Những “người chép sử bằng hình” trên chiến trường Điện Biên Phủ [Đoàn trường THPT Hai Bà Trưng]

ên cạnh những người lính cầm súng, có một đoàn quân đặc biệt đã tiến vào mặt trận Điện Biên Phủ với “vũ khí” là những chiếc máy quay phim thô sơ. Họ chính là những người đã ghi lại khoảnh khắc lịch sử chấn động địa cầu 70 năm trước.

Vào mùa đông năm 1953, khi nền Điện ảnh Cách mạng Việt Nam vừa mới phôi thai sau sắc lệnh thành lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một nhiệm vụ nặng nề nhưng vinh quang đã được giao phó: Xây dựng bộ phim tài liệu về mặt trận trọng yếu nhất.

Giữa muôn vàn khó khăn về phương tiện và máy móc, những nghệ sĩ – chiến sĩ trẻ tuổi đã hăng hái lên đường. Với chiếc máy quay phim trên tay và ba lô trên vai, họ hành quân cùng các đoàn quân chủ lực, băng qua những cung đường Tây Bắc hiểm trở để có mặt tại tâm điểm của cuộc chiến.

Đội quay phim mặt trận do nhà quay phim Nguyễn Tiến Lợi phụ trách chỉ vỏn vẹn vài người cùng 20 hộp phim 16 ly. Trong suốt hơn 200 ngày đêm ác liệt, họ đã bám sát từng trận đánh, ghi lại hào khí của quân dân ta từ cảnh mở đường cho đến những đợt tấn công vào các cứ điểm kiên cố như Him Lam. Ống kính của họ không chỉ bắt trọn sự tàn khốc của chiến tranh mà còn tôn vinh tình đồng đội và niềm tin sắt đá vào ngày thắng lợi. Đặc biệt, khoảnh khắc lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng" tung bay trên nóc hầm De Castries đã trở thành biểu tượng bất tử, là niềm tự hào của bao thế hệ người làm điện ảnh và nhân dân cả nước.

Ngày 8/5/1954, một bức ảnh đặc biệt đã được chụp lại: 11 thành viên của đoàn làm phim tài liệu và nhiếp ảnh đứng giữa chiến trường Điện Biên vừa im tiếng súng. Gương mặt họ rạng ngời niềm vui chiến thắng giữa bối cảnh vẫn còn vương vãi dù trắng và công sự của địch.

Bộ phim tài liệu Điện Biên Phủ (1954) ra đời từ những khoảnh khắc sinh tử đó đã trở thành một cột mốc đánh dấu sự trưởng thành của điện ảnh dân tộc. Với độ dài 42 phút, tác phẩm không chỉ là một cuốn phim tư liệu mà là một "trang sử bằng hình" vô giá, giúp các thế hệ sau hiểu được cái giá của độc lập và sự dũng cảm phi thường của cha ông.

70 năm nhìn lại, chân dung những người nghệ sĩ như Nguyễn Tiến Lợi, Nguyễn Hồng Nghi, Nguyễn Đăng Bảy... vẫn mãi là tấm gương sáng về tinh thần chiến sĩ trên mặt trận văn hóa, những người đã dùng tâm huyết và cả xương máu để giữ lại linh hồn của lịch sử.