NHỮNG NGÔI MỘ CHƯA BIẾT TÊN Ở NGHĨA TRANG LIỆT SĨ QUỐC GIA VỊ XUYÊN

"Liệt sĩ chưa biết tên."

Ở Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên, những dòng chữ ấy xuất hiện nhiều đến nhói lòng.

Mỗi ngôi mộ là một câu chuyện còn dang dở.

Một người con chưa kịp trở về.

Một người chồng chưa kịp đón đứa con đầu lòng.

Một người anh chưa kịp nhìn em gái trưởng thành.

Và ở đâu đó trên dải đất hình chữ S, có những gia đình vẫn mòn mỏi chờ tin.

Mỗi dịp tháng Bảy, nghĩa trang lại đón hàng nghìn người đến viếng.

Giữa dòng người ấy có bà Nguyễn Thị Hạnh, quê Nam Định.

Bà không biết chính xác con mình nằm ở đâu.

Chỉ biết con hy sinh tại Vị Xuyên năm 1984.

Suốt bốn mươi năm, năm nào bà cũng lên Hà Giang.

Bà mang theo tấm ảnh cũ đã úa màu.

Đi hết dãy mộ này đến dãy mộ khác.

Rồi dừng lại trước một ngôi mộ vô danh.

Bà đặt bó hoa cúc vàng xuống.

Khẽ nói:

– Nếu con nằm đây thì nhận hoa của mẹ nhé.

Nếu không phải con... thì mẹ xin gửi đến một người lính khác cũng đã hy sinh vì đất nước.

Những người đứng bên cạnh lặng đi.

Không ai biết người dưới mộ là ai.

Nhưng ai cũng hiểu, người ấy cũng từng có mẹ.

Cũng từng có mái nhà.

Cũng từng có những ước mơ tuổi hai mươi.

Chiều xuống.

Khói hương lan tỏa khắp nghĩa trang.

Một chiến sĩ trẻ làm nhiệm vụ chăm sóc nghĩa trang cẩn thận lau từng tấm bia.

Anh nói:

– Dù biết tên hay chưa biết tên, các anh đều là những người đã giữ gìn biên cương Tổ quốc.

Chúng tôi chăm sóc các anh như người thân của mình.

Ánh hoàng hôn phủ lên hàng nghìn bia mộ trắng.

Mỗi ngôi mộ lặng im.

Nhưng dường như mỗi ngôi mộ đều đang kể một câu chuyện.

Câu chuyện về lòng yêu nước.

Về tuổi trẻ.

Về sự hy sinh.

Và về niềm tin rằng sẽ có một ngày, những người lính vô danh ấy sẽ được gọi đúng tên mình, được trở về với quê hương trong vòng tay của gia đình.

Cho đến ngày ấy, những nén hương vẫn được thắp lên.

Những bước chân tri ân vẫn nối dài.

Và những dòng chữ "Liệt sĩ chưa biết tên" sẽ luôn nhắc nhở các thế hệ hôm nay rằng, hòa bình được đánh đổi không chỉ bằng những cái tên đã được khắc ghi, mà còn bằng sự hy sinh thầm lặng của biết bao người lính vẫn còn chưa thể gọi tên.