Những ngày phá đá mở đường – ký ức của cựu thanh niên xung phong Nguyễn Bá Minh

Nhắc lại những năm tháng tham gia làm đường tại khu vực nhà máy Supe Phốt phát Lâm Thao, cựu thanh niên xung phong Nguyễn Bá Minh, sinh năm 1952 tại Thanh Thuỷ, vẫn nhớ rõ từng công việc nặng nhọc mà ông và đồng đội đã trải qua. Đó là những ngày lao động gian khổ, khi mỗi mét đường được làm nên bằng sức người và ý chí của tuổi trẻ.

Trong ký ức của ông Minh, những đoạn đường đi qua đồi là nơi vất vả nhất. Khi ấy, công việc phá đá, đào đất cứng gần như chiếm phần lớn thời gian. Không có máy móc hiện đại, mọi thứ đều làm thủ công. Ông cùng đồng đội phải dùng búa lớn đập từng tảng đá, rồi dùng xà beng nạy bật những khối đá cứng bám sâu trong lòng đất. Những tảng đá lớn sau đó được chia nhỏ bằng búa, từng nhát đập vang lên giữa đồi núi, kéo dài từ sáng sớm đến khi trời nhá nhem tối.

Đá sau khi phá xong lại phải vận chuyển ra khỏi mặt bằng để san lấp nền đường. Những hố đá sâu được lấp lại bằng đất, san phẳng để chuẩn bị cho các công đoạn tiếp theo. Công việc ấy rất nặng nhọc, tốn nhiều thời gian và đòi hỏi sức bền. Có những ngày tay phồng rộp vì cầm búa, vai mỏi nhừ vì khiêng đá, nhưng không ai nản chí.

Sau khi nền đường được hoàn thành, công việc tiếp theo là rải đá làm mặt đường. Ông Minh kể rằng mỗi người phải gánh từng quang đá nhỏ, rải đều trên nền đường đã được san phẳng. Những viên đá lớn tiếp tục được đập nhỏ, rồi san đều thành từng lớp. Sau đó, mọi người dùng các dụng cụ thô sơ để đầm nén lớp đá, tạo độ chắc cho mặt đường. Từng đoạn đường dần hiện lên, thô ráp nhưng vững chãi, là kết quả của biết bao mồ hôi công sức.

Một công việc quan trọng khác là làm rãnh thoát nước hai bên đường. Theo lời ông Minh, nếu không có rãnh thoát nước, con đường sẽ nhanh chóng bị sạt lở khi mưa xuống. Vì vậy, ông và đồng đội phải đào rãnh dọc theo hai bên đường, dẫn nước ra ruộng hoặc các mương xung quanh. Những ngày mưa lớn, rãnh bị tắc hoặc sụt lở, mọi người lại phải nạo vét và gia cố lại để đảm bảo dòng nước chảy thông suốt.

Ở những đoạn đường đi qua mương hoặc vùng trũng, công việc làm cống thoát nước càng thêm vất vả. Ông Minh nhớ lại những lần cùng đồng đội đào hố sâu để đặt cống, rồi nhiều người hợp sức khiêng những ống cống nặng nề đặt xuống đúng vị trí. Sau khi lắp đặt, đất được lấp kín xung quanh và gia cố cẩn thận để nền cống không bị sụt lún. Mỗi chiếc cống hoàn thành là một bước tiến quan trọng để con đường có thể chịu được mưa lũ.

Giờ đây, khi nhắc lại những ngày tháng ấy, cựu thanh niên xung phong Nguyễn Bá Minh vẫn không quên cảm giác tự hào khi nhìn thấy những con đường từng do chính tay mình góp sức xây dựng. Những tảng đá đã được đập nhỏ, những rãnh nước đã được đào sâu, những chiếc cống đã được đặt xuống… tất cả đã góp phần hình thành nên những tuyến đường phục vụ cho việc xây dựng và phát triển khu vực nhà máy Supe Phốt phát Lâm Thao.

Đối với ông Minh, đó không chỉ là những ngày lao động vất vả, mà còn là quãng thời gian tuổi trẻ đáng nhớ — nơi ý chí, tinh thần trách nhiệm và tình đồng đội được hun đúc qua từng nhát búa, từng gánh đá và từng mét đường được mở ra giữa núi đồi năm ấy.