máy bay trinh sát.Ban đêm, từng đoàn xe nối đuôi nhau lặng lẽ lăn bánh trong bóng tối, không bật đèn hoặc chỉ sử dụng đèn gầm, bám sát nhau từng mét đường giữa núi rừng Trường Sơn.Mỗi chuyến hàng đến đích đồng nghĩa với việc thêm đạn dược, lương thực và nhiên liệu được đưa đến tiền tuyến.“TIỂU ĐỘI MŨI NHỌN”Nhờ tinh thần trách nhiệm và kỹ năng lái xe vững vàng, Đồng Minh Tại nhanh chóng trở thành một trong những lái xe xuất sắc của đơn vị.Ông được điều vào “Tiểu đội mũi nhọn” – lực lượng chuyên đảm nhiệm những chuyến vận tải khó khăn và nguy hiểm nhất.Nếu các đơn vị khác chạy hai đêm một chuyến thì Tiểu đội mũi nhọn phải hoàn thành một chuyến mỗi đêm.Điều đó đồng nghĩa với cường độ làm việc cao hơn rất nhiều và cũng phải đối mặt với nguy cơ hy sinh lớn hơn.Những thành tích ấy giúp ông được tặng danh hiệu “Chiến sĩ Quyết thắng”, Huân chương Chiến công hạng Ba và đặc biệt được kết nạp Đảng ngay tại chiến trường vào ngày 7/4/1970 – một dấu mốc thiêng liêng trong cuộc đời người lính trẻ.THOÁT CHẾT DƯỚI TẢNG ĐÁ KHỔNG LỒTrong ký ức của Trung tướng Đồng Minh Tại, có những khoảnh khắc mà ông gọi là “phép màu giữa chiến tranh”.Đầu tháng 2 năm 1969, sau khi giao hàng tại Kho K16, đoàn xe quay trở về qua trọng điểm 050.Khoảng 4 giờ sáng, máy bay Mỹ bất ngờ ném bom dữ dội.Sức ép từ những quả bom làm rung chuyển cả sườn núi.Một tảng đá lớn từ trên đỉnh đồi bất ngờ lăn xuống, đập thẳng vào cabin chiếc xe ZIL-157 của ông.Trong cabin lúc ấy có ba người: Tiểu đội phó Vi Văn Lịch, Trung đội trưởng Tới và Đồng Minh Tại.Cabin bị đè bẹp hoàn toàn.Cả ba người đều bất tỉnh.Do xe đi đầu bị chặn lại, cả đoàn xe phía sau ùn tắc giữa trọng điểm đang bị máy bay đánh phá.Đồng đội phải dùng xà beng và cây gỗ cạy từng mảng cabin méo mó mới đưa được ba người ra ngoài.Ông bị chấn thương đầu, ngực và tê liệt chân tay do sức ép bom, phải điều trị hơn một tháng trước khi trở lại đơn vị.Điều kỳ diệu là cả ba người đều sống sót.ĐÊM XĂNG CHÁY GIỮA RỪNG LÀOĐầu tháng 3 năm 1970, Đồng Minh Tại được điều động tăng cường cho Binh trạm 34.Trong một chuyến vận chuyển xăng dầu vượt trọng điểm Rừng Thông trên đất Lào, bất ngờ thùng xe phía sau bốc cháy.Đây là tình huống cực kỳ nguy hiểm.Chỉ cần ngọn lửa lan đến các phuy xăng, toàn bộ chiếc xe sẽ phát nổ, không chỉ gây thương vong mà còn có thể làm lộ đội hình vận tải giữa lúc máy bay địch luôn rình rập.Không một chút chần chừ, ông cùng đồng đội lập tức mở cửa sau thùng xe, tăng tốc và lần lượt thả toàn bộ các phuy xăng xuống bên đường.Nhờ xử lý nhanh và chính xác, chiếc xe vượt qua trọng điểm an toàn.Một quyết định chỉ diễn ra trong vài giây nhưng đã cứu cả người và phương tiện.LÁ THƯ CUỐI CÙNG CỦA NGƯỜI ĐỒNG ĐỘICó lẽ ký ức khiến Trung tướng Đồng Minh Tại day dứt nhất là sự hy sinh của người bạn thân tên Tý, quê Phú Thọ.Chiều hôm trước khi lên đường, hai người còn ngồi trò chuyện rất lâu.Anh Tý kể về gia đình, về người yêu ở Đức Thọ, Hà Tĩnh và những dự định sau ngày đất nước hòa bình.Đêm hôm đó, chiếc xe của anh trúng bom.Anh hy sinh.Khi đơn vị thu dọn ba lô của anh, mọi người tìm thấy một bức thư chưa kịp gửi.Trong thư có dòng viết:“Chuyến đi tối nay, anh có thể không về nữa. Đây có thể là lá thư cuối cùng anh viết cho em…”Linh cảm của người lính đã trở thành sự thật.Giữa chiến tranh, những lá thư như thế không hiếm.Đó là những lời yêu thương gửi lại trong trường hợp người viết không bao giờ có cơ hội trở về.MANG KINH NGHIỆM CHIẾN TRƯỜNG VÀO GIẢNG ĐƯỜNGSau chiến tranh, Đồng Minh Tại chuyển sang công tác giảng dạy tại Trường Sĩ quan Hậu cần, sau này là Học viện Hậu cần.Hơn bốn mươi năm gắn bó với mái trường quân đội, từ giảng viên đến Giám đốc Học viện, ông luôn coi những trải nghiệm trên tuyến lửa Trường Sơn là bài học quý giá để truyền lại cho nhiều thế hệ cán bộ hậu cần.Trong thời gian giữ cương vị Giám đốc Học viện Hậu cần (2003–2011), ông đã chỉ đạo nhiều đổi mới trong công tác giáo dục, nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ thông tin vào huấn luyện, xây dựng bài giảng điện tử, phần mềm diễn tập và công tác quản lý đào tạo.Theo ông, mỗi bài giảng không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải truyền được tinh thần trách nhiệm, ý chí vượt khó và bản lĩnh của người lính hậu cần.NHỮNG CHUYẾN XE ĐÃ VIẾT NÊN HUYỀN THOẠIĐường Trường Sơn không chỉ là tuyến vận tải quân sự mà đã trở thành biểu tượng của ý chí Việt Nam trong thế kỷ XX.Trên những cung đường ấy, hàng vạn cán bộ, chiến sĩ vận tải đã lặng lẽ cống hiến, nhiều người mãi mãi nằm lại giữa núi rừng.Câu chuyện của Trung tướng Đồng Minh Tại là một lát cắt chân thực về cuộc sống của những người lính lái xe năm xưa – những con người coi vô lăng là vũ khí, coi từng chuyến hàng là một trận đánh và coi việc đưa hàng đến đích là mệnh lệnh cao nhất.Họ không chỉ vận chuyển vũ khí, lương thực và xăng dầu, mà còn chở theo niềm tin về ngày đất nước thống nhất.Và chính những bánh xe lăn không ngừng trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại đã góp phần làm nên một trong những kỳ tích hậu cần quân sự vĩ đại nhất trong lịch sử chiến tranh hiện đại./.
