Những ngày ở Việt Bắc

Mỗi lần đến Việt Bắc, tôi luôn có cảm giác như bước vào một trang sử còn giữ nguyên hơi thở của những năm kháng chiến. Núi rừng nơi đây không chỉ là cảnh đẹp, mà từng là mái nhà của cách mạng, là nơi Trung ương Đảng, Chính phủ và quân đội sống, làm việc và lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Sau đêm rời Hà Nội cuối năm 1946, nhiều cơ quan đầu não lên Việt Bắc. Những ngày đầu vô cùng thiếu thốn. Không có nhà lớn, không có bàn ghế đầy đủ. Cán bộ ở trong lán tre, mái lá, nền đất nện. Mùa đông rét buốt, mùa mưa dột khắp nơi.

Một cán bộ lão thành kể rằng, buổi sáng ở Việt Bắc thường bắt đầu rất sớm. Khi sương còn phủ kín núi, mọi người đã dậy nhóm bếp, đun nước, chuẩn bị công việc. Tiếng gà rừng, tiếng suối chảy hòa với tiếng gõ máy chữ từ những căn lán nhỏ giữa rừng.

Điều làm tôi xúc động nhất là sự giản dị trong cuộc sống.

Bữa cơm thường chỉ có cơm độn ngô, rau rừng, măng, đôi khi thêm ít cá suối. Có những đợt khó khăn, gạo phải chia rất dè sẻn. Nhưng hiếm khi nghe ai than phiền. Mọi người hiểu rằng cả đất nước đang bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ.

Bác Hồ sống và làm việc cũng giản dị như mọi người. Nhiều nhân chứng kể rằng, Người thường dậy sớm, đi bộ quanh rừng, hỏi thăm đồng bào và cán bộ. Có lần thấy anh nuôi chia cơm không đều, Bác nhẹ nhàng nhắc:

— Người làm nặng phải ăn đủ sức, người ốm cũng phải được chăm lo.

Một câu nói nhỏ nhưng cho thấy sự quan tâm đến từng con người.

Những ngày ở Việt Bắc không chỉ có gian khổ mà còn đầy tình nghĩa.

Đồng bào Tày, Nùng, Dao, Mông… đã che chở cho cách mạng bằng tất cả tấm lòng. Họ nhường nhà, giấu cán bộ, gùi gạo, dẫn đường, báo tin địch càn. Có bà mẹ đi hàng chục cây số chỉ để mang một gùi ngô cho bộ đội. Có em nhỏ thuộc từng lối rừng để làm liên lạc.

Một cựu chiến sĩ kể với tôi rằng, điều khiến ông nhớ nhất không phải là thiếu thốn, mà là đêm ngồi quanh bếp lửa nghe đồng bào kể chuyện bản làng. Bộ đội dạy chữ cho trẻ em, còn đồng bào dạy bộ đội tiếng địa phương, cách tìm rau rừng, cách vượt suối mùa lũ.

Giữa núi rừng ấy, công việc của đất nước vẫn diễn ra khẩn trương.

Những cuộc họp quan trọng được tổ chức trong các lán nhỏ. Những quyết định lớn của cuộc kháng chiến được bàn bạc dưới mái lá đơn sơ. Từ Việt Bắc, các chiến dịch được chuẩn bị, các chỉ thị được gửi đi khắp cả nước.

Tôi đặc biệt nhớ câu chuyện về một đêm mưa lớn. Nước dột xuống bàn làm việc, cán bộ phải dùng nón lá che tài liệu. Có người cười:

— Chính phủ mình ở giữa rừng mà vẫn điều hành cả nước.

Tiếng cười vang lên giữa gian khó, nhưng trong đó có niềm tin rất lớn.

Những ngày ở Việt Bắc cũng là những ngày thử thách ý chí con người. Địch nhiều lần càn quét, ném bom, bao vây. Có lúc cơ quan phải di chuyển liên tục, ban ngày làm việc, ban đêm hành quân. Nhưng càng khó khăn, tinh thần đoàn kết càng bền chặt.

Một cán bộ già sau này nói:

— Việt Bắc nghèo lắm, nhưng đã cho chúng tôi thứ quý nhất: niềm tin rằng kháng chiến nhất định thắng.

Và niềm tin ấy không phải là điều mơ hồ. Nó được nuôi dưỡng từ từng bát cơm sẻ nửa, từng tấm chăn đắp chung, từng bước chân đồng bào dẫn đường trong đêm tối.

Năm 1954, khi chiến thắng Điện Biên Phủ vang dội và ngày trở về Hà Nội đến gần, nhiều người bồi hồi nhìn lại những cánh rừng Việt Bắc. Nơi từng là chiến khu gian khổ ấy đã trở thành thủ đô của kháng chiến, cái nôi của thắng lợi.

Khi kể lại câu chuyện “Những ngày ở Việt Bắc”, tôi hiểu rằng lịch sử không chỉ được làm nên bởi những trận đánh lớn, mà còn bởi những ngày sống giản dị giữa núi rừng, nơi con người học cách đặt Tổ quốc lên trên tiện nghi của bản thân.

Việt Bắc hôm nay đã đổi thay nhiều. Nhưng trong tiếng suối, trong màu xanh của núi rừng, dường như vẫn còn vang vọng hình ảnh của một thời:

một bếp lửa nhỏ, một lán tre đơn sơ, những con người nghèo mà giàu lòng yêu nước, cùng nuôi dưỡng giấc mơ độc lập cho cả dân tộc Việt Nam.