Những người con ưu tú ở Tiền Giang

Phạm Hữu Kỳ hay Phạm Văn Kỳ, bí danh là Mười Kỳ, sinh năm 1900 tại làng Phú Mỹ, quận Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho (nay là xã Phú Mỹ, huyện Tân Phước, tỉnh Tiền Giang) trong một gia đình trung nông có truyền thống yêu nước.

Thưở nhỏ, ông nổi tiếng giỏi võ nghệ và là người có chí khí. Năm 1924, ông tham gia tổ chức Thiên Địa hội chống chính quyền thực dân Pháp. Năm 1925, chính quyền thực dân tỉnh Mỹ Tho bắt giam ông 9 tháng vì ông là người đứng đầu Thiên Địa hội tại xã Phú Mỹ. Năm 1926, được trả tự do, ông tiếp tục hoạt động, lãnh đạo nông dân trong vùng đấu tranh chống địa chủ, cường hào ác bá, đòi tự do, cơm áo. Năm 1930, ông tham gia cách mạng, được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam). Trong một cuộc biểu tình chống sưu cao, thuế nặng, đòi các quyền tự do, dân chủ vào năm 1931, ông bị địch bắt; và phải lãnh án một năm tù. Sau khi được trả tự do, ông tìm cách móc nối liên lạc với tổ chức và tiếp tục hoạt động ở vùng nông thôn huyện Châu Thành. Năm 1934, ông lại bị chính quyền thức dân bắt, kết án 3 năm tù, giam tại nhà tù Mỹ Tho rồi Khám lớn Chí Hòa (Sài Gòn). Ở trong tù, ông được giáo dục chủ nghĩa Mác – Lê nin từ những nhà cách mạng đàn anh.

Năm 1937, mãn hạn tù, ông đi các nơi tuyên truyền chủ nghĩa cộng sản, động viên tinh thần đấu tranh chống áp bức, bất công cho quần chúng lao khổ. Năm 1938, ông chuyển địa bàn hoạt động về xã Nhơn Ninh, huyện Mộc Hóa, tỉnh Tân An (nay là tỉnh Long An), được bầu làm Bí thư chi bộ ghép Nhơn Ninh – Tân Hòa. Tại đây, ông lãnh đạo nhân dân đấu tranh đòi ngày làm 8 giờ, tăng tiền công cấy, công gặt, bãi bỏ nạn đầu cơ tích trữ và cho vay nặng lãi,…

Tháng 9-1939, chiến tranh thế giới lần thức hai bùng nổ. Trước tình hình mới, ông đề cử người khác thay mình làm Bí thư Nhơn Ninh - Tân Hòa rồi chuyển về Phú Mỹ để chuẩn bị đón thời cơ khởi nghĩa giành chính quyền. Tháng 11-1940, ông tham gia cuộc khởi nghĩa Nam kỳ ở tỉnh Mỹ Tho. Đêm 22 rạng ngày 23-11-1940, ông chỉ huy 2 trung đội vũ trang đánh chiếm trụ sở các xã Tân Hòa Thành, Phú Mỹ và Tân Hội Đông (nay thuộc huyện Tân Phước). Sau đó, cuộc khởi nghĩa đã bị thực dân Pháp đàn áp dã man, nhiều cán bộ lãnh đạo của Xứ ủy, Tỉnh ủy và quần chúng hy sinh hoặc bị bắt bớ, giam cầm.