Những người dân Hợp Tiến trở thành đội tự vệ đầu tiên của Hải Dương

Tháng 9 năm 1940, tại vùng quê Hợp Tiến, Nam Sách, phong trào cách mạng đang phát triển trong điều kiện vô cùng nguy hiểm.

Những người hoạt động cách mạng khi ấy không chỉ phải tuyên truyền, vận động nhân dân mà còn phải bảo vệ cán bộ, bảo vệ cơ sở và bảo vệ các cuộc họp bí mật.

Trong hoàn cảnh ấy, một lực lượng đặc biệt đã ra đời:

Đội tự vệ chiến đấu Hợp Tiến.

Theo tư liệu của Hải Dương, đây được xác định là đội tự vệ đầu tiên của tỉnh, thành lập vào tháng 9/1940 tại xã Hợp Tiến.

Những người tham gia đội phần lớn vốn là những người dân của làng quê.

Họ không phải những người lính được đào tạo bài bản.

Họ cũng chưa thể biết rằng vài năm sau, tên tuổi của quê hương mình sẽ gắn với những ngày Cách mạng tháng Tám.

Nhưng họ hiểu một điều:

Muốn giữ được phong trào cách mạng thì phải có người đứng ra bảo vệ phong trào.

Từ đó, những người tự vệ bắt đầu làm nhiệm vụ.

Ban ngày, họ vẫn có thể trở về với ruộng đồng và cuộc sống bình thường.

Nhưng khi có cán bộ đến hoạt động, khi có cuộc họp bí mật hoặc khi cơ sở cách mạng gặp nguy hiểm, họ trở thành lực lượng bảo vệ.

Có những lúc, nhiệm vụ của họ chỉ đơn giản là đứng ở đầu làng quan sát động tĩnh.

Có khi là đưa cán bộ từ nơi này sang nơi khác.

Có khi là cất giấu vũ khí.

Những việc ấy nghe có vẻ nhỏ bé.

Nhưng trong hoàn cảnh bị truy lùng, chỉ một sơ suất cũng có thể khiến cả một cơ sở cách mạng bị phá vỡ.

Vì thế, những người tự vệ phải sống trong sự cảnh giác thường xuyên.

Rồi những năm tháng ấy trôi qua.

Phong trào cách mạng ngày càng phát triển.

Đến Cách mạng tháng Tám năm 1945, lực lượng tự vệ và quần chúng cách mạng ở Hợp Tiến đã có điều kiện công khai đứng lên giành chính quyền.

Tại đình Đầu, nhân dân tổ chức mít tinh và thành lập chính quyền cách mạng.

Nhìn lại chặng đường từ năm 1940 đến năm 1945, có thể thấy một sự thay đổi rất lớn:

Năm 1940, họ phải hoạt động bí mật.

Năm 1945, họ đã có thể công khai đứng lên làm chủ quê hương.

Và lực lượng tự vệ được hình thành từ những người dân bình thường đã góp phần giữ cho phong trào ấy tồn tại trong những năm tháng khó khăn.

Sau Cách mạng tháng Tám, đất nước tiếp tục bước vào kháng chiến chống thực dân Pháp.

Lực lượng tự vệ ở Hợp Tiến tiếp tục phát huy vai trò, cùng các lực lượng khác chiến đấu và bảo vệ cơ sở cách mạng. Tư liệu của Hải Dương ghi nhận lực lượng dân quân tự vệ từ Hợp Tiến sau đó phát triển rộng hơn, cùng bộ đội địa phương chiến đấu, góp phần buộc địch rút khỏi nhiều đồn bốt và phân tán lực lượng.

Điều khiến câu chuyện này đáng nhớ là:

Những người mở đầu cho truyền thống ấy không nhất thiết là những vị tướng hay những người lính chuyên nghiệp.

Họ là những người dân của một làng quê.

Nhưng khi đất nước cần, họ đã đứng lên.

Từ những người dân giữ làng, họ trở thành những người bảo vệ phong trào cách mạng.

Từ một đội tự vệ nhỏ ở Hợp Tiến, phong trào dân quân tự vệ của Hải Dương tiếp tục được xây dựng và phát triển.

Và nhiều năm sau, Hợp Tiến lại tiễn những người con khác lên đường. Hồ sơ liệt sĩ của tỉnh còn lưu tên những người con Hợp Tiến hy sinh tại Điện Biên Phủ và các chiến trường khác.

Có lẽ vì vậy, khi nhắc đến “thời hoa lửa Hợp Tiến”, chúng ta không chỉ nên nhớ những người đã nằm lại nơi chiến trường.

Mà còn nên nhớ đến những người dân vô danh đã đứng lên từ rất sớm, âm thầm giữ lấy ngọn lửa cách mạng trong chính ngôi làng của mình.

Một đội tự vệ nhỏ bé ra đời năm 1940 – nhưng từ đó mở đầu cho một truyền thống chiến đấu kéo dài qua nhiều thế hệ của quê hương Hợp Tiến.