NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI

Có những chuyến đi không chỉ đưa con người đến một miền đất mới, mà còn đưa tâm hồn trở về với lịch sử.

Đứng giữa Ngã ba Đồng Lộc trong một ngày tháng Bảy, tôi lặng người trước màu xanh ngút ngàn của núi đồi Hà Tĩnh. Con đường năm xưa giờ đã rộng mở, xe cộ nối nhau qua lại, tiếng chim hòa trong tiếng gió. Khó ai có thể hình dung rằng, hơn nửa thế kỷ trước, nơi bình yên này từng là "tọa độ lửa", nơi hứng chịu hàng nghìn trận bom của kẻ thù. Mỗi tấc đất nơi đây đều thấm đẫm mồ hôi, nước mắt và máu của những người con đã ngã xuống vì độc lập dân tộc.

Giữa không gian linh thiêng ấy, tôi bước chậm qua những hàng mộ trắng. Trước phần mộ của mười cô gái thanh niên xung phong, lòng tôi nghẹn lại. Họ đều còn rất trẻ. Có người mới mười bảy, mười tám tuổi. Độ tuổi đáng lẽ được sống trong vòng tay gia đình, được cắp sách đến trường, được mơ về tương lai và hạnh phúc giản dị. Thế nhưng, các chị đã chọn gửi tuổi xuân của mình nơi tuyến lửa.

Ngay lúc ấy, trong tâm trí tôi hiện lên hình ảnh Phương Định, Nho và chị Thao trong truyện ngắn Những ngôi sao xa xôicủa Lê Minh Khuê.

Ba cô gái ấy không có thật với tư cách những cá nhân cụ thể, nhưng họ lại mang dáng hình của biết bao nữ thanh niên xung phong đã từng sống, chiến đấu và hy sinh trên những cung đường Trường Sơn, trên Ngã ba Đồng Lộc và khắp các chiến trường của Tổ quốc. Văn học đã làm nên những nhân vật, còn lịch sử đã làm nên những con người. Khi hai dòng chảy ấy gặp nhau, tôi nhận ra phía sau từng trang sách là một thời đại được viết bằng lòng quả cảm của tuổi trẻ Việt Nam.

Trong Những ngôi sao xa xôi, điều khiến tôi xúc động nhất không phải là những trận bom dữ dội, mà là vẻ đẹp rất đời thường của những cô gái nơi tuyến lửa.

Phương Định vẫn thích ngắm mình trong gương, vẫn nhớ da diết những con phố Hà Nội, vẫn ngân nga những bài hát giữa khói bom. Nho nhỏ nhắn, hồn nhiên, đôi lúc tinh nghịch như một cô em gái. Chị Thao gan dạ trong công việc nhưng lại sợ nhìn thấy máu. Họ mang trong mình những nét tính cách rất bình thường của những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi.

Chính sự bình thường ấy làm nên điều phi thường.

Bởi sau mỗi nụ cười là sự đối diện với cái chết.

Sau mỗi bước chân là một quả bom chưa nổ.

Sau mỗi lần hoàn thành nhiệm vụ là một lần giành lại sự sống.

Có lẽ, nhà văn Lê Minh Khuê đã không cố tạo nên những "anh hùng" xa vời. Bà để các nhân vật được sống đúng với tuổi trẻ của mình, để người đọc hiểu rằng: anh hùng không phải là người không biết sợ, mà là người biết vượt qua nỗi sợ để làm điều đúng đắn.

Tôi đứng trước mộ mười cô gái Đồng Lộc và chợt nghĩ: nếu Phương Định, Nho hay chị Thao bước ra từ trang sách, có lẽ họ cũng sẽ giống các chị – những cô gái tóc còn thơm mùi nắng, trái tim còn đầy ắp ước mơ nhưng sẵn sàng đặt Tổ quốc lên trên hạnh phúc riêng.

Chiến tranh đã cướp đi tuổi trẻ của biết bao người.

