Những người giữ đường ở Khe Ve
Cuộc chiến bảo vệ tuyến giao thông
Những người giữ đường ở Khe Ve
Cuộc chiến bảo vệ tuyến giao thông
Giai đoạn lịch sử: 1965–1972 – kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; Khe Ve trên tuyến đường Trường Sơn thuộc Quảng Bình là một trong những khu vực giao thông trọng điểm, nơi bộ đội, công binh và thanh niên xung phong phải liên tục bảo đảm tuyến đường chi viện vào chiến trường.
1. Khe Ve – một điểm nóng trên tuyến lửa
Trong những năm chiến tranh, từ Quảng Bình, những tuyến đường xuyên Trường Sơn nối miền Bắc với chiến trường phía Nam.
Đây là những tuyến đường mà quân Mỹ tìm mọi cách đánh phá.
Bởi chỉ cần cắt được đường, những đoàn xe sẽ không thể tiếp tục.
Hàng hóa không thể đến.
Bộ đội không thể hành quân.
Và sức mạnh từ hậu phương sẽ khó có thể đến được tiền tuyến.
Khe Ve nằm trên một trong những cung đường quan trọng ấy.
Địa hình nơi đây hiểm trở.
Núi cao.
Rừng sâu.
Đường quanh co.
Những đoạn cua và thung lũng khiến đoàn xe dễ trở thành mục tiêu của máy bay.
Vì vậy, Khe Ve trở thành nơi những người lính giao thông, công binh và thanh niên xung phong phải bám trụ.
Họ không chỉ làm đường.
Họ phải giữ đường.
5
Chú thích ảnh: Khu vực Khe Ve trên tuyến đường Trường Sơn – một địa bàn giao thông quan trọng trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.
Nguồn ảnh: Tư liệu lịch sử về tuyến Trường Sơn và Quảng Bình.
2. Bom đạn nhằm vào con đường
Đối với những người giữ đường, máy bay địch là mối nguy hiểm thường trực.
Một đoàn xe vừa đi qua.
Bom lập tức trút xuống.
Mặt đường bị cày nát.
Hố bom nối tiếp hố bom.
Đất đá phủ kín tuyến đường.
Nhưng mục tiêu của những người giữ đường vẫn chỉ có một:
Khôi phục giao thông càng nhanh càng tốt.
Bom vừa ngừng, công binh và thanh niên xung phong lao ra.
Người xúc đất.
Người san đường.
Người phá đá.
Người tìm cách xử lý những quả bom chưa nổ.
Có những đoạn đường được sửa ngay trong đêm.
Có những trọng điểm phải liên tục khắc phục nhiều lần.
Máy bay đánh.
Ta sửa.
Máy bay quay lại.
Ta lại sửa.
Đó là một cuộc chiến không có tiếng súng liên tục, nhưng mỗi mét đường đều phải trả giá bằng mồ hôi, máu và cả mạng sống.
5
Chú thích ảnh: Lực lượng công binh và thanh niên xung phong khắc phục đường giao thông sau các trận bom trên tuyến Trường Sơn.
Nguồn ảnh: Tư liệu Thông tấn xã Việt Nam và Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.
3. Những đoàn xe phải vượt qua Khe Ve
Ban đêm là thời điểm những đoàn xe bắt đầu hành quân.
Những chiếc xe vận tải nối nhau trong bóng tối.
Đèn được hạn chế để tránh bị máy bay phát hiện.
Người lái xe phải căng mắt nhìn đường.
Phía trước có thể là một hố bom.
Một đoạn cua gấp.
Một chiếc cầu tạm.
Hoặc một đoàn xe đang dừng lại vì đường bị phá.
Ở những trọng điểm như Khe Ve, người giữ đường phải làm việc liên tục.
Họ hướng dẫn xe.
Phân luồng.
Báo hiệu.
Khắc phục những điểm ùn tắc.
Nếu một chiếc xe bị trúng bom, phải nhanh chóng đưa người và hàng ra khỏi khu vực nguy hiểm.
Nếu đường bị cắt, phải tìm tuyến tránh.
Mục tiêu cuối cùng là để đoàn xe không bị dừng quá lâu.
Bởi trên Trường Sơn, dừng lại giữa trọng điểm đồng nghĩa với nguy hiểm.
5
Chú thích ảnh: Đoàn xe vận tải vượt các trọng điểm trên tuyến Trường Sơn để đưa người và vật chất vào chiến trường miền Nam.
Nguồn ảnh: Tư liệu Đường Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh và Thông tấn xã Việt Nam.
4. Những người đứng giữa bom và đoàn xe
Để một đoàn xe đi qua an toàn, phía trước thường có những người phải đứng lại.
Đó là công binh.
Là thanh niên xung phong.
Là lực lượng bảo đảm giao thông.
Họ có nhiệm vụ phát hiện những đoạn đường nguy hiểm, xử lý bom mìn và khắc phục những nơi bị đánh phá.
Một quả bom chưa nổ có thể nằm ngay bên đường.
Một chiếc cầu có thể bị hư hỏng.
Một vách núi có thể sạt xuống sau trận bom.
Tất cả phải được xử lý trước khi đoàn xe tiếp tục.
