NHỮNG NGƯỜI CÔNG DÂN HỎA TUYẾN TRÊN CÔNG TRƯỜNG ĐẬP TRẤM

Khúc tráng ca dựng xây quê hương

Sau ngày đất nước thống nhất, Quảng Trị bước vào một chặng đường lịch sử mới. Chiến tranh đã lùi xa nhưng trên mảnh đất từng chịu đựng biết bao bom đạn, những dấu tích của một thời gian khổ vẫn còn hiện hữu. Ruộng đồng thiếu nước, sản xuất nông nghiệp gặp nhiều khó khăn, đời sống nhân dân còn nghèo. Đất nước hòa bình nhưng nhiệm vụ xây dựng quê hương lại đặt ra những thử thách không kém phần lớn lao.

Trong hoàn cảnh ấy, một công trình thủy lợi lớn được hình thành trên dòng sông Thạch Hãn – công trình đại thủy nông Nam Thạch Hãn, mà nhân dân quen gọi là Đập Trấm. Ý tưởng xây dựng công trình đã từng được đặt ra từ trước, nhưng phải đến sau ngày thống nhất đất nước mới có điều kiện để hiện thực hóa. Đây được xem là một công trình có ý nghĩa đặc biệt đối với sản xuất nông nghiệp và đời sống nhân dân trong vùng.

Và cũng từ đó, một thế hệ những người con của quê hương đã lên đường đến với công trường.

Từ những người lính ngoài mặt trận đến những người lính trên mặt trận sản xuất

Có một điều rất đẹp trong lịch sử những năm đầu sau ngày đất nước hòa bình: nhiều người từng cầm súng chiến đấu lại tiếp tục cầm cuốc, cầm xẻng, cùng hàng vạn người dân và thanh niên tham gia xây dựng quê hương.

Trên công trường Đập Trấm, những con người ấy không có tiếng súng, không có chiến hào, nhưng vẫn phải đối mặt với vô vàn gian khó. Máy móc thiếu thốn, phương tiện thi công còn thô sơ, điều kiện ăn ở khó khăn, trong khi công trình có quy mô lớn và yêu cầu lao động nặng nhọc.

Những người tham gia công trường phải làm việc giữa nắng gió miền Trung, bên dòng Thạch Hãn, ngày này qua ngày khác. Có người quê Quảng Trị, có người từ những miền quê khác của Bình Trị Thiên đến. Họ mang theo sức trẻ, niềm tin và một mong muốn giản dị: làm cho quê hương có nước, để ruộng đồng thôi khô hạn, để người dân có thêm cơ hội làm ăn, sinh sống trên chính quê hương mình.

Một cựu thành viên đơn vị thủy lợi 202 từng nhắc lại khẩu hiệu của những người làm công trình năm ấy: “Đập Trấm là cơm no áo ấm!” Và tinh thần lao động được ví như tinh thần của người lính ra trận.

Đó chính là hình ảnh đẹp của những “người lính trên mặt trận sản xuất”, những người đã chuyển từ nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc sang nhiệm vụ dựng xây Tổ quốc.

Những ngày tháng không thể nào quên

Hãy hình dung một buổi sáng trên công trường Đập Trấm của những năm tháng ấy.

Khi mặt trời vừa lên, trên công trường đã vang tiếng người gọi nhau, tiếng dụng cụ lao động, tiếng bước chân của những đoàn người nối nhau ra vị trí làm việc. Những đôi tay vốn quen với ruộng đồng, với chiến trường, nay lại tiếp tục công việc mới: đào đất, đắp đập, vận chuyển vật liệu, xây dựng các hạng mục thủy lợi.

Mỗi người một công việc, nhưng tất cả cùng hướng đến một mục tiêu.

Có những ngày mưa gió làm công việc thêm nặng nhọc. Có những ngày nắng miền Trung như đổ lửa xuống công trường. Bữa cơm tập thể có thể còn đơn sơ, nơi ăn chốn ở còn thiếu thốn, nhưng tinh thần của những người tham gia công trường thì không dễ dàng bị khuất phục.

Họ động viên nhau bằng những câu nói mộc mạc:

“Cố thêm một chút nữa!”

“Hôm nay làm được bao nhiêu thì ngày mai bà con mình đỡ khổ bấy nhiêu!”

Chính từ những điều tưởng như rất bình dị ấy, một công trình lớn từng bước thành hình.

Đập Trấm – công trình của ý chí con người

Ngày nay nhìn dòng nước chảy qua Đập Trấm, nhiều người có thể chỉ thấy một công trình thủy lợi bình thường. Nhưng đối với những người từng trực tiếp tham gia xây dựng, mỗi mét đất, mỗi khối vật liệu ở đó đều chứa đựng mồ hôi và tuổi trẻ của cả một thế hệ.

Công trình không chỉ là những con số về kỹ thuật. Đằng sau nó là những ngày lao động quên mình của hàng nghìn con người.

Đó là những thanh niên đang ở tuổi đẹp nhất của cuộc đời.

Đó là những người từng trải qua chiến tranh, nay lại tiếp tục cống hiến sức lực cho công cuộc kiến thiết.

Đó là những người nông dân rời ruộng đồng để đến công trường.

Đó là những cán bộ, kỹ sư, công nhân và lực lượng thanh niên thủy lợi cùng chung sức biến một khát vọng lớn thành hiện thực.

Bởi vậy, Đập Trấm không chỉ là một công trình thủy lợi. Nó còn là một dấu mốc của thời kỳ Quảng Trị bắt đầu hàn gắn những vết thương chiến tranh bằng chính bàn tay của mình.

Từ dòng nước đến những mùa vàng

Giá trị của Đập Trấm được thể hiện rõ nhất khi dòng nước được đưa về đồng ruộng.

Những vùng đất từng đối mặt với hạn hán, thiếu nước dần có điều kiện chủ động tưới tiêu hơn. Sản xuất nông nghiệp có bước chuyển biến rõ rệt. Theo các tư liệu hồi ức về công trình, sau khi Đập Trấm đưa vào sử dụng, sản lượng lúa ở khu vực hưởng lợi tăng lên đáng kể; công trình góp phần khắc phục tình trạng hạn hán mùa nắng và ngập úng mùa mưa.

Đằng sau những cánh đồng xanh tốt là bóng dáng của những người từng đứng trên công trường năm xưa.

Có thể họ không được ghi tên trên những tấm bia lớn.

Có thể tên tuổi của nhiều người đã dần phai theo năm tháng.

Nhưng mỗi mùa lúa trĩu bông, mỗi dòng nước về với đồng ruộng hôm nay đều là một cách để nhắc nhớ về những con người đã góp sức tạo dựng công trình.