NHỮNG NGÀY THÁNG KHÔNG QUÊN
Đoạn hồi ký kể lại tâm trạng và trải nghiệm của một chiến sĩ quân y trẻ khi ra tuyến đầu trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Dù lo sợ và nghĩ tới cái chết, anh vẫn vượt qua nỗi sợ để làm nhiệm vụ cứu chữa thương binh giữa chiến trường ác liệt bên sông Nậm Rốm và khu vực Mường Thanh. Những ngày chiến đấu gian khổ, thiếu thốn nhưng đầy tình đồng đội kết thúc bằng niềm vỡ òa khi quân ta chiến thắng ngày 7/5/1954, chứng kiến quân Pháp đầu hàng và đoàn quân chiến thắng trở về trong niềm vui lớn lao.
Mình thể là thằng hèn
Đại đội phía trước báo về xin chi viện vì y tá cứu thương thương vong hết cả. Chính trị viên tiểu đoàn gặp mình nói “thôi cậu đành đi thế, còn ở tiểu đoàn sẽ tính”.
Thế là đến mình rồi, lần này đi chắc không có về. Suốt đêm trằn trọc không ngủ được, suy nghĩ mông lung, nào gia đình, người yêu, mình mới 21 tuổi chết uổng quá, nhưng đây là lệnh rồi, quyết không đi không được, lại là đảng viên, đã viết quyết tâm thư còn chưa ráo mực. Nhưng không, anh em khác cũng vậy thôi, mình không thể là thằng hèn. Chợp mắt lúc nào không biết, có tiếng gọi cửa hầm: anh Doanh ơi đi thôi. A, thằng Tư liên lạc gọi dẫn đường đi cho mình.
Trên đường ra trận
Đi theo men dãy đồi phía đông, cùng đi gặp đoàn quân ra trận. Hai bên đường họ đào đều tăm tắp những hố sẵn chôn tử sĩ. Tụi nó đào rất vui, tao sẽ nằm hố này gần đường, tao hố này đẹp sâu hơn. Chúng nó còn trẻ hơn mình, coi cái chết là tất nhiên, nhẹ như lông hồng làm mình cũng thấy tăng khí thế.
Đã tới đại đội
Gặp Đại đội trưởng, anh mừng ra mặt nói “May quá y tá trưởng ra giúp chúng tôi", rồi anh dẫn và hầm nói: Anh ngủ cùng tôi, anh có sao thì tiểu đoàn trị tôi đấy! Đây là đại đội, khi mới bước vào chiến dịch họ phối hợp cùng cao xạ 37 ly, còn họ ở trên đồi bắn máy bay khi bổ nhào tầm thấp, súng của họ là 12,7 ly nhiệm vụ án ngữ xe tăng địch qua cầu Mường Thanh ra phản kích ta. Trận địa của đại đội ở bên này sông Nậm Rốm, bên kia là chỉ huy sở Mường Thanh hàng ngày vẫn bắn nhau bằng đạn thẳng, súng cối, thương vong thường xảy ra. Mình đã đi thăm các “Bê” xem chỗ ăn ở,vệ sinh.
Nước ơi là nước
Tháng 5, trời lúc nắng lúc mưa lầy lội, nóng bức, trong hầm ngột ngạt, toàn phải ngủ hầm, đi lại theo giao thông hào.
Hàng đêm các B cử người ra sông lấy nước bằng xô xách nước. Còn tụi địch bên kia, chúng dùng xe bọc thép thả vòi xuống sông hút nước bằng máy.
Đêm nay hơn 10 anh em đi lấy nước, bị chúng phục kích bắn xối xả. Đại đội trưởng hốt hoảng nói: Mọi khi tầm này chúng có bắn sang đâu, thôi chết rồi, nó phục kích bắn anh em ra sông múc nước. Súng đã im hẳn chờ 3 - 5 phút không thấy ai về.
Đại đội trưởng nói: anh Doanh ra xem đứa nào bị thương thì băng bó, còn tôi sẽ cho người đưa anh em về. Như vậy bị chết và bị thương hết cả. Trời tối đen như mực, mình đi dò từng cậu. Cậu nào rên, cọ quậy thì bị thương còn sống, nghe tim không thấy đập là chết rồi. Cứ dò từ đầu đến chân tìm vết thương, lần mò mãi thì ra viên đạn bắn vào mạng mỡ, chỉ có cái lỗ bằng đầu ngón tay không chảy máu, đạn lọt vào bụng phá bên trong.
Khổ nhưng có lúc sướng
Đang nằm có tiếng bịch trên nắp hầm, ra xem thì ra máy bay thả dù rơi sang trận địa ta. Kéo xuống cậy nắp ra, toàn đồ hộp, lính ta được bữa no nê ngon quá, thuốc lá phì phèo thơm khói tỏa khắp hầm. Có lần thấy bịch trên nắp hầm, ra xem thì ra lính dù mặc quần áo rằn ri, hô giơ tay lên, tước vũ khí rồi báo đại đội. Đại đội trưởng lệnh trói lại, chỉ đường cho nó đi ngược giao thông hào về tuyến sau sẽ có người đón. Mình có người đâu mà áp giải.
Rợn tóc gáy
Mọi khi pháo của mình bắn vào Mường Thanh sẹt sẹt vài ba quả đầu rồi nổ bên kia sông. Chiều hôm nay ta bắn súng gì mà véo véo hàng loạt, hàng tràng, nghe rợn tóc gáy. Ngồi trao đổi với nhau, súng này mới có, nghĩ có lẽ là Kachiusa của Liên Xô mà ta vẫn xem phim. Sau này hỏi tụi ngụy nó nói, các ông bắn đạn nổ rất nóng, thằng dưới hầm cũng bị bỏng, vàng như nghệ chết ngay trong hầm.
Sướng quá cũng khóc
Suốt chiến dịch trên chiến trường không khi nào im tiếng súng, tiếng bom, tiếng gào thét của máy bay. Thế mà chiều nay 7 tháng 5 im ắng. Rồi lại có tiếng reo địch ra hàng rồi. Không ai bảo ai nhảy cả lên mặt đất, lên nóc hầm ôm nhau chẳng nói điều gì mà nước mắt cứ trào ra. Rồi lại gọi nhau chạy qua cầu Mường Thanh, qua cầu thấy khẩu đại liên 4 nòng của chúng đặt ngay đầu cầu. Đại đội trưởng cuống lên gào thét, quay lại hết, quay lại ngay, séo phải mìn thì chết cả lũ, lúc này lính có biết sợ là cái gì nữa đâu!
Chiến thắng trở về
Lệnh của trên rút nhanh ra khỏi chiến trường trở về. Còn mọi việc ở đây sẽ có người lo. Vẫn là đi chiều và đêm hành quân về, quân đi như hội. Bên này đường là ta, bên kia đường là tù binh. Quân ta ca hát cười nói phấn khởi thì tù binh lủi thủi, bị tụt giầy đi chân đất chúng nhăn nhó, quần áo rách tả tơi, thằng băng đầu, thằng băng chân. Thấy quân ta hút thuốc lá (thuốc lá chiến lợi phẩm) chúng chạy sang xin: "Donnez moi cigarette". Đang hút dở cho nó, nó truyền nhau rít lấy rít để. Đúng là quân bại trận.


