Những người giữ tuyến Đường 1C - Mạch máu giữa chiến trường Tây Nam Bộ

Có những con đường được ghi nhớ bằng tên gọi. Nhưng cũng có những con đường được nhớ bằng tuổi trẻ và sự hy sinh của những con người đã giữ cho nó không bao giờ bị đứt đoạn. Trong kháng chiến chống Mỹ, tuyến đường 1C là một tuyến vận tải quan trọng nối đường Trường Sơn với chiến trường Tây Nam Bộ. Trên con đường ấy, hàng nghìn thanh niên xung phong đã bám trụ giữa bom đạn, vận chuyển hàng hóa, vũ khí và đưa đón cán bộ để góp phần giữ vững mạch chi viện cho chiến trường.

Tuyến đường 1C được hình thành trong bối cảnh việc vận chuyển bằng đường Hồ Chí Minh trên biển gặp nhiều khó khăn do bị địch phát hiện và đánh phá. Tuyến đường 1C trở thành một tuyến vận tải quan trọng, nối từ khu vực Lò Gò – Sa Mát, Tây Ninh, dọc biên giới Việt Nam – Campuchia qua nhiều địa bàn của Tây Nam Bộ, về khu vực Hà Tiên và các căn cứ của Quân khu 9. Đây là một hệ thống vận tải gồm cả đường bộ và đường thủy, giữ vai trò quan trọng trong việc đưa nguồn lực từ bên ngoài vào chiến trường miền Tây.

Trên tuyến đường ấy có lực lượng thanh niên xung phong, phần lớn là những người còn rất trẻ. Họ đảm nhiệm nhiều công việc khác nhau: vận chuyển hàng quân sự, lương thực, thuốc men; đưa đón cán bộ, chiến sĩ; làm công tác hậu cần và bảo đảm tuyến đường hoạt động liên tục. Theo Báo Điện tử Chính phủ, từ cuối năm 1967 đến năm 1975, lực lượng thanh niên xung phong đã vận chuyển trên 13.000 tấn hàng quân sự và đưa đón trên 30.000 lượt cán bộ qua tuyến đường này.

Nhưng phía sau những con số ấy là những ngày tháng vô cùng gian khổ. Tuyến đường 1C thường xuyên bị máy bay và lực lượng đối phương đánh phá. Bom đạn trút xuống các khu vực như kênh Vĩnh Tế, Tám Ngàn, Cái Sắn, Bảy Núi, Ba Hòn… nhằm cắt đứt tuyến vận tải. Theo Báo Điện tử Chính phủ, đối phương sử dụng nhiều loại hỏa lực, kể cả B52 và bom đạn hóa học để đánh phá tuyến đường. Tuy nhiên, tuyến vận tải vẫn được duy trì, thể hiện ý chí và sức chịu đựng bền bỉ của lực lượng thanh niên xung phong.

Một trong những câu chuyện tiêu biểu là nữ thanh niên xung phong Hồ Thị Tuyết Thu. Năm 1967, khi mới 14 tuổi, chị đã khai thêm tuổi để được tham gia lực lượng. Trên tuyến đường 1C, chị vừa làm nhiệm vụ cứu thương vừa vận chuyển đạn, cùng đồng đội vượt qua những khu rừng và địa bàn thường xuyên bị đánh phá. Câu chuyện của chị cho thấy những người giữ tuyến đường 1C không phải những nhân vật xa lạ, mà là những chàng trai, cô gái rất trẻ đã lựa chọn gắn tuổi thanh xuân của mình với nhiệm vụ chung.

Sự hy sinh trên tuyến đường 1C cũng rất lớn. Theo một tư liệu của Báo Điện tử Chính phủ, hơn 600 cán bộ, chiến sĩ thanh niên xung phong đã hy sinh trên tuyến đường này. Nhiều người trong số họ đã nằm lại ở chiến trường Tây Nam Bộ. Sau chiến tranh, những cựu thanh niên xung phong còn sống tiếp tục trở lại chiến trường xưa để tìm kiếm hài cốt đồng đội. Câu chuyện về các cựu TNXP tổ chức quy tập hài cốt đồng đội cho thấy ký ức về tuyến đường 1C không kết thúc khi chiến tranh kết thúc.

Ngày 30/4/1975, đất nước hoàn toàn giải phóng. Tuyến đường 1C đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình. Những con người từng ngày bám tuyến đường, vượt qua bom đạn để vận chuyển hàng hóa và đưa đón cán bộ đã góp phần quan trọng vào việc bảo đảm sức mạnh cho chiến trường Tây Nam Bộ.

Ngày nay, tuyến đường 1C được nhắc đến như một “tuyến đường huyền thoại”. Năm 2024, Đền thờ Anh hùng liệt sĩ hy sinh trên tuyến Đường 1C được khánh thành, trở thành một địa chỉ tưởng niệm và tri ân những người đã cống hiến, hy sinh trên tuyến đường này.

Tuyến đường 1C đã đi qua chiến tranh, nhưng câu chuyện về những người giữ đường vẫn còn ở lại. Họ không phải lúc nào cũng được lịch sử gọi tên, nhưng từng chuyến hàng, từng cán bộ được đưa qua tuyến đường và từng ngày tuyến vận tải được duy trì đều có dấu ấn của họ. Có những người đã trở về, có những người mãi mãi nằm lại. Nhưng tất cả đã góp phần biến một con đường giữa bom đạn thành một mạch nối của hậu phương với tiền tuyến và một biểu tượng về sức mạnh của tuổi trẻ Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.