NHỮNG NGƯỜI DÂN TRONG TRẬN NHẬT TẢO: SỨC MẠNH CỦA SỰ ĐỒNG LÒNG

Trận tập kích đốt tàu L’Espérance vang dội khắp cõi Nam Kỳ không chỉ là chiến công cá nhân của Nguyễn Trung Trực hay sự dũng cảm của hàng trăm nghĩa sĩ trực tiếp cầm gươm xông trận. Đằng sau ánh hào quang chiến thắng ấy là cả một hậu phương vô danh nhưng vững chắc: Tấm lòng yêu nước, sự hy sinh và hỗ trợ vô điều kiện của toàn thể nhân dân địa phương sinh sống hai bên bờ sông Nhật Tảo. Nhiều tuần trước khi tiếng súng chiến trận vang lên, chính những người dân chài lưới nghèo khổ đã âm thầm làm nhiệm vụ trinh sát, theo dõi từng chuyển động, ghi chép kỹ lưỡng lịch trình tuần tra, quy luật thay ca cũng như những điểm yếu chết người trong cách phòng thủ của tàu địch để cung cấp cho chỉ huy Nguyễn Trung Trực.

Sự đóng góp của nhân dân không chỉ dừng lại ở mặt thông tin tình báo. Để chuẩn bị cho một cuộc tấn công bằng hỏa công quy mô, người dân Nhật Tảo đã tự nguyện gom góp từng hũ dầu phụng, từng bó củi khô, từng đoạn dây thừng trong chính căn nhà nghèo xơ xác của mình. Đặc biệt hơn cả, những người thương buôn và ngư dân địa phương đã không ngần ngại giao ra những chiếc thuyền buôn — phương tiện kiếm sống duy nhất nuôi sống cả gia đình họ — để nghĩa quân cải trang làm phương tiện ngụy trang áp sát kẻ thù. Họ biết rõ rằng một khi con tàu Pháp bị đốt cháy, những chiếc thuyền này cũng sẽ bị hủy hoại hoặc bị kẻ thù tịch thu, nhưng lòng yêu nước đã khiến họ gạt bỏ mọi tính toán thiệt hơn cá nhân.

Trong suốt quá trình áp sát tàu địch, sự bình tĩnh và phối hợp bí mật của quần chúng nhân dân hai bên bờ đã tạo nên một tấm màn ngụy trang hoàn hảo. Mỗi ngôi nhà tranh, mỗi bụi rậm ven sông đều trở thành những trạm cảnh giới thầm lặng, sẵn sàng phát hiệu lệnh báo động nếu có bất kỳ sự cố ngoài dự kiến nào xảy ra. Lòng dân đồng thuận đến mức mặc dù cuộc chuẩn bị diễn ra trong nhiều ngày với sự tham gia của đông đảo quần chúng, thông tin vẫn được giữ bí mật tuyệt đối, không một lời rò rỉ đến tai bọn tay sai hay lính Pháp đồn trú.

Khi ngọn lửa bùng cháy ngút trời trên tàu L’Espérance và tiếng súng truy kích tàn khốc dội lên, chính đồng bào Nhật Tảo đã chèo thuyền ra giữa dòng sông, bất chấp hiểm nguy đạn lạc để đón vớt, giải cứu và dẫn đường cho các chiến sĩ nghĩa quân rút lui an toàn vào các kênh rạch chằng chịt. Sự đồng lòng trọn vẹn ấy đã biến một trận tập kích quân sự thuần túy thành một ngày hội kháng chiến của cả một cộng đồng. Trận Nhật Tảo chính là bài học lịch sử sâu sắc về chiến tranh nhân dân, khẳng định chân lý: Khi lòng dân đã hòa làm một với lý tưởng độc lập, mỗi người dân đều trở thành một chiến sĩ, và pháo đài vững chắc nhất bảo vệ dân tộc chính là sự đoàn kết của nhân dân.