Nhưng không thể cướp đi vẻ đẹp của họ.

Đó là vẻ đẹp của lòng yêu nước được thể hiện bằng hành động, của sự kiên cường trước thử thách và của niềm tin son sắt vào ngày mai hòa bình.

Có người từng hỏi: Điều gì khiến những cô gái trẻ có thể bình thản bước vào nơi bom vừa rơi?

Có lẽ không phải vì họ không biết sợ.

Mà bởi phía sau họ là quê hương, là gia đình, là những đoàn xe đang chờ con đường được thông, là khát vọng thống nhất đất nước của hàng triệu người Việt Nam.

Họ hiểu rằng nếu mình lùi một bước, biết bao người phía sau sẽ phải trả giá.

Và vì thế, họ đã bước tới.

Những bước chân nhỏ bé ấy đã góp phần làm nên những bước tiến lớn của dân tộc.

Ngày nay, khi đọc Những ngôi sao xa xôi, tôi không chỉ thấy một tác phẩm văn học đặc sắc, mà còn thấy một tượng đài về người phụ nữ Việt Nam trong kháng chiến. Họ vừa dịu dàng, giàu cảm xúc, vừa mạnh mẽ và kiên cường. Họ biết yêu cái đẹp, yêu cuộc sống, nhưng khi Tổ quốc cần, họ sẵn sàng biến tuổi xuân thành những "cột mốc sống" trên tuyến đường chiến lược.

Tôi chợt nhớ đến lời Bác Hồ từng căn dặn thanh niên: đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên. Các nữ thanh niên xung phong đã sống đúng với tinh thần ấy. Họ không đòi hỏi được ghi công, cũng không mong mình trở thành huyền thoại. Họ chỉ lặng lẽ hoàn thành nhiệm vụ, để rồi tên tuổi của họ mãi mãi được khắc ghi trong trái tim nhân dân.

Rời Ngã ba Đồng Lộc, tôi ngoái nhìn con đường trải dài trong nắng. Xe vẫn nối nhau đi về. Những hàng cây vẫn xanh như lời hẹn ước của hòa bình. Tôi bỗng hiểu rằng, điều quý giá nhất mà những nữ thanh niên xung phong để lại không chỉ là những con đường được giữ thông suốt, mà còn là một con đường khác – con đường của lòng yêu nước, của lý tưởng sống đẹp và của tinh thần cống hiến.

Là học sinh của thế kỷ XXI, tôi không còn phải đối mặt với bom rơi, đạn nổ. Thế hệ chúng tôi có một "mặt trận" khác – mặt trận của tri thức, của khoa học, của sáng tạo và hội nhập. Tiếp nối những "ngôi sao xa xôi" hôm nay không phải bằng súng đạn, mà bằng ý chí học tập, bằng trách nhiệm với cộng đồng, bằng khát vọng xây dựng một Việt Nam giàu mạnh và nhân văn.

Chiến tranh đã lùi vào quá khứ.

Nhưng mỗi lần mở trang sách Những ngôi sao xa xôi, mỗi lần trở lại Ngã ba Đồng Lộc, tôi lại có cảm giác như vẫn nhìn thấy ba cô gái trẻ đang mỉm cười giữa đại ngàn Trường Sơn. Họ bước đi trong khói bom mà ánh mắt vẫn hướng về bầu trời đầy sao.

Những vì sao trên bầu trời rồi sẽ khuất sau bình minh.

Nhưng những "ngôi sao" của lịch sử Việt Nam sẽ không bao giờ tắt.

Bởi họ đã dùng chính tuổi xuân của mình để thắp sáng bầu trời hòa bình cho các thế hệ mai sau.

Và ánh sáng ấy sẽ mãi là ngọn lửa soi đường, nhắc nhở mỗi người trẻ hôm nay sống xứng đáng với những mùa xuân mà cha anh đã gửi lại cho Tổ quốc.