Những người con ra đi không trở lại

Có những người mẹ khi nhắc lại cuộc đời, điều được nhớ đến trước tiên không phải những lời nói lớn lao mà là những việc họ đã kiên trì làm qua từng ngày. Mẹ Trương Thị Tư là một người như thế. Trong hoàn cảnh chiến tranh, mẹ phải nuôi 10 người con, gánh vác việc nhà khi chồng đi công tác, đồng thời đảm nhận nhiều phần việc liên quan đến cách mạng. Từ cuộc sống của một gia đình bình thường, mẹ đã tạo nên một câu chuyện giàu ý nghĩa về sự hy sinh.

Chồng mẹ Tư tham gia công an huyện, sau đó thoát ly công tác tại hậu cần tỉnh Vĩnh Long. Trong thời gian ông vắng nhà, mẹ trở thành chỗ dựa chính của các con. Bà làm ruộng, chăm sóc gia đình nhưng không đứng ngoài phong trào ở địa phương. Quanh nơi ở, mẹ đào công sự để cán bộ có thể ẩn náu và tiếp tục hoạt động. Mỗi lần che chở một người cán bộ cũng đồng nghĩa với việc mẹ chấp nhận thêm một phần hiểm nguy cho chính mình.

Địch từng treo thưởng lớn để truy bắt chồng mẹ. Tuy nhiên, sức ép đó không khiến bà từ bỏ công việc. Khi những người con lớn ở độ tuổi 15-16, mẹ đều cho tham gia kháng chiến. Đối với một người mẹ, đó hẳn là những tháng ngày nhiều trăn trở. Nhưng thay vì chỉ tìm cách giữ con bên mình, mẹ để các con góp phần vào công việc chung của đất nước. Sự lựa chọn ấy cho thấy tình yêu quê hương đã trở thành một phần trong cách mẹ nuôi dạy con.

Mẹ còn được chi bộ giao phụ trách việc thu thuế, lúa gạo và các khoản đóng góp từ nhân dân. Bà chủ động tìm đến các cơ sở mật để mua thuốc, dụng cụ y tế, nilon, vải và chà gạo. Trong điều kiện địch kiểm soát địa bàn, những chuyến đi như vậy cần được tính toán cẩn thận. Không có phương tiện bảo vệ hay sự hỗ trợ công khai, mẹ chủ yếu dựa vào sự nhanh nhạy và kinh nghiệm của mình.

Một trong những người từng đồng hành với mẹ là bà Nguyễn Thị Pho. Khi mới 14 tuổi, bà đã theo mẹ đi xay gạo. Mẹ thường nhắc phải bình tĩnh, biết ngụy trang và không để lộ sự bất thường. Khoảng 10 ngày, mẹ lại đi xay gạo. Có lần, địch nhận thấy số gạo nhiều nên tra hỏi. Mẹ chỉ trả lời rằng nhà đông con, vì vậy lượng gạo cần dùng cũng lớn. Cách giải thích giản dị giúp bà vượt qua sự nghi ngờ mà không để lộ công việc phía sau.

Theo cựu chiến binh Nguyễn Văn Tư, Phú Hựu từng là khu vực có nhiều đồn bốt và tình hình rất phức tạp. Trong điều kiện đó, người dân đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ lực lượng cách mạng. Mẹ Tư cùng bà con góp lương thực, thuốc men và bảo vệ cán bộ. Những sự giúp đỡ ấy có thể không được nhìn thấy trên chiến trường, nhưng lại tạo điều kiện để cơ sở cách mạng tồn tại.

Mẹ cũng không chỉ làm nhiệm vụ hậu cần. Bà tham gia các cuộc đấu tranh của phụ nữ, chống bắt lính, phá cầu đường và hoạt động chính trị tại địa phương. Trong một lần ở Vĩnh Long, mẹ cùng các chị em bị bắt rồi bị áp giải đến Cần Thơ. Địch tìm cách buộc họ khai báo bằng nhiều phương thức khác nhau. Mặc cho bị dụ dỗ, mua chuộc, uy hiếp và đánh đập, mẹ vẫn không tiết lộ điều gì.

Sau cùng, địch vẽ cờ ba sọc lên nón lá rồi thả họ về. Mẹ và các chị em bỏ những chiếc nón ấy. Chúng lại vẽ lên áo, họ tiếp tục vứt áo. Những hành động tưởng chừng giản đơn ấy lại thể hiện sự phản đối mạnh mẽ và lòng tự trọng trước kẻ thù.

Gia đình mẹ hiện lưu giữ 5 Bằng Tổ quốc ghi công cùng nhiều Huân, Huy chương và danh hiệu Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng. Những giấy tờ, phần thưởng ấy là chứng tích của một chặng đường nhiều hy sinh. Nhìn lại cuộc đời mẹ Trương Thị Tư, có thể thấy hình ảnh một người phụ nữ vừa giàu tình mẫu tử, vừa có trách nhiệm với quê hương. Mẹ không trực tiếp xuất hiện giữa những trận chiến lớn, nhưng từ căn nhà, thửa ruộng và những chuyến đi âm thầm, mẹ đã góp phần tạo nên hậu phương vững chắc. Đó cũng là giá trị bền lâu nhất mà câu chuyện của mẹ để lại cho các thế hệ sau.