NHỮNG NGÀY Ở BAN CHÍNH TRỊ TRUNG ĐOÀN

Sau thời gian làm nhiệm vụ vận tải và trải qua lần bị thương ở khu vực Cầu 16, chú Trần Thanh Ba được điều về Ban chính trị trung đoàn. Với chú, đó là một giai đoạn rất khác trong đời lính. Không còn chỉ là những chuyến vận chuyển giữa rừng sâu, những lần cáng thương binh, tử sĩ qua vùng nguy hiểm, nhiệm vụ mới của chú gắn với công tác quản lý, phân loại tù binh và hỗ trợ khai thác thông tin phục vụ tác chiến.

Theo lời chú kể, trung đội nơi chú công tác khi ấy được bổ sung từ nhiều đơn vị khác nhau. Trong đó có nhiều chiến sĩ từng ở Đại đội vận tải C25 như chú. Việc sắp xếp này xuất phát từ yêu cầu thực tế của chiến trường: số tù binh quân Pol Pot bị bắt ngày càng nhiều, trung đoàn cần một lực lượng chuyên trách để canh giữ, quản lý và phối hợp với cán bộ chính trị trong quá trình phân loại.

Công việc ở Ban chính trị không ồn ào như ngoài trận địa, nhưng không hề đơn giản. Tù binh phải được quản lý chặt chẽ, có người canh gác, có người áp giải khi cần di chuyển, có cán bộ và phiên dịch hỗ trợ đối chiếu thông tin. Trong điều kiện chiến trường, mọi việc đều phải làm cẩn trọng. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến tình huống nguy hiểm, bởi phía trước là những con người vừa rời khỏi hàng ngũ đối phương, trong đó có người là lính thường, có người bị bắt đi lính, nhưng cũng có người thuộc thành phần chỉ huy hoặc còn ngoan cố.

Một nhiệm vụ quan trọng của Ban chính trị là phân loại tù binh và khai thác thông tin phục vụ chiến đấu. Qua phiên dịch, cán bộ đơn vị hỏi về tên tuổi, đơn vị, nơi đóng quân, quân số, vũ khí và tình hình bố phòng của địch. Những thông tin ấy có ý nghĩa rất lớn đối với bộ đội ta, giúp nắm tình hình thực địa, từ đó phục vụ cho việc tổ chức lực lượng, dẫn bộ binh tiếp cận và đánh chiếm các vị trí quan trọng.

Chú Ba nhớ rằng, với những người chỉ là lính thường hoặc dân bị bắt đi lính, sau khi được giáo dục và xác minh, đơn vị thực hiện chính sách khoan hồng. Họ có thể được cấp gạo, thuốc men, thuốc sốt rét, thậm chí được đưa về phum bản, về với gia đình. Cách làm ấy vừa phục vụ yêu cầu quân sự, vừa thể hiện chính sách nhân đạo của bộ đội ta đối với những người bị cuốn vào hàng ngũ địch nhưng không giữ vai trò chỉ huy hay gây tội ác nghiêm trọng.

Với những đối tượng chỉ huy hoặc ngoan cố, Ban chính trị tiếp tục giữ lại để làm rõ thêm thông tin. Công việc đòi hỏi sự kiên trì, tỉnh táo và phối hợp chặt chẽ giữa cán bộ, chiến sĩ và phiên dịch. Chú Ba khi ấy không chỉ làm nhiệm vụ canh gác, áp giải, mà còn hỗ trợ các công việc cần thiết trong quá trình quản lý tù binh. Mỗi ngày đều phải quan sát, cảnh giác và tuân thủ kỷ luật nghiêm ngặt.

Có thể nhìn từ bên ngoài, Ban chính trị là bộ phận ở phía sau so với mũi chiến đấu trực tiếp. Nhưng ở chiến trường, không có nơi nào thật sự an toàn tuyệt đối. Cơ quan trung đoàn bộ vẫn có thể bị tập kích, đường áp giải vẫn có thể gặp nguy hiểm, rừng sâu vẫn có thể có địch ẩn nấp. Bởi vậy, người lính ở Ban chính trị vẫn luôn phải sẵn sàng cầm súng khi tình huống xảy ra.

Những ngày ở Ban chính trị trung đoàn giúp chú Trần Thanh Ba hiểu thêm một mặt khác của chiến tranh. Chiến thắng không chỉ đến từ những trận đánh ngoài tuyến trước, mà còn từ công tác nắm tình hình, phân loại đối tượng, thực hiện chính sách với tù binh, bảo vệ cơ quan chỉ huy và giữ vững kỷ luật trong mọi hoàn cảnh. Đó là những công việc thầm lặng, ít được nhắc đến, nhưng góp phần quan trọng vào nhiệm vụ chung của đơn vị.

Sau này nhớ lại, chú Ba vẫn xem giai đoạn ấy là một quãng đời đặc biệt. Từ người lính vận tải từng băng rừng cáng thương binh, tử sĩ, chú bước sang nhiệm vụ mới ở Ban chính trị, nơi đòi hỏi sự bình tĩnh, nhanh nhẹn và ý thức trách nhiệm cao. Dù ở vị trí nào, chú cũng hiểu rằng người lính thời chiến phải sẵn sàng nhận nhiệm vụ, làm tròn phần việc của mình và đặt lợi ích của đơn vị, của Tổ quốc lên trên hết.