Những người gác máy trên đường Hồ Chí Minh trên biển

Năm ấy, chúng tôi gặp thầy trên giảng đường, thầy giáo Lê Văn Khảm - người thầy - người thợ máy trên con tàu không số c69. Ký ức lịch sử lại được tái hiện trên giảng đường A3.

Tháng 3/1964 – Nhận nhiệm vụ đặc biệt

“Năm 1964, tôi còn là một người lính trẻ của lực lượng vận tải quân sự trên biển. Khi ấy, chúng tôi không gọi tên nhiệm vụ bằng những mỹ từ lớn lao. Chỉ biết rằng đó là chuyến đi đặc biệt.

Con tàu mang ký hiệu C69. Nhưng thực ra, nó là một ‘tàu không số’ – không sơn số hiệu quân sự, không để lộ bất cứ dấu hiệu nào cho thấy đây là tàu vận tải vũ khí.

Chúng tôi hoạt động trong đội hình của Đoàn 125 Hải quân – đơn vị đảm nhiệm tuyến vận tải chiến lược sau này được gọi là Đường Hồ Chí Minh trên biển.”

Trước tháng 8/1964 – Biển lặng nhưng không bình yên

“Những tháng đầu năm 1964, tình hình trên biển Đông đã rất căng thẳng. Tàu tuần tiễu đối phương hoạt động dày đặc. Hải trình phải thay đổi liên tục.

Là thợ máy, tôi gần như sống dưới khoang tàu. Ở đó, nhiệt độ luôn cao, tiếng động cơ ầm ầm suốt ngày đêm. Mỗi ca trực kéo dài hàng giờ. Chúng tôi kiểm tra áp suất dầu, nhiệt độ nước làm mát, từng tiếng rung bất thường của trục chân vịt.

Giữa biển khơi, nếu động cơ gặp sự cố, tàu sẽ trở thành mục tiêu dễ dàng.”

Ngày 2 và 4/8/1964 – Sự kiện Vịnh Bắc Bộ

“Đầu tháng 8 năm 1964, tin tức về sự kiện Vịnh Bắc Bộ lan nhanh trong đơn vị. Không khí thay đổi hẳn.

Sau ngày 5/8/1964, khi không quân Mỹ bắt đầu đánh phá miền Bắc, mức độ kiểm soát trên biển càng gắt gao. Những chuyến đi sau đó căng thẳng hơn rất nhiều.

Có đêm C69 phải tắt toàn bộ đèn tín hiệu, giảm vòng tua máy xuống mức thấp nhất để hạn chế tiếng ồn. Tôi còn nhớ cảm giác khi điều chỉnh cần ga, giữ cho động cơ chạy êm mà vẫn đủ lực. Trong khoang tối, chỉ có ánh đèn nhỏ hắt lên bảng đồng hồ.”

Giữa biển – nơi không có chỗ cho sai sót

“Biển không chỉ có sóng gió tự nhiên. Sóng gió lớn nhất là sự truy lùng.

Có những thời điểm, anh em trên boong báo về khả năng có tàu lạ xuất hiện phía chân trời. Dưới khoang máy, chúng tôi siết chặt từng bu-lông, lắng nghe từng âm thanh.

Tôi đã học được một điều: trong chiến tranh, người thợ máy cũng chiến đấu. Không phải bằng súng, mà bằng sự chính xác tuyệt đối.”

Sau chuyến đi – trở về và tiếp tục nhiệm vụ

“Những chuyến hải trình như thế không được ghi chép công khai khi đó. Chỉ biết rằng hàng hóa đã tới nơi cần đến.

Mỗi lần tàu cập bến an toàn, anh em chỉ nhìn nhau, bắt tay thật chặt. Không có huân chương ngay lúc ấy, không có ánh đèn sân khấu. Chỉ có sự thở phào nhẹ nhõm.”

Từ khoang máy đến giảng đường

Nhiều năm sau, người thợ máy năm 1964 trở thành giảng viên của Trường Đại học Hàng hải Việt Nam.

“Đứng trên bục giảng, mỗi khi nói về động cơ diesel tàu biển, tôi lại nhớ đến khoang máy C69 năm ấy.

Thầy đã dạy sinh viên rằng: một con tàu vững vàng không chỉ nhờ thiết kế tốt, mà nhờ những con người thầm lặng phía dưới.

Giống như lịch sử – có những điều không nổi bật trên bề mặt, nhưng lại quyết định vận mệnh.”