NHỮNG NGỌN ĐÈN KHÔNG TẮT

Ông Trần Văn Đức sau này kể rằng ông chưa từng quên mùi đất ướt và khói bom của mùa hè năm ấy. Năm 1972, ông mới hai mươi ba tuổi. Ngày rời quê Nam Định nhập ngũ, mẹ ông đứng ở đầu làng khóc rất lâu. Bà dúi vào tay con trai một chiếc khăn nâu cũ rồi dặn: “Đi đâu thì đi, còn sống phải trở về.” Ông Đức vẫn giữ chiếc khăn ấy suốt những năm chiến tranh. Đơn vị của ông làm nhiệm vụ vận chuyển hàng trên tuyến Trường Sơn. Công việc tưởng đơn giản nhưng thực chất luôn đối mặt với bom đạn mỗi ngày. Ban ngày phải giấu xe dưới rừng sâu. Ban đêm mới được chạy. Những con đường đất đỏ xuyên rừng lúc nào cũng lầy lội, nhiều đoạn chỉ cần lệch tay lái là xe có thể lao xuống vực. Đêm nào máy bay cũng quần thảo. Người lính lái xe khi ấy thường nói đùa với nhau: “Sống qua hết chuyến này thì coi như lời thêm một ngày.” Nhưng ai cũng hiểu đó là sự thật. Đầu tháng 7 năm ấy, đơn vị ông Đức nhận nhiệm vụ đặc biệt: vận chuyển thuốc men tới bệnh xá dã chiến phía Nam trước bình minh. Nếu chậm, nhiều thương binh sẽ không được cứu chữa. Đoàn xe gồm sáu chiếc xuất phát lúc gần nửa đêm. Trời mưa lớn. Nước từ trên núi đổ xuống thành dòng chảy xiết ngang đường. Ông Đức lái chiếc xe thứ ba trong đoàn. Bên cạnh ông là anh Nguyễn Hữu Phúc — phụ xe, sinh năm 1951, quê Thanh Hóa. Phúc nhỏ tuổi hơn nhưng rất gan dạ. Mỗi lần xe dừng nghỉ, Phúc thường lấy chiếc bật lửa cũ ra nghịch rồi cười: “Hòa bình xong em cưới vợ, mở quán sửa radio.” Ông Đức hay trêu: “Còn sống mà về được hãy tính.” Cả hai bật cười giữa tiếng mưa rừng. Khoảng hai giờ sáng, đoàn xe tới ngầm Khe Cạn. Đó là đoạn nguy hiểm nhất tuyến đường. Con ngầm nằm giữa hai vách núi đá, bên dưới là dòng nước sâu chảy xiết. Máy bay địch thường phục kích nơi này vì mọi đoàn xe đều phải đi qua. Trước khi vượt ngầm, các xe phải tắt gần hết đèn. Chỉ còn một ánh sáng nhỏ mờ đục phía trước. Ông Đức nhớ rất rõ khoảnh khắc ấy. Rừng tối đen. Mưa rơi kín mặt kính. Tiếng nước va vào gầm xe nghe như tiếng đá lăn. Chiếc xe đầu tiên vừa sang được nửa ngầm thì pháo sáng bất ngờ bắn lên trời. Cả khu rừng sáng trắng. Ông Đức chưa kịp phản ứng thì tiếng máy bay đã rít xuống. “BOM!” Tiếng hô vang lên trong bộ đàm. Quả bom đầu tiên nổ phía sau đoàn xe. Sức ép mạnh tới mức chiếc xe của ông Đức rung bần bật. Đất đá văng lên như mưa. Chiếc xe thứ năm bốc cháy. Tiếng người la hét vang giữa tiếng động cơ hỗn loạn. Ông Đức thấy Phúc tái mặt nhưng vẫn cố giữ bình tĩnh. “Anh Đức! Xe phía sau cháy rồi!” Không kịp suy nghĩ nhiều, ông lao xe về phía trước tìm chỗ tránh. Nhưng đúng lúc ấy, một tiếng nổ khác vang lên sát mép ngầm. Mặt đất dưới bánh xe sụp xuống. Chiếc xe nghiêng mạnh. Ông Đức bị đập đầu vào vô lăng, máu chảy xuống mắt cay xè. Nước lũ tràn vào cabin. Phúc hét lớn: “Nhảy ra đi anh!” Cả hai cố mở cửa xe giữa dòng nước đang dâng. Bom vẫn tiếp tục nổ trên sườn núi. Khói thuốc súng hòa cùng mùi dầu cháy khiến ai cũng nghẹt thở. Ông Đức kể rằng khoảnh khắc đáng sợ nhất không phải tiếng bom… mà là lúc ông nghe thấy tiếng nước kéo chiếc xe trôi dần xuống vực ngầm. Hai người vừa thoát ra được thì chiếc xe bị dòng nước cuốn lệch hẳn sang bên. Những thùng thuốc phía sau bắt đầu rơi xuống nước. Phúc lập tức lao theo. Ông Đức giữ lại: “Nguy hiểm lắm!” Nhưng Phúc chỉ hét: “Thuốc mất thì thương binh chết!” Cậu nhảy xuống dòng nước lạnh buốt giữa đêm tối. Ông Đức không bao giờ quên hình ảnh ấy. Ánh pháo sáng trắng nhợt trên trời. Mưa xối xả. Một chàng trai mới hai mươi mốt tuổi đang cố kéo từng thùng thuốc vào bờ giữa dòng nước xiết. Nhiều người trong đoàn cũng lao tới hỗ trợ. Họ dùng dây thừng buộc vào nhau để khỏi bị nước cuốn mất. Bom vẫn nổ liên tục quanh ngầm. Có lúc đất đá đổ xuống ngay bên cạnh. Nhưng không ai bỏ chạy. Sau gần một giờ vật lộn trong mưa lũ, họ cứu được phần lớn số thuốc. Chiếc xe thì mất hoàn toàn. Đến gần sáng, máy bay mới rời đi. Cả khu ngầm tan hoang. Một xe cháy đen. Ba người bị thương. Riêng Phúc bị mảnh đá cắt sâu ở vai, máu thấm đỏ cả áo. Khi mọi người ngồi nghỉ bên vách núi, Phúc vẫn cười rất nhẹ: “May thuốc còn nguyên…” Ông Đức nhìn người đồng đội trẻ mà nghẹn cổ. Ông kể rằng trong chiến tranh, nhiều người lính không nghĩ cho bản thân trước tiên. Điều họ sợ nhất là nhiệm vụ không hoàn thành. Trời sáng dần sau màn mưa. Sương phủ kín núi rừng Trường Sơn. Đoàn xe còn lại tiếp tục lên đường. Những thùng thuốc ướt nước mưa được phủ bạt kín rồi chằng lại cẩn thận. Trước lúc đi, ông Đức quay nhìn dòng ngầm Khe Cạn lần cuối. Nước vẫn chảy xiết như chưa từng có điều gì xảy ra. Nhưng với ông, nơi ấy mãi mãi là ký ức không thể quên. Sau hòa bình, ông Trần Văn Đức trở về quê làm nghề sửa máy nông nghiệp. Còn Nguyễn Hữu Phúc mở thật một tiệm sửa radio nhỏ ở Thanh Hóa như lời từng nói. Mỗi năm gặp lại, hai người vẫn ngồi uống trà và nhắc về đêm mưa ở Khe Cạn. Ông Đức thường nói với con cháu: “Chiến tranh qua lâu rồi… nhưng có những ánh đèn của đồng đội năm ấy đến giờ vẫn chưa bao giờ tắt trong lòng ông.”