Những ngày trong trại giam sau Chiến tranh Việt Nam

Ông Lê Quang Bình bị bắt trong một trận càn khi ông mới ngoài hai mươi tuổi. Ông bị đưa vào một trại giam xa quê.

“Những ngày đầu rất khó khăn,” ông kể. “Không biết khi nào được ra.”

Cuộc sống trong trại giam thiếu thốn đủ thứ. Mỗi ngày chỉ có một phần ăn ít ỏi. Nhưng điều khó nhất không phải là đói, mà là sự cô lập.

“Không tin tức, không biết gia đình ra sao,” ông nói.

Trong trại, các tù binh tìm cách động viên nhau. Có người kể chuyện, có người nhớ lại những bài thơ đã học. Ông Bình nhớ nhất một người bạn cùng phòng – anh Hòa.

“Anh Hòa hay nói: ‘Còn nhớ được thì còn sống.’”

Họ cùng nhau ghi nhớ từng chi tiết nhỏ: tên làng, tên người thân, những kỷ niệm trước chiến tranh. Như một cách giữ lại bản thân mình.

Có lần, một người trong trại bị ốm nặng. Mọi người chia nhau từng ngụm nước, từng phần ăn nhỏ để giúp anh.

“Không ai có nhiều,” ông nói. “Nhưng ai cũng cho.”

Sau nhiều năm, ông được trao trả. Ngày bước ra khỏi trại, ông đứng lặng rất lâu.

“Tự do là thứ mình chỉ hiểu khi từng mất nó,” ông nói.

Trở về quê, nhiều thứ đã thay đổi. Nhưng ông vẫn giữ một thói quen: mỗi tối ngồi nhớ lại tên những người đã ở cùng mình trong trại.

“Để họ không bị quên,” ông nói.