Những người lính công binh Trường Sơn
Giữ cho tuyến đường huyết mạch không bị đứt
Những người lính công binh Trường Sơn
Giữ cho tuyến đường huyết mạch không bị đứt
Giai đoạn lịch sử: 1959–1975 – kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; trong suốt 16 năm xây dựng, chiến đấu và bảo đảm tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh.
1. Con đường phải được giữ bằng mọi giá
Ngày 19/5/1959, Đoàn Công tác quân sự đặc biệt – tiền thân của Đoàn 559, sau này là Bộ đội Trường Sơn – được thành lập với nhiệm vụ mở đường, vận chuyển hàng hóa và đưa đón cán bộ, bộ đội từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.
Nhưng mở được đường chỉ là bước đầu.
Khi những đoàn xe bắt đầu đi qua, một nhiệm vụ khác còn khốc liệt hơn xuất hiện:
Giữ cho con đường không bị đứt.
Máy bay Mỹ liên tục đánh phá các tuyến giao thông.
Một đoạn đường vừa san xong có thể bị bom cày nát.
Một cây cầu vừa dựng xong có thể bị đánh sập.
Một đoàn xe đang hành quân có thể bị chặn lại bởi những hố bom sâu hoắm.
Và lúc ấy, những người lính công binh phải xuất hiện.
Họ lao ra mặt đường ngay khi bom vừa dứt.
Không chờ đường ngừng rung chuyển.
Không chờ chiến trường hoàn toàn yên tiếng.
Bởi phía sau họ là những đoàn xe đang chờ.
Phía trước là chiến trường đang cần tiếp tế.
Đường phải thông.
5
Chú thích ảnh: Cán bộ, chiến sĩ công binh ngày đêm bám mặt đường, bảo đảm giao thông trên tuyến Trường Sơn.
Nguồn ảnh: Thông tấn xã Việt Nam.
2. Sau mỗi trận bom là một cuộc chạy đua
Trên Trường Sơn, bom đạn không chỉ nhằm vào con người.
Mục tiêu lớn của đối phương là cắt đứt tuyến chi viện.
Những trọng điểm giao thông liên tục bị đánh phá.
Hố bom xuất hiện dày đặc.
Cầu bị phá.
Đường sạt.
Đá núi đổ xuống mặt đường.
Nhưng những người công binh không có quyền để con đường nằm im.
Bom vừa ngừng, họ lại ra.
Người đào đất.
Người san đường.
Người dựng cầu tạm.
Người kiểm tra những đoạn đường bị phá.
Có những nơi phải sửa đi sửa lại nhiều lần trong một ngày.
Có những đoạn đường vừa khắc phục xong, máy bay lại quay lại đánh phá.
Cuộc chiến giữa bom Mỹ và những người mở đường cứ diễn ra như vậy.
Địch đánh một lần.
Ta sửa một lần.
Địch đánh tiếp.
Ta lại làm lại.
Máu có thể đổ, nhưng đường không thể tắc.
4
Chú thích ảnh: Công binh và các lực lượng bảo đảm giao thông khắc phục những đoạn đường bị bom đánh phá trên Trường Sơn.
Nguồn ảnh: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và tư liệu về tuyến đường Trường Sơn.
3. Những người đối mặt với bom chưa nổ
Có một công việc còn nguy hiểm hơn cả sửa đường.
Phá bom.
Sau mỗi trận oanh kích, trên mặt đường và hai bên tuyến có thể còn lại những quả bom chưa phát nổ, bom từ trường và các loại mìn.
Những thứ nằm im dưới đất ấy có thể cướp đi mạng sống bất cứ lúc nào.
Nhưng nếu không xử lý, đoàn xe không thể đi qua.
Công binh phải tiếp cận.
Xác định vị trí.
Tìm cách vô hiệu hóa hoặc phá hủy bom mìn.
Từng bước đều phải chính xác.
Một sai sót nhỏ có thể là lần cuối cùng người lính nhìn thấy đồng đội.
Trong 16 năm hoạt động, lực lượng Trường Sơn đã phá gỡ 12.600 quả bom từ trường, 8.000 bom nổ chậm và 85.100 mìn các loại, đồng thời san lấp khoảng 78.000 hố bom.
Những con số ấy nói lên quy mô của cuộc chiến.
Nhưng không thể nói hết sự nguy hiểm của từng người lính đã trực tiếp đứng bên những quả bom.
Chú thích ảnh: Lực lượng công binh xử lý bom mìn, bảo đảm an toàn cho tuyến giao thông Trường Sơn.
Nguồn ảnh: Tư liệu lịch sử Bộ đội Trường Sơn và Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.
4. Những cây cầu trong mưa bom
Trường Sơn không chỉ có núi.
Có vô số sông, suối và vực sâu cắt ngang các tuyến vận tải.
Muốn đoàn xe đi tiếp, phải có cầu.
Những người lính công binh phải dựng cầu giữa rừng.
Có cầu gỗ.
Có cầu tạm.
Có cầu phao.
Có những đoạn phải làm ngầm để xe vượt qua.
Nhưng cây cầu vừa hoàn thành cũng có thể lập tức trở thành mục tiêu của máy bay.
Một cây cầu bị phá đồng nghĩa với cả tuyến vận tải bị đình trệ.
