Những ngày lễ tri ân đầy xúc động

Trong 4 anh hùng, liệt sĩ nói trên, mỗi người đóng góp công lao và tỏa sáng theo một cách khác nhau, trong những hoàn cảnh khác nhau. Nếu như Tô Vĩnh Diện đã không tiếc thân mình để cứu pháo khi chiến dịch còn chưa bắt đầu, Bế Văn Đàn lấy thân mình làm giá súng để chặn địch từ Lai Châu về tăng cường cho Điện Biên Phủ thì Phan Đình Giót và Trần Can là những chiến sĩ thuộc Trung đoàn 209, Đại đoàn 312, thể hiện khí chất anh hùng ngay trong những trận đánh ác liệt, tất cả vì mục tiêu đánh chiếm các cứ điểm của địch tại Điện Biên Phủ.

Phan Đình Giót ở Tiểu đoàn 428, người đã khiến hỏa điểm của địch trong lô cốt phải câm họng, tạo cơ hội cho đồng đội xung phong đánh chiếm Cứ điểm Him Lam và hy sinh đúng ngày mở màn chiến dịch 13-3-1954 thì Trần Can ở Tiểu đoàn 130 chính là người cắm lá cờ Quyết chiến - Quyết thắng mà Bác Hồ trao cho các chiến sĩ Điện Biên Phủ khi ra trận lên nóc lô cốt chỉ huy cứ điểm Him Lam, đánh dấu chiến thắng đầu tiên của quân ta; anh cũng là người hy sinh trong ngày cuối cùng của chiến dịch (ngày 7-5-1954), ngay trước giây phút khải hoàn.

Bài 1: Người đi trọn một vòng chiến dịch

Tỏa sáng ngay từ trận mở màn, được vinh danh như một biểu tượng với lá cờ Quyết chiến - Quyết thắng cắm trên Cứ điểm Him Lam và ngã xuống trong giây phút chạm vào chiến thắng, có thể nói, Trần Can là anh hùng, liệt sĩ đặc biệt, người đã đi hết một vòng chiến dịch đặc biệt, đem lại chiến thắng vĩ đại của dân tộc.

Tiểu đội trưởng tiêu biểu trước chiến dịch

Từ mảnh đất Sơn Thành, Yên Thành, Nghệ An, nhập ngũ năm 1951 vào Đại đoàn 312, Trần Can đã thể hiện sự dũng cảm trong chiến đấu. Năm 1952, anh tham gia Chiến dịch Tây Bắc trong đội hình của Trung đoàn 209. Trong trận đánh địch ở Bản Hoa, Trần Can làm nhiệm vụ xung kích và đã dùng thủ pháo diệt ụ súng địch để đơn vị tiến công. Khi tiểu đội bị thương vong nhiều, anh đã hiệp đồng với các đồng đội ở tiểu đội khác và dẫn đầu tổ diệt 3 ụ súng của địch, đánh thẳng vào sở chỉ huy, bắt sống 22 tên địch, thu 17 súng các loại.

Với những thành tích xuất sắc trong chiến đấu, Trần Can trở thành một trong những tiểu đội trưởng xuất sắc của Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312.

Chiến đấu dũng cảm - cắm cờ trên đỉnh Him Lam

Trong trận đánh cứ điểm Him Lam, Tiểu đoàn 130 của Trần Can được tăng cường cối 82mm và súng ĐKZ có nhiệm vụ đánh chiếm mỏm 3, sẵn sàng tăng cường chi viện cho Trung đoàn 141 đánh mỏm 1 và 2. 17 giờ ngày 13-3, pháo binh ta bắn dồn dập vào Him Lam, sau 30 phút, pháo chuyển làn bắn vào sâu phía trong, trên các hướng bộ binh, ta dùng bộc phá áp sát các cửa mở đánh hàng rào xung phong chiến đấu.

Sau 7 phút, Tiểu đoàn 130 đã mở xong cửa mở, Đại đội 366 của Trần Can xung phong đánh chiếm tiền duyên, hai mũi xung kích vượt qua cửa mở phát triển lên mỏm 3. Đến 18 giờ 30 phút, ta đã chiếm được một nửa mỏm 3 nhưng mũi chủ yếu bị địch ở lô cốt số 6 bắn chặn quyết liệt không phát triển được.

Sau khi quan sát tình hình, Tiểu đội trưởng Trần Can yêu cầu hỏa lực của Đại đội bắn áp chế thu hút địch, còn anh dẫn tiểu đội xung kích mang theo khối bộc phá 10kg vòng sang bên trái lợi dụng đường hào tiếp cận lô cốt địch đánh bộc phá nổ tung lô cốt, giết chết tên quan ba và toàn bộ ban chỉ huy đại đội địch trong lô cốt này. 19 giờ 30 phút, Trần Can dẫn đầu Đại đội xung kích 366 của Tiểu đoàn 130 cắm lá cờ Quyết chiến - Quyết thắng lên mỏm số 3, cứ điểm Him Lam.

Báo Quân đội nhân dân số 133, xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ, ngày 18-3-1954 đã viết về gương chiến đấu anh dũng của đồng chí Trần Can với người Trung đội trưởng là đồng chí Tuệ: “Trong giao thông hào, đồng chí trung đội trưởng Tuệ, đồng chí bí thư chi bộ Đảng và là chính trị viên đại đội bò lên lại bò xuống, ghé vào từng người, giọng khàn khói súng, nói như quát: Giữ vững quyết tâm, nhất định cắm cờ vào đồn địch, trả thù cho các đồng chí đã bị thương vong”. Và lá cờ Quyết chiến - Quyết thắng ấy đã được Trần Can cắm trên đỉnh Him Lam như một biểu tượng để quân ta xung phong giết giặc, chiếm lĩnh cứ điểm quan trọng đầu tiên này.