Những người giữ lửa trên đỉnh đèo

Đèo Cả ngày ấy là một trong những cung đường hiểm trở và khốc liệt nhất. Bom trút xuống từng ngày, từng giờ, mặt đường cứ vừa san lấp xong lại bị cày nát bởi những đợt không kích bất ngờ. Vậy mà giữa những ngày lửa đạn mịt mù, vẫn có một đội thanh niên xung phong túc trực trên đỉnh đèo, được chúng tôi gọi bằng cái tên trìu mến: “những người giữ lửa”.

Tôi gặp họ lần đầu trong một buổi chiều đầy khói bụi. Đỉnh đèo rung chuyển vì một trận bom vừa dội xuống phía chân núi, đất đá còn nóng rẫy. Thế nhưng quanh bếp lửa nhỏ, bốn, năm con người vẫn tất bật chuẩn bị nồi cháo loãng để kịp tiếp tế cho những tổ san lấp đang làm việc phía dưới. Ánh lửa hắt lên khuôn mặt ai cũng lấm lem đất đỏ, nhưng đôi mắt thì sáng vô cùng. Họ bảo tôi rằng: “Đèo có bị đánh mấy cũng được, miễn là đường không tắc. Bộ đội còn ra trận thì mình còn giữ lửa, giữ đường”.

Những người giữ lửa ấy là những thanh niên mới mười chín, đôi mươi. Có người là con nhà nông, quen với việc gánh gồng từ bé. Có người là học sinh đang học dở lớp mười, xin phép gia đình lên đường vì “ở nhà thấy sốt ruột quá”. Họ chia nhau thành từng nhóm: nhóm trực lửa nấu nồi cháo, nồi nước; nhóm canh chừng trên các mỏm đá để báo hiệu nếu máy bay xuất hiện; nhóm chuẩn bị đèn làm tín hiệu dẫn đường cho xe vận tải đi đêm.

Một đêm đầu mùa mưa, gió thốc mạnh làm lửa trong bếp gần tắt. Tôi nhìn thấy Mẫn – cô gái nhỏ nhất nhóm – che áo mưa của mình lại để chắn gió. Mưa tạt vào mặt, vào vai, áo cô ướt sũng, nhưng đôi tay vẫn cẩn thận giữ từng thanh củi. Đến khi lửa cháy trở lại, Mẫn chỉ cười, đôi mắt lấp lánh dưới làn mưa: “Đèo tối quá, các anh bộ đội đi đêm nhìn thấy ánh lửa sẽ ấm lòng hơn”.

Đêm đó, đoàn xe chở đạn pháo từ hậu phương phải vượt đèo sớm hơn dự kiến. Con đường còn chưa kịp khô sau cơn mưa lớn. Những bó đuốc được nhóm thanh niên thắp lên, đứng thành hàng hai bên sườn dốc, soi sáng cả một đoạn dài như dòng sao rực rỡ giữa màn đêm đen đặc. Từ trên xe, có người giơ tay chào, có người mỉm cười, có người chỉ lặng im nhưng ánh mắt ướt đi dưới vành mũ sắt. Tôi biết họ cảm ơn – dù không nói thành lời.

Rồi một lần, bom đánh trúng ngay đoạn cua hiểm, đất đá sạt xuống khiến đường bị chia đôi. Mẫn là người đầu tiên lao ra cùng đồng đội san đất, bới từng hòn đá bằng đôi tay trầy xước. Không kịp nghỉ ngơi, không kịp lau nước mắt khi một người trong tổ bị thương vì mảnh bom nhỏ văng vào chân. Họ chỉ động viên nhau thật nhanh: “Ráng lên, trời sắp sáng rồi”. Và họ làm được – con đường kịp thông trước khi đoàn xe tiếp theo đi qua.

Đến tận bây giờ, mỗi khi nhớ lại ánh lửa chập chờn trên đỉnh đèo năm ấy, tôi vẫn nghe vang trong lòng những câu nói giản dị mà kiên cường. Những người giữ lửa ấy không có trận đánh oanh liệt, không có chiến công ghi vào sách, nhưng chính sự bền bỉ lặng thầm của họ đã giữ cho mạch giao liên không bao giờ tắt, giữ cho từng chuyến xe, từng khoảnh khắc ra trận của bao người khác được trọn vẹn.

Họ là những ngọn đuốc của thời hoa lửa – lặng lẽ, bền bỉ và sáng đến tận bây giờ.