Những người dân trên tuyến đường 11 và đường 1

Khi ghi chép lại lời kể của ông Chama Léa Liệu về Chiến dịch Mậu Thân năm 1968, chúng tôi nhận thấy một điều được ông nhiều lần nhắc đến: vai trò của quần chúng nhân dân.

Theo lời ông, trong những năm chiến tranh, lực lượng vũ trang địa phương không thể hoạt động tách rời khỏi nhân dân. Người dân chính là một phần quan trọng của phong trào cách mạng tại địa phương.

Năm 1968, khi Chiến dịch Mậu Thân diễn ra, lực lượng vũ trang huyện Bác Ái phối hợp với bộ đội chủ lực của tỉnh tiến hành các hoạt động tiến công trên nhiều địa bàn.

Ông Chama Léa Liệu tiếp tục tham gia cùng lực lượng vũ trang địa phương.

Một trong những hoạt động được ông nhớ đến là việc phối hợp tiến công ấp Phá Kiềng.

Nhưng sau những hoạt động chiến đấu, lực lượng vũ trang địa phương còn đảm nhận nhiệm vụ hỗ trợ quần chúng đứng lên giành chính quyền tại các ấp dọc tuyến đường 11 và đường 1.

Khi nghe đến chi tiết này, chúng tôi nhận ra rằng câu chuyện Mậu Thân trong ký ức của ông không chỉ là câu chuyện về chiến đấu.

Đó còn là câu chuyện về phong trào của nhân dân.

Trên những tuyến đường 11 và đường 1, cuộc sống của người dân khi ấy chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi chiến tranh. Trong hoàn cảnh đó, sự tham gia của quần chúng có ý nghĩa đối với hoạt động của lực lượng cách mạng.

Theo lời ông kể, lực lượng vũ trang vừa thực hiện nhiệm vụ chiến đấu, vừa phối hợp và hỗ trợ nhân dân trong các hoạt động đấu tranh tại địa phương.

Những người dân ấy có thể không xuất hiện trong những câu chuyện lớn về chiến tranh. Họ cũng không phải lúc nào được nhắc tên trong những bản ghi chép lịch sử.

Nhưng trong ký ức của một người từng trực tiếp chiến đấu như ông Chama Léa Liệu, sự có mặt và tham gia của nhân dân là điều không thể bỏ qua.

Bởi một lực lượng vũ trang muốn bám trụ trên địa bàn phải có sự gắn bó với nhân dân. Và một phong trào muốn tồn tại trong hoàn cảnh chiến tranh cũng cần sự tham gia của quần chúng.

Ông kể về điều ấy bằng giọng của một người từng trải qua những ngày tháng đó. Không có sự tách biệt rõ ràng giữa “người lính” và “người dân”. Trong nhiều thời điểm, họ cùng chia sẻ những khó khăn và cùng hướng về phong trào cách mạng của địa phương.

Đường 11, đường 1 vẫn còn đó.

Nhưng những con người từng đi qua những tuyến đường ấy trong những năm chiến tranh đã dần trở thành những người cao tuổi. Những ký ức mà họ mang theo cũng theo thời gian mà trở nên quý giá hơn.

Đối với ông Chama Léa Liệu, năm 1968 là một dấu mốc không thể tách rời khỏi cuộc đời.

Đó là năm ông tiếp tục cùng lực lượng vũ trang địa phương tham gia hoạt động trong Chiến dịch Mậu Thân; là năm ông chứng kiến sự phối hợp giữa lực lượng huyện với bộ đội chủ lực của tỉnh; và cũng là thời điểm ông chứng kiến sự tham gia của quần chúng tại các ấp dọc tuyến đường 11 và đường 1. Ngày nay, khi chiến tranh đã lùi xa, những con đường ấy mang một diện mạo khác.

Chúng tôi ghi lại những câu chuyện ấy không phải để khơi lại những mất mát của chiến tranh, mà để hiểu rằng cuộc sống bình yên hôm nay được tạo nên từ những năm tháng mà nhiều thế hệ đã phải trải qua rất nhiều gian khó. Và trong câu chuyện ấy, những người dân bình thường cũng có một vị trí đáng được ghi nhớ.