NHỮNG NGƯỜI LÍNH MẶT TRẬN 479 – HƠN 10 NĂM GỬI LẠI TUỔI XUÂN TRÊN ĐẤT CAMPUCHIA

Ngày 14 tháng 4 năm 1979, Mặt trận 479 được thành lập. Đó là thời điểm cuộc chiến đấu tại Campuchia bước sang một giai đoạn mới. Ngày 7 tháng 1 năm 1979, Phnom Penh được giải phóng, chế độ Khmer Đỏ bị lật đổ, nhưng đất nước Campuchia khi ấy vẫn đứng trước vô vàn khó khăn. Tàn quân Khmer Đỏ tiếp tục hoạt động, chính quyền cách mạng mới thành lập còn non trẻ, đời sống nhân dân bị tàn phá nặng nề. Trong hoàn cảnh đó, những người lính Việt Nam tiếp tục ở lại, cùng lực lượng vũ trang cách mạng Campuchia bảo vệ những thành quả vừa giành được và giúp nhân dân nước bạn từng bước ổn định cuộc sống.

Đối với nhiều người lính, chuyến đi sang Campuchia ban đầu chỉ là một nhiệm vụ. Nhưng càng ở lâu trên đất bạn, họ càng hiểu rằng phía sau nhiệm vụ quân sự là một cuộc sống của hàng triệu con người đang cần được bảo vệ. Họ đi qua những vùng quê nghèo, những phum sóc còn nhiều dấu tích chiến tranh, gặp những gia đình mất người thân và những đứa trẻ lớn lên trong những năm tháng quá nhiều mất mát.

Có những người lính Việt Nam đã sống cùng người dân Campuchia trong những điều kiện rất thiếu thốn. Họ cùng ăn, cùng ở, cùng hành quân và cùng chia sẻ những khó khăn của cuộc sống. Khi cần chiến đấu, họ chiến đấu. Khi dân cần giúp đỡ, họ giúp dân dựng lại nhà cửa, bảo vệ làng xóm, đưa người dân trở về quê cũ, hỗ trợ khôi phục sản xuất và cuộc sống. Quân tình nguyện cùng đội ngũ chuyên gia Việt Nam còn tham gia giúp Campuchia xây dựng lực lượng vũ trang, chính quyền cách mạng, y tế, giáo dục và từng bước khôi phục kinh tế.

Nhưng để làm được những điều ấy, những người lính đã phải đánh đổi bằng những năm tháng đẹp nhất của đời mình.

Có những chàng trai vừa rời quê hương đã bước vào chiến trường. Có người tuổi đời mới ngoài đôi mươi. Có người chưa kịp lập gia đình. Có người mới cưới vợ, có người con còn rất nhỏ. Họ đi qua những cánh rừng Campuchia với nỗi nhớ nhà luôn ở trong lòng. Những lá thư từ hậu phương trở thành niềm vui lớn nhất trong những ngày xa quê. Một tấm ảnh gia đình được giữ cẩn thận trong ba lô. Một lời nhắn của mẹ trước lúc lên đường. Một lời hẹn với người thân rằng hết nhiệm vụ sẽ trở về.

Nhưng chiến tranh không phải lúc nào cũng trả lại những người đã ra đi.

Mặt trận 479 trong hơn 10 năm đã trải qua hơn 16.000 trận đánh lớn nhỏ. Theo số liệu được công bố tại các cuộc gặp mặt truyền thống của cựu quân tình nguyện, có 9.419 cán bộ, chiến sĩ hy sinh và 17.586 người bị thương trong thời gian Mặt trận 479 làm nhiệm vụ.

Đằng sau con số 9.419 ấy là 9.419 cuộc đời.

Có người là con trai duy nhất trong gia đình.

Có người là anh cả.

Có người là người chồng mà vợ vẫn chờ.

Có người là người cha mà đứa con chưa kịp nhớ mặt.

Có người ở một miền quê rất xa, nơi mẹ vẫn nghĩ rằng một ngày nào đó con mình sẽ trở về sau khi hoàn thành nhiệm vụ.

Vì thế, mỗi khi nhắc đến những người lính Mặt trận 479, chúng ta không nên chỉ nhớ đến những con số về trận đánh hay chiến công. Điều đáng nhớ hơn cả là những con người đã đứng sau những con số ấy.

Họ đã từng sống một cuộc đời rất bình thường trước khi khoác áo lính. Họ từng có gia đình, bạn bè, những người thân yêu và những ước mơ riêng. Nhưng khi đất nước và nhiệm vụ cần, họ rời quê hương. Có người đi vài năm rồi trở về. Có người trở về với thương tật. Có người mang theo những ký ức không thể kể hết. Và có những người mãi mãi không trở lại.

Những người còn sống sau chiến tranh thường nhớ đồng đội theo một cách rất riêng. Có khi chỉ cần nghe tên một địa danh ở Campuchia, một khu rừng, một con đường hay một phum sóc, ký ức về những người đã nằm lại lại trở về. Họ nhớ người bạn từng nằm cạnh trong một đêm mưa. Nhớ người đồng đội từng chia cho mình một phần cơm. Nhớ người chỉ huy từng cùng mình vượt qua một trận chiến. Những chuyện ấy có thể rất nhỏ bé, nhưng lại là những điều ở lại lâu nhất trong ký ức.

