Những người con Hồng Khê – Những cái tên còn trên bia mộ quê nhà

Không phải tất cả những người đã hy sinh đều được lưu lại đầy đủ năm sinh, ngày nhập ngũ hay đơn vị chiến đấu.

Có những trường hợp mà thông tin hiện còn chủ yếu được lưu trên bia mộ tại nghĩa trang liệt sĩ địa phương.

Tại Nghĩa trang liệt sĩ Hồng Khê, huyện Bình Giang, Hải Dương, dữ liệu bia mộ hiện ghi nhận những cái tên như liệt sĩ Trần Khắc Tấu và liệt sĩ Nguyễn Văn Sàng.

Với Trần Khắc Tấu, dữ liệu hiện có chưa xác định được năm sinh, quê quán, ngày nhập ngũ, ngày hy sinh, đơn vị hay cấp bậc. Điều được ghi nhận là phần mộ của ông tại Nghĩa trang liệt sĩ Hồng Khê.

Nguyễn Văn Sàng cũng tương tự: thông tin hiện có chủ yếu xác nhận phần mộ tại Nghĩa trang liệt sĩ Hồng Khê, trong khi các dữ kiện về năm sinh, quê quán, đơn vị và ngày hy sinh chưa được xác định trong nguồn này.

Đây chính là những trường hợp mà người viết lịch sử địa phương phải đặc biệt cẩn trọng.

Không thể chỉ nhìn vào một ngôi mộ rồi tự suy ra năm nhập ngũ.

Không thể tự xác định cấp bậc.

Không thể dựng lại một trận đánh khi không có hồ sơ.

Nhưng những cái tên trên bia mộ vẫn đáng được nhắc đến.

Bởi nghĩa trang liệt sĩ là nơi lưu giữ ký ức của cả một vùng quê. Mỗi phần mộ là một lời nhắc rằng đã từng có những con người hy sinh trong những năm tháng đất nước chiến tranh.

Ngày nay, Hồng Khê thuộc xã Bình Giang mới.

Có lẽ việc ý nghĩa nhất đối với những trường hợp như Trần Khắc Tấu và Nguyễn Văn Sàng là tiếp tục tìm hồ sơ gốc, hỏi lại gia đình và nhân chứng, để từng cái tên có thể được trả lại một câu chuyện đầy đủ và chính xác hơn.Có những câu chuyện chưa thể kể hết hôm nay. Nhưng chỉ cần quê hương còn nhớ tên họ, hành trình tìm lại lịch sử vẫn chưa kết thúc.