NHỮNG NGÀY LÀM ĐƯỜNG 13A

Tiếp chúng tôi trong căn nhà còn thơm mùi sơn mới được xây dựng bằng kinh phí do Nhà nước hỗ trợ người có công với cách mạng, tuy đã 93 tuổi nhưng qua chiếc máy trợ thính, ông Quang vẫn say sưa kể về những năm tháng tham gia làm đường giao thông, góp phần làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954.“Tháng 1-1951, tôi tham gia du kích ở địa phương. Đầu năm 1953, tôi được chọn tham gia lực lượng TNXP. Trưa mồng Một Tết Nguyên đán Quý Tỵ 1953, tôi cùng các anh chị em tập trung tại chùa Nhẫm Dương (nay thuộc phường Duy Tân, thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương) để nghe phổ biến nhiệm vụ. Kế hoạch là mồng 4 Tết chúng tôi lên đường. Nhưng vào sáng mồng Ba Tết, ta nắm được thông tin có người trong hàng ngũ đầu hàng Tây, khai vị trí tập trung và thời gian hành quân nên chỉ huy đơn vị tổ chức cuộc họp kín, quyết định ngay chiều cùng ngày toàn đơn vị lên đường. Tôi được biên chế vào Trung đội 1, Đại đội 24, Trạm 3, Công trường 1. Do được chuẩn bị trước nên khi hành quân, mỗi người mang theo 20kg gạo, 1kg tôm rang khô với muối, quân tư trang và mấy chiếc bánh chưng”, ông Quang nhớ lại.Ông Vương Văn Quang (bên phải) giới thiệu về thành tích được tặng thưởng Huy chương Kháng chiến hạng Nhì. Ảnh: HUYỀN THANHĐến nơi tập kết, ông Quang cùng đơn vị tham gia mở Đường 13A. Lực lượng Công trường 1 chia làm nhiều đội, gồm các đội: Cáng thương, làm đá, làm lán, đan cáng... Ông Quang khéo tay nên được phân công vào đội đan cáng. Công việc mở đường chủ yếu dùng những phương tiện thô sơ, thi công trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, địa hình vô cùng hiểm trở. Trước sự hy sinh của nhiều đồng đội trong quá trình phá đá bằng mìn, ông Quang chủ động xin sang đội làm đá, đội có công việc nguy hiểm, gian khổ nhất. Được chấp thuận, ông Quang tích cực làm việc bất kể ngày đêm, thi đua lập thành tích hôm nay phải hơn hôm qua...“Ngày đó, chúng tôi làm đường chủ yếu bằng xà beng, cuốc, xẻng. Nam giới chuyên làm nhiệm vụ đục đá, phá đá, đào đất, phải có mặt từ rất sớm; còn nữ giới thay nhau xúc đất, bê đá, san gạt mặt đường. Nhiều chỗ, nam giới phải treo mình trên núi để đục đá, hay phải vượt qua hai đèo cao, hiểm trở là đèo Lũng Lô (nay thuộc ranh giới giữa huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái và huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La) và đèo Chẹn (nay thuộc vùng giáp ranh giữa huyện Mai Sơn và huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La) với trùng trùng dãy núi đá vôi tai mèo. Đặc biệt, tuyến đường cắt qua các con sông lớn là sông Chảy, sông Hồng và sông Đà với những chiếc phà bằng gỗ và tre, nứa, thùng tôn tạo bè nổi buộc lại, ban đầu chỉ dùng sức người với mái chèo bằng tay để di chuyển phà qua sông, trong đó lớn nhất là bến phà Âu Lâu (nay thuộc TP Yên Bái, tỉnh Yên Bái) vượt sông Hồng”, ông Quang nhớ lại.Khi thực dân Pháp phát hiện ra tuyến Đường 13A, chúng tăng cường đánh phá ác liệt. Chúng đã ném hàng vạn tấn bom các loại xuống cung đường, nhất là ở những vị trí trọng yếu của ta. Đèo Lũng Lô là một trong những địa điểm bị địch đánh phá ác liệt. Nhưng chỉ bằng sức người với dụng cụ thô sơ, đoạn đường này vẫn hiên ngang đứng vững, bảo đảm thông suốt cho xe qua. “Vượt lên mọi khó khăn, nguy hiểm là tinh thần “tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng” mà chúng tôi ngày đó ai cũng thấm nhuần. Trong khoảng nửa năm, toàn bộ tuyến đường dài gần 200km được hoàn thành, sớm hơn dự kiến một tháng”, ông Quang chia sẻ.Sau Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, ông Vương Văn Quang tham gia công tác tại địa phương, giữ chức vụ Đội trưởng Đội sản xuất 10, Hợp tác xã Nông nghiệp Hưng Đạo. Ông vinh dự được tặng Huy chương Kháng chiến hạng Nhì, Kỷ niệm chương TNXP, Kỷ niệm chương Cựu chiến binh Việt Nam.TRẦN THANH HUYỀN