Nhiều năm sau khi trở về, các cựu quân tình nguyện vẫn tìm cách đưa hài cốt đồng đội về quê hương. Có những người dành hàng chục năm cung cấp thông tin, tìm kiếm địa điểm, kết nối với đồng đội cũ để giúp xác định nơi những người đã hy sinh. Đó là một nghĩa tình rất sâu nặng, bởi người lính hiểu rằng mình trở về được là nhờ có những người đã đứng bên cạnh mình trong những ngày gian khó.

Và hành trình tìm kiếm ấy đến hôm nay vẫn chưa dừng lại. Trong năm 2026, các địa phương Việt Nam vẫn phối hợp với phía Campuchia tìm kiếm, quy tập và đưa hài cốt quân tình nguyện, chuyên gia Việt Nam hy sinh trên đất bạn về nước. Có những cuộc trở về diễn ra sau hàng chục năm, trong sự đón nhận trang nghiêm của quê hương và sự tiễn đưa đầy tình nghĩa của người dân Campuchia.

Điều đó cho thấy chiến tranh đã lùi xa, nhưng nghĩa tình thì vẫn còn.

Có một hình ảnh rất đáng trân trọng trong những câu chuyện về quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia: những người dân nước bạn vẫn dành sự biết ơn đối với những người lính đã hy sinh. Tại các lễ tưởng niệm, đại diện Quân đội Hoàng gia Campuchia nhiều lần dâng hương trước các anh hùng, liệt sĩ quân tình nguyện Việt Nam, nhắc lại sự hy sinh của họ trong cuộc chiến giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng và hồi sinh đất nước.

Đó là điều khiến câu chuyện về những người lính Mặt trận 479 không chỉ thuộc về Việt Nam.

Nó còn là một phần ký ức trong tình cảm giữa hai dân tộc.

Những người lính năm ấy đã đi qua Campuchia trong những năm tháng đầy gian khổ. Họ không biết mình sẽ được nhớ đến như thế nào. Họ chỉ biết phải hoàn thành nhiệm vụ và phải bảo vệ đồng đội bên cạnh mình. Có lẽ chính sự giản dị ấy làm cho sự hy sinh của họ càng đáng trân trọng.

Tháng 9 năm 1989, những đơn vị quân tình nguyện Việt Nam hoàn thành đợt rút quân cuối cùng. Ngày 29 tháng 9 năm 1989, Chính phủ Việt Nam tuyên bố hoàn thành việc rút toàn bộ Quân tình nguyện Việt Nam ở Campuchia về nước. Sau hơn một thập kỷ, những người lính lần lượt trở về quê hương.

Có những người trở về trong niềm vui của gia đình.

Nhưng cũng có những người trở về mà trong lòng mang theo khoảng trống của những người đồng đội không còn nữa.

Họ trở về sau hơn mười năm, nhưng những người đã hy sinh thì mãi mãi ở lại.

Có thể nhiều người trong số họ không có một ngôi nhà khang trang, không có những tấm huân chương được treo ở vị trí trang trọng, thậm chí có những gia đình phải mất rất nhiều năm mới biết được nơi người thân mình nằm xuống. Nhưng lịch sử không quên họ.

Những người lính Mặt trận 479 đã góp một phần tuổi trẻ của mình vào một giai đoạn đặc biệt của hai dân tộc. Họ chiến đấu để bảo vệ Tổ quốc, đồng thời thực hiện nghĩa vụ quốc tế, cùng lực lượng cách mạng Campuchia ngăn chặn sự trở lại của chế độ diệt chủng và giúp đất nước Chùa Tháp từng bước hồi sinh.

Hôm nay, khi hai đất nước đã bước sang một thời kỳ mới, những câu chuyện ấy càng cần được kể lại một cách chân thành. Không phải để khơi lại đau thương, mà để thế hệ sau hiểu rằng hòa bình và tình hữu nghị không tự nhiên mà có. Đã từng có những người lính đi qua những cánh rừng xa lạ, sống giữa thiếu thốn, hiểm nguy và nỗi nhớ quê nhà. Có người trở về, có người để lại một phần thân thể, và có người để lại cả cuộc đời trên đất bạn.

Mặt trận 479 đã đi qua hơn mười năm lịch sử. Những người lính năm ấy cũng đã già đi, nhưng những đồng đội nằm lại thì mãi mãi ở tuổi thanh xuân.

Và khi hôm nay chúng ta nhắc đến họ, điều cần nhất không phải là những lời quá lớn lao. Chỉ cần một sự ghi nhớ chân thành, một nén hương tri ân và một lời cảm ơn đối với những người đã hy sinh.

Xin được nhớ đến những người lính Mặt trận 479 bằng lòng biết ơn sâu sắc. Họ đã đi qua một thời chiến tranh đầy gian khổ, có người trở về với quê hương, có người ở lại với đất bạn. Nhưng dù ở đâu, họ đều là những người đã góp một phần tuổi trẻ của mình cho Tổ quốc, cho tình đoàn kết Việt Nam – Campuchia và cho những ngày bình yên mà chúng ta đang có hôm nay.