NHỮNG NGƯỜI GIỮ LỬA THÀNH CỔ

Mùa hè năm 1972, Quảng Trị trở thành một trong những điểm nóng nhất của chiến trường miền Trung.

Sau những diễn biến quân sự quan trọng đầu năm, thị xã Quảng Trị và Thành Cổ trở thành nơi diễn ra cuộc đối đầu quyết liệt.

Ngày 28/6/1972, cuộc chiến đấu bảo vệ Thành Cổ bắt đầu.

Đối với những người lính có mặt tại đây, đó không phải là một trận đánh diễn ra trong vài ngày.

Đó là một cuộc chiến kéo dài.

Ngày này nối tiếp ngày khác.

Đêm này nối tiếp đêm khác.

Bom đạn liên tục trút xuống.

Những căn hầm bị rung chuyển.

Đất đá phủ kín chiến hào.

Nhưng những người lính vẫn phải giữ vị trí.

Trong số họ có những người như Nguyễn Văn Quảng, thuộc thế hệ những người trực tiếp chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị.

Đối với người lính ở Thành Cổ, mỗi ngày bắt đầu không phải bằng tiếng gà gáy hay ánh bình minh yên bình.

Có thể là tiếng pháo.

Có thể là tiếng máy bay.

Có thể là tiếng đất đá đổ xuống sau một trận bom.

Cuộc sống diễn ra ngay trong chiến hào.

Người lính tranh thủ từng khoảng thời gian yên tiếng súng để ăn uống, nghỉ ngơi và củng cố công sự.

Có những lúc chỉ vài phút trước còn đang nói chuyện với nhau, nhưng sau một trận pháo kích, một người đồng đội đã không còn.

Sự khốc liệt của chiến trường khiến những người lính càng gắn bó với nhau.

Họ chia nhau từng ngụm nước.

Chia nhau từng phần lương khô.

Cùng đào công sự.

Cùng thay nhau cảnh giới.

Khi một người bị thương, những người còn lại tìm cách đưa họ ra khỏi trận địa.

Khi một vị trí bị phá hủy, họ lại tìm cách khôi phục.

Nhưng giữ Thành Cổ không chỉ là giữ một mảnh đất.

Đó còn là duy trì sự hiện diện của lực lượng cách mạng tại thị xã Quảng Trị trong một thời điểm có ý nghĩa quân sự và chính trị đặc biệt.

Vì vậy, đối phương tập trung sức mạnh lớn để đánh phá.

Máy bay liên tục hoạt động.

Pháo binh bắn vào các vị trí nghi có quân.

Nhiều khu vực bị phá hủy.

Nhưng Thành Cổ vẫn được giữ bằng sự bám trụ của những người lính.

Một trong những khó khăn lớn nhất là tiếp tế.

Muốn duy trì chiến đấu, phải có đạn.

Phải có lương thực.

Phải có thuốc.

Phải có người bổ sung.

Mà giữa Thành Cổ và hậu phương là sông Thạch Hãn.

Dòng sông trong những ngày ấy không còn chỉ là một dòng sông quê hương.

Nó trở thành một phần của chiến trường.

Những chuyến đò, những chiếc thuyền nhỏ tìm cách đưa người và hàng qua sông.

Mỗi lần vượt sông là một lần đối mặt với bom đạn.

Có chuyến đi thành công.

Có chuyến đi không trở lại.

Những người lính ở phía bên kia sông chờ đợi từng chuyến tiếp tế.

Một hòm đạn được đưa tới có thể giúp cả đơn vị tiếp tục chiến đấu.

Một túi thuốc có thể cứu một người bị thương.

Một người lính mới đến có thể thay vị trí cho đồng đội đã hy sinh.

Vì vậy, cuộc chiến ở Thành Cổ không chỉ diễn ra trong những bức tường thành.

Nó diễn ra trên cả những con đường dẫn vào trận địa.

Trên những bến vượt.

Trên dòng Thạch Hãn.

Và trong từng ngôi làng quanh thị xã.

Nhân dân Quảng Trị cũng chịu đựng những tổn thất rất lớn.

Có người làm giao liên.

Có người vận chuyển.

Có người chăm sóc thương binh.

Có người giúp bộ đội tìm đường.

Có người âm thầm che chở cho những người lính.

Cuộc chiến vì thế trở thành sự đối đầu của cả một vùng đất.

Trong Thành Cổ, những người lính phần lớn còn rất trẻ.

Họ đến từ nhiều miền quê.

Có người từ miền Bắc.

Có người từ miền Trung.

Có người từ miền Nam.

Nhưng trong chiến hào, tất cả trở thành đồng đội.

Họ cùng chịu bom đạn.

Cùng chia sẻ sự thiếu thốn.

Cùng chờ đợi từng phút yên tiếng súng.

Và cùng hy vọng một ngày được trở về.

Có những người đã trở về.

Có những người không bao giờ trở lại.

Có những người mang thương tích suốt đời.

Có những người sau chiến tranh vẫn nhớ mãi những người đồng đội đã nằm lại.

Đó là lý do nhiều cựu chiến binh sau này khi trở lại Thành Cổ thường đứng rất lâu trước những khu tưởng niệm.

Bởi nơi ấy không chỉ là một di tích.

Đó là nơi họ từng sống.

Từng chiến đấu.

Từng mất đi những người bạn thân nhất.

Ngày 16/9/1972, cuộc chiến đấu 81 ngày đêm tại Thành Cổ bước sang một giai đoạn mới.

Nhưng ký ức về những ngày chiến đấu ấy không kết thúc.

Nó tiếp tục sống trong ký ức của những người còn lại.

Trong đó có những người lính từng chiến đấu tại đây như Nguyễn Văn Quảng.

Sau chiến tranh, Thành Cổ Quảng Trị được xây dựng lại và trở thành một di tích lịch sử.

Những dấu tích chiến tranh được bảo tồn.

Những khu tưởng niệm được dựng lên.

Những cựu chiến binh trở về.

Và trên sông Thạch Hãn, những chương trình thả hoa đăng được tổ chức để tưởng nhớ những người đã hy sinh.

Những ngọn nến nhỏ trôi trên dòng nước.

Không còn tiếng súng.

Không còn tiếng bom.

Chỉ còn ánh sáng lung linh giữa màn đêm.

Mỗi ngọn nến như một lời nhắn gửi đến những người đã nằm lại:

Đất nước đã hòa bình.

Những người đã hy sinh không bị lãng quên.