Những ngôi sao xa xôi trên tuyến lửa Trường Sơn
(dựa trên hồi ức của các nữ thanh niên xung phong thời kháng chiến chống Mỹ, tiêu biểu như Nguyễn Thị Thao và đồng đội tại Ngã ba Đồng Lộc)
Vào những năm tháng ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, tuyến đường Trường Sơn được coi là “mạch máu” nối liền hậu phương miền Bắc với tiền tuyến miền Nam. Trong đó, Ngã ba Đồng Lộc là một trong những trọng điểm bị máy bay Mỹ đánh phá dữ dội nhất.
Tại đây, có một tiểu đội nữ thanh niên xung phong gồm mười cô gái tuổi đời chỉ từ 17 đến 22. Họ không phải là những người lính cầm súng trực tiếp chiến đấu, nhưng nhiệm vụ của họ cũng nguy hiểm không kém: san lấp hố bom, đảm bảo cho xe ra tiền tuyến được thông suốt.
Theo lời kể của các nhân chứng còn sống sót, mỗi ngày, bom rơi xuống Ngã ba Đồng Lộc dày đặc đến mức “đất không kịp nguội”. Có những lúc vừa lấp xong hố bom này thì hố bom khác lại xuất hiện. Nhưng các cô gái vẫn kiên cường bám trụ.
Một trong những nhân chứng sau này kể lại:
“Chúng tôi làm việc giữa tiếng bom nổ, đất đá văng tung tóe. Có lúc tưởng như không còn cơ hội sống, nhưng không ai bỏ vị trí. Chỉ cần đường thông là xe phải đi được.”
Buổi trưa ngày 24 tháng 7 năm 1968, sau một đợt ném bom dữ dội, tiểu đội vẫn tiếp tục ra làm nhiệm vụ. Họ tranh thủ từng phút để san lấp hố bom, vì nếu chậm trễ, cả đoàn xe chi viện sẽ bị ách lại.
Bất ngờ, máy bay Mỹ quay lại ném thêm loạt bom nữa. Một quả bom rơi trúng nơi trú ẩn của tiểu đội. Đất đá sập xuống, chôn vùi cả mười cô gái.
Khi đồng đội đào lên, tất cả đã hy sinh.
Câu chuyện về mười cô gái Đồng Lộc không chỉ là một mất mát lớn, mà còn trở thành biểu tượng cho tinh thần bất khuất của tuổi trẻ Việt Nam trong chiến tranh. Những nhân chứng sống sót kể lại rằng, trước đó, các cô vẫn còn cười đùa, nói chuyện về tương lai, về gia đình — những ước mơ rất đỗi bình dị.
Sau này, khu vực Ngã ba Đồng Lộc được xây dựng thành khu di tích lịch sử. Người dân từ khắp nơi đến thắp hương tưởng niệm, không chỉ để nhớ về sự hy sinh, mà còn để nhắc nhở thế hệ sau về giá trị của hòa bình.
