Những người anh hùng bước ra từ bóng tối lịch sử...

Kiếm Tìm Ngọc Trong Đá: Nghệ Thuật Thu Phục Nhân Tài Của Vị Tiết Chế

Trong lịch sử phong kiến, ranh giới giữa các tầng lớp xã hội vô cùng khắc nghiệt. Những người có xuất thân thấp kém như nô tì, gia nô hầu như không có cơ hội được bước chân vào chốn quan trường hay cầm quân đánh giặc. Thế nhưng, tại bản doanh Vạn Kiếp của Quốc công Tiết chế Trần Quốc Tuấn, tài năng mới là thước đo duy nhất.

Người ta vẫn thường nhắc đến Yết Kiêu và Dã Tượng như hai cánh tay đắc lực, hai dũng tướng trung thành bậc nhất của Trần Hưng Đạo. Nhưng ít ai nhớ rằng, trước khi lập nên những chiến công thần thánh — một người lặn nước đục thuyền giặc, một người thuần dưỡng voi chiến — họ chỉ là những gia nô (người hầu) trong phủ của ông.

Trần Quốc Tuấn không nhìn họ bằng ánh mắt của một ông chủ nhìn kẻ hạ vị. Ông nhìn thấy ở Yết Kiêu một ý chí kiên cường như sóng nước, nhìn thấy ở Dã Tượng sự trung hậu và dũng mãnh như đại ngàn. Ông dạy họ chữ nghĩa, binh pháp, và trên hết, ông trao cho họ sự tin tưởng tuyệt đối.

Có lần, khi bị quân giặc truy đuổi gắt gao trong cuộc kháng chiến lần thứ hai, Trần Quốc Tuấn phải rút lui bằng đường biển. Giữa lúc hỗn loạn, ông thấy Dã Tượng vẫn dắt ngựa đứng chờ mình trên bờ. Vị chủ tướng cảm động nói: "Chim hồng hộc muốn bay cao phải nhờ ở sáu chiếc lông cánh. Nếu không có sáu chiếc lông cánh ấy thì chim hồng hộc cũng chỉ như chim thường mà thôi".

"Sáu chiếc lông cánh" mà ông nói chính là những người cận vệ, những nhân tài xuất thân bình dân nhưng mang chí lớn. Chính sự trân trọng ấy đã đổi lại lòng trung thành tuyệt đối. Sau này, khi Trần Hưng Đạo lâm bệnh nặng, chính Yết Kiêu và Dã Tượng đã túc trực bên linh sàng, giữ trọn đạo nghĩa chủ tớ cho đến hơi thở cuối cùng.

Không chỉ có gia nô trong phủ, tầm mắt của Trần Hưng Đạo còn hướng ra ngoài vỉa hè, góc chợ để tìm kiếm hiền tài cho đất nước. Giai thoại về cuộc gặp gỡ giữa ông và Phạm Ngũ Lão bên vệ đường làng Phù Ủng là một minh chứng kinh điển.

Chàng thanh niên Phạm Ngũ Lão khi ấy vì mải mê nghĩ kế sách giúp nước mà ngồi đan sọt giữa đường, ngay cả khi thuyên kiệu của bực đại vương đi qua cũng không hề hay biết. Quân lính mở đường tức giận lấy giáo đâm vào đùi chảy máu, chàng trai ấy vẫn thản nhiên như không.

Nếu là một vị vương gia khác, Phạm Ngũ Lão có thể đã bị khép tội khi quân. Nhưng Trần Hưng Đạo đã cho dừng kiệu lại. Nhìn vết thương chảy máu và ánh mắt rực sáng của chàng trai trẻ, ông hiểu mình vừa tìm thấy một viên ngọc quý. Ông đưa Phạm Ngũ Lão về phủ, bồi dưỡng thành một danh tướng lẫy lừng, người sau này được ca ngợi là "bách chiến bách thắng", bệ đỡ vững chắc cho giang sơn Đại Việt.

Lời kết: Hào khí Đông A của nhà Trần không tự nhiên mà có. Nó được hun đúc từ chính sách đại đoàn kết, nơi mà một vị Quốc công Tiết chế tối cao sẵn sàng cúi xuống để nâng đỡ những tài năng ở tầng lớp bần cùng nhất xã hội.

Trần Hưng Đạo đã chứng minh một chân lý trường tồn cho muôn đời sau: Sức mạnh vĩ đại nhất của một nhà lãnh đạo không phải là tự mình làm nên tất cả, mà là biết nhìn ra giá trị của những "đốm lửa" trong nhân dân, nhóm lên và biến chúng thành một ngọn đại hồng thủy nhấn chìm mọi kẻ thù xâm lược.