NHỮNG NGƯỜI GIỮ MẠCH ĐƯỜNG

Trong chiến tranh, có những người trực tiếp cầm súng nơi chiến trường. Nhưng cũng có những người đứng phía sau, ngày đêm giữ cho những con đường không bị chia cắt. Các cựu thanh niên xung phong Đại đội 913, Đội 91 Bắc Thái, chính là những người như thế.

Đại đội 913 ra đời trong những năm không quân Mỹ liên tục đánh phá miền Bắc. Những tuyến đường qua Bắc Thái trở thành mục tiêu quan trọng vì đây là con đường vận chuyển quân lương, vũ khí và phương tiện về phía Nam. Cầu Gia Bẩy, cầu Phà, Quốc lộ 1B cùng nhiều khu vực khác thường xuyên rung chuyển bởi bom đạn.

Khoảng 150 thanh niên từ nhiều vùng quê đã tập hợp về Đại đội 913. Họ còn rất trẻ, có người chỉ vừa rời mái nhà, nhưng đã nhanh chóng làm quen với hố bom, đất đá và tiếng máy bay.

Nhiệm vụ của họ tưởng như đơn giản: thông đường. Nhưng để một đoàn xe có thể đi qua, họ phải đối mặt với bom đạn và cái chết. Bom vừa dứt, họ lập tức ra hiện trường. Hố bom phải được lấp, mặt đường phải được sửa, cây cối và đất đá phải được dọn sạch.

Có những ngày họ làm việc không kể sáng tối. Có những đêm vừa nằm xuống chưa lâu đã nghe tiếng máy bay. Nhưng tuổi trẻ vẫn hiện diện giữa chiến trường. Họ hát, học chữ, tăng gia sản xuất và động viên nhau vượt qua gian khổ.

Ngày 12/6/1967, Đại đội 913 có mặt tại Trại Cau khi máy bay Mỹ đánh phá trận địa tên lửa của quân đội Trung Quốc. Không chần chừ, các đội viên lao vào cứu thương, hỗ trợ quân y và hiến máu.

Đến năm 1972, những trận đánh phá ngày càng khốc liệt. Trên tuyến đường 16A, Đại đội 913 vừa bảo đảm giao thông vừa giúp nhân dân khắc phục hậu quả bom đạn. Hàng trăm quả bom đã trút xuống khu vực Nam Hòa - Trại Cau.

Sáng 29/12, bom lại đánh xuống xóm Ao Sen. Năm đội viên Đại đội 913 hy sinh. Tám người khác bị thương. Trong số những người ngã xuống có chị Nông Thị Đằm. Dù bị thương nặng, chị vẫn không muốn đồng đội bỏ nhiệm vụ vì mình.

Sau khi tiễn đồng đội, những người còn sống lại trở về với mặt đường. Họ hiểu rằng phía trước vẫn còn hàng trăm phương tiện đang chờ. Đường phải thông, xe phải đi, hàng phải đến chiến trường.

Họ không đứng ở tuyến đầu của chiến trường miền Nam, nhưng chính những con đường họ giữ đã góp phần nối hậu phương với tiền tuyến.

Năm 1975, đất nước thống nhất. Đại đội 913 hoàn thành nhiệm vụ lịch sử. Những người lính TNXP năm xưa trở về cuộc sống đời thường.

Nửa thế kỷ sau, điều còn lại trong họ không chỉ là niềm tự hào mà còn là nỗi nhớ những người đã không trở về. Với họ, một tấm bia nhỏ trên mảnh đất từng thấm máu đồng đội cũng đủ để nhắc các thế hệ mai sau rằng: đã từng có một thế hệ tuổi trẻ sống và hy sinh để giữ cho những con đường Tổ quốc luôn thông suốt.