Có những người đã hy sinh khi đang làm nhiệm vụ.
Nhưng những người khác lại thay vị trí.
Không có nhiều thời gian để đau buồn.
Bởi tiếng động cơ phía sau đã vang lên.
Đường phải thông để xe đi.
Đó là cách những người giữ đường chiến đấu.
Không phải bằng một trận đánh lớn.
Mà bằng hàng nghìn lần đứng giữa bom đạn để bảo vệ từng đoạn đường.
6
Chú thích ảnh: Công binh và thanh niên xung phong bám các trọng điểm giao thông, bảo đảm cho tuyến vận tải Trường Sơn hoạt động liên tục.
Nguồn ảnh: Tư liệu Bộ đội Trường Sơn và Thông tấn xã Việt Nam.
5. Khe Ve và cuộc chiến không được phép dừng lại
Khe Ve không chỉ là một địa danh trên bản đồ.
Nó là một mắt xích trong cả hệ thống giao thông Trường Sơn.
Nếu một mắt xích bị cắt, những tuyến phía sau có thể bị ảnh hưởng.
Vì vậy, người giữ đường phải nghĩ đến cả tuyến.
Một đoạn bị bom đánh phá thì mở đường vòng.
Một cầu bị phá thì dựng cầu tạm.
Một trọng điểm bị đánh mạnh thì tổ chức phân luồng.
Mỗi giải pháp đều nhằm một mục tiêu:
Giữ cho dòng người và vật chất tiếp tục đi về phía Nam.
Đường Trường Sơn càng bị đánh phá, mạng lưới giao thông càng được mở rộng.
Những tuyến tránh được hình thành.
Những con đường mới được mở.
Những công trình cầu, ngầm và bến vượt được xây dựng.
Khe Ve trở thành một phần của cuộc chiến lớn hơn:
Cuộc chiến giữa một bên muốn cắt đứt tuyến đường và một bên quyết giữ cho tuyến đường sống.
5
Chú thích ảnh: Hệ thống tuyến đường Trường Sơn qua địa bàn Quảng Bình – một phần quan trọng của tuyến chi viện chiến lược trong chiến tranh.
Nguồn ảnh: Tư liệu Bộ đội Trường Sơn và Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.
6. Những người giữ cho mạch đường không đứt
Trong những câu chuyện về Trường Sơn, người ta thường nhớ đến những đoàn xe không kính.
Nhớ những cô gái thanh niên xung phong.
Nhớ những người lính mở đường.
Nhưng giữa tất cả những câu chuyện ấy còn có một lực lượng âm thầm:
Những người giữ đường.
Họ có thể không xuất hiện trong những bức ảnh nổi tiếng.
Không có những trận đánh mang tên mình.
Nhưng mỗi ngày họ đều đối mặt với bom đạn.
Mỗi ngày họ đều sửa lại những gì chiến tranh phá hủy.
Và mỗi ngày họ lại nhìn những đoàn xe tiếp tục đi qua.
Đối với họ, một ngày đường thông là một ngày hoàn thành nhiệm vụ.
Một đoàn xe đi qua là một lần chiến thắng bom đạn.
Một tuyến đường không bị cắt là một lần tiền tuyến tiếp tục nhận được sức mạnh từ hậu phương.
Khe Ve là một trong những nơi như thế.
5
Chú thích ảnh: Những người từng chiến đấu và làm nhiệm vụ trên tuyến Trường Sơn, nơi họ đã góp phần giữ thông tuyến giao thông trong chiến tranh.
Nguồn ảnh: Tư liệu lịch sử về Bộ đội Trường Sơn và Quảng Bình.
Lời kết
Trên bản đồ, Khe Ve chỉ là một địa danh giữa núi rừng.
Nhưng trong những năm chiến tranh, nơi ấy từng là một điểm nóng.
Một nơi mà mỗi đoạn đường đều có thể trở thành mục tiêu của bom đạn.
Một nơi mà những người lính công binh và thanh niên xung phong phải đứng lên sau mỗi trận đánh để sửa lại con đường.
Họ không thể ngăn tất cả những quả bom rơi xuống.
Nhưng họ có thể làm một điều:
Không để con đường bị cắt quá lâu.
Bom đánh sập.
Họ dựng lại.
Đường bị phá.
Họ mở đường vòng.
Cầu bị đánh.
Họ làm cầu mới.
Và khi mọi thứ đã được khắc phục, những đoàn xe lại tiếp tục đi trong đêm.
Đó chính là cuộc chiến của những người giữ đường.
Một cuộc chiến thầm lặng nhưng kéo dài suốt những năm tháng Trường Sơn.
Bởi phía trước còn tiền tuyến.
Và phía sau họ là cả một hậu phương đang chờ con đường được nối liền.
4
Khe Ve hôm nay đã bình yên, nhưng nơi đây vẫn lưu dấu một thời những người lính và thanh niên xung phong bám đường, giữ cho tuyến giao thông Trường Sơn không bị đứt giữa những năm tháng bom đạn.
Nguồn ảnh: Tư liệu lịch sử về tuyến Trường Sơn và tỉnh Quảng Bình
