NHỮNG NGƯỜI CON BÁCH KHOA VÀ MÙA XUÂN XẾP BÚT NGHIÊN
Mùa thu năm 1971, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn quyết liệt nhất, một sự kiện lịch sử đã diễn ra tại trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Ngày 6 tháng 9 năm 1971, lệnh hội quân vang lên trên toàn hệ thống loa phóng thanh. Hàng ngàn cán bộ, giảng viên và sinh viên đã gác lại sách vở, xấp bản vẽ kỹ thuật dở dang để chính thức nhập ngũ. Riêng Đại học Bách khoa đóng góp gần 3.000 người – trở thành một trong những lực lượng tri thức tham gia chiến trường đông đảo nhất.
Trước ngày ra mặt trận, trên những mảng tường gạch của giảng đường C1 và ký túc xá, lời thề của thế hệ trẻ Bách khoa được viết vội bằng phấn trắng: "Khi đi mang nặng lời thề – Chưa thắng giặc Mỹ, chưa về Bách khoa".
Bước vào quân ngũ, họ mang theo không chỉ lòng yêu nước mà cả trí tuệ của những người lính kỹ thuật. Trong cuộc chiến chống phong tỏa sông biển miền Bắc (1967–1973), đội ngũ giảng viên và sinh viên Bách khoa đã trực tiếp xung phong vào các tọa độ lửa ở Hải Phòng, Quảng Ninh. Không có máy tính hiện đại hay thiết bị tân tiến, họ thức trắng hàng chục đêm áp sát các loại bom từ trường và thủy lôi MK-52 của Mỹ để đo dải biến thiên từ tính. Từ những nghiên cứu này, thiết bị rà phá thủy lôi GK1 ra đời ngay tại chiến trường, giúp mở luồng cho những con tàu viện trợ sinh tử rẽ sóng vào Nam.
Đến mùa hè đỏ lửa năm 1972, hàng trăm sinh viên Bách khoa trong màu áo các Sư đoàn 325, 308, 304 đã trực tiếp chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị. Giữa lòng Thành cổ 81 ngày đêm rực cháy, họ vừa cầm súng giữ từng mảng tường vỡ, vừa làm trinh sát kỹ thuật, cải tiến đài thông tin, khí tài ngay tại đống đổ nát. Hàng trăm người con Bách khoa khi ấy đã vĩnh viễn nằm lại ở tuổi mươi hai mươi dưới lòng sông Thạch Hãn hay những dòng hào chiến hào khốc liệt.
Đến ngày 30 tháng 4 năm 1975, đất nước hoàn toàn thống nhất. Những người lính sinh viên còn sống sót trở lại giảng đường Bách khoa tiếp tục hoàn thành chương trình học, trở thành những kỹ sư, nhà khoa học nòng cốt kiến thiết đất nước thời hậu chiến.
Ngày nay, giữa khuôn viên trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Đài kỷ niệm Sinh viên Bách khoa lên đường bảo vệ Tổ quốc dựng hình cuốn sách và chiếc mũ cối – biểu tượng bất tử khắc ghi công ơn của một thế hệ trí thức đã hiến dâng tuổi xuân cho độc lập, tự do của dân tộc.