Vì vậy, công binh phải vừa xây dựng vừa bảo vệ.
Cầu bị đánh sập thì dựng lại.
Đường bị cắt thì mở tuyến tránh.
Sông suối dâng cao thì tìm cách bảo đảm cho xe vượt qua.
Suốt những năm chiến tranh, hệ thống công binh Trường Sơn đã xây dựng hàng trăm cầu, cống, ngầm và từng bước biến những tuyến đường rừng thành một mạng lưới giao thông có khả năng hoạt động quanh năm.
5
Chú thích ảnh: Bộ đội công binh xây dựng cầu và các công trình bảo đảm giao thông trên tuyến Trường Sơn.
Nguồn ảnh: Tư liệu Bộ đội Trường Sơn và Thông tấn xã Việt Nam.
5. Một mạng lưới không thể bị đánh gãy
Ban đầu, Trường Sơn chỉ là những tuyến đường nhỏ xuyên rừng.
Nhưng qua 16 năm, những người lính Trường Sơn đã xây dựng một mạng lưới giao thông khổng lồ.
Từ những con đường dành cho người đi bộ và gùi hàng, tuyến đường dần phát triển thành hệ thống đường cơ giới.
Đến cuối chiến tranh, mạng lưới ấy có khoảng 20.000 km đường ô tô, cùng đường sông, đường ống xăng dầu và hệ thống thông tin liên lạc.
Công binh không chỉ mở đường.
Họ còn phải duy trì đường.
Mở đường mới khi tuyến cũ bị đánh phá.
Làm cầu.
Làm ngầm.
Phá bom.
Gia cố những đoạn đường yếu.
Bám từng trọng điểm giao thông.
Đó là một cuộc chiến lâu dài giữa khả năng phá hủy của bom đạn và khả năng khôi phục của con người.
Địch muốn biến Trường Sơn thành những đoạn đường chết.
Nhưng mỗi khi một tuyến bị cắt, một tuyến khác lại được mở.
Con đường càng bị đánh phá, mạng lưới càng được mở rộng.
6
Chú thích ảnh: Mạng lưới đường Trường Sơn được xây dựng và mở rộng trong những năm kháng chiến chống Mỹ.
Nguồn ảnh: Tư liệu Bộ đội Trường Sơn, Bộ Quốc phòng và Thông tấn xã Việt Nam.
6. Giữ đường cũng là chiến đấu
Những người lính công binh Trường Sơn không chỉ làm công việc kỹ thuật.
Họ cũng là những người lính chiến đấu.
Khi máy bay đánh phá, họ vừa bảo vệ mình vừa bảo vệ tuyến đường.
Khi lực lượng địch tìm cách đánh phá các trọng điểm, công binh phải bám đường.
Khi có thương vong, người còn lại tiếp tục công việc.
Có những người đã hy sinh ngay trên mặt đường mà mình đang sửa.
Có những người bị thương nhưng vẫn quay lại đơn vị.
Suốt 16 năm, Trường Sơn hứng chịu hơn 4 triệu tấn bom đạn và hóa chất; hơn 20.000 cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh trên tuyến đường này.
Nhưng tuyến đường vẫn tồn tại.
Những đoàn xe vẫn đi.
Bộ đội vẫn hành quân.
Hàng hóa vẫn được đưa về phía Nam.
Và đến mùa Xuân năm 1975, những con đường ấy tiếp tục trở thành tuyến cơ động chiến lược phục vụ cuộc Tổng tiến công.
Những người công binh đã giữ cho con đường không bị đứt cho đến những ngày cuối cùng của chiến tranh.
6
Chú thích ảnh: Bộ đội công binh Trường Sơn bám đường, bảo đảm tuyến chi viện chiến lược hoạt động liên tục trong chiến tranh.
Nguồn ảnh: Bộ Quốc phòng và Thông tấn xã Việt Nam.
Lời kết
Có những người lính chiến đấu để giành một ngọn đồi.
Có những người lính chiến đấu để giữ một thành phố.
Còn những người lính công binh Trường Sơn chiến đấu để giữ một con đường.
Một con đường dài hàng vạn cây số.
Một con đường bị bom đạn đánh phá suốt 16 năm.
Một con đường mà nếu bị cắt, hàng hóa không thể đến, bộ đội không thể hành quân và sức mạnh của hậu phương không thể đến với tiền tuyến.
Họ đã san hàng triệu mét khối đất đá.
Lấp hàng vạn hố bom.
Phá hàng chục nghìn bom mìn.
Dựng cầu, làm đường và mở những tuyến tránh xuyên qua núi rừng.
Nhưng điều lớn nhất họ để lại không phải là những con số.
Đó là một ý chí:
“Máu có thể đổ, đường không thể tắc.”
Và chính những người lính công binh âm thầm ấy đã góp phần biến Trường Sơn thành mạch máu chiến lược, nối hậu phương miền Bắc với tiền tuyến miền Nam cho đến ngày đất nước thống nhất.
5
Con đường Trường Sơn hôm nay đã mang một diện mạo khác, nhưng dưới những cung đường ấy vẫn còn ký ức về những người lính từng bám đường, phá bom, dựng cầu và giữ cho mạch máu tiền tuyến không bao giờ bị đứt.
Nguồn ảnh: Tư liệu Bộ đội Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh và Thông tấn xã Việt Nam
