NHỮNG NGƯỜI LÍNH PHÍA SAU ĐỘI HÌNH CHỦ CÔNG

Trong ký ức của người cựu chiến binh Nguyễn Thanh Tỉnh, những năm tháng tham gia chiến trường miền Nam đã để lại cho ông một cách nhìn rất sâu sắc về điều đó.

Ông từng trực tiếp tham gia chiến dịch Mậu Thân năm 1968 tại Huế. Khi ấy, đơn vị của ông thuộc Sư đoàn 324, hoạt động ở vòng ngoài, trong khi lực lượng chủ lực đảm nhiệm nhiệm vụ trực tiếp ở khu vực bên trong.

Ông giải thích rằng trong chiến đấu luôn có sự phối hợp giữa nhiều lực lượng. Có lực lượng trực tiếp tiến công, có lực lượng hoạt động ở phía sau hoặc vòng ngoài để phối hợp, hỗ trợ. Mỗi đơn vị có một nhiệm vụ riêng, nhưng tất cả cùng nằm trong một đội hình chiến đấu thống nhất.

Đó là điều mà người lính trẻ năm ấy đã trực tiếp trải nghiệm.

Từ quê hương đến chiến trường

Trước khi khoác áo lính, ông từng là một cán bộ Đoàn ở địa phương. Khi mới 18 tuổi, ông đã bắt đầu tham gia công tác cách mạng.

Tuổi trẻ của ông gắn với những hoạt động chung của địa phương, với phong trào thanh niên và với tinh thần trách nhiệm trước hoàn cảnh đất nước.

Năm 1967, ông chính thức vào chiến trường.

Khi ấy, ông khoảng 25 tuổi, chưa lập gia đình nhưng đã có người thương nơi quê nhà.

Như nhiều thanh niên cùng thế hệ, ông cũng có những tình cảm và dự định riêng. Nhưng chiến tranh khiến tuổi trẻ phải lựa chọn.

Ông lên đường.

Phía sau là quê hương, gia đình và người thương.

Phía trước là chiến trường.

Một năm sau, ông bước vào trận chiến đầu tiên trong chiến dịch Mậu Thân tại Huế.

Đó là lần đầu tiên người thanh niên từng hoạt động Đoàn ở quê nhà thực sự đối diện với chiến tranh.

Không trực tiếp ở mũi chủ công không có nghĩa là đứng ngoài cuộc chiến

Khi kể về nhiệm vụ của đơn vị, ông đặc biệt nhấn mạnh vị trí của Sư đoàn 324 ở vòng ngoài.

Điều đó giúp chúng ta hiểu rằng một chiến dịch lớn không chỉ được tạo nên bởi những người trực tiếp tiến vào mục tiêu.

Phía sau đội hình chủ công còn có nhiều lực lượng.

Họ làm nhiệm vụ phối hợp.

Hỗ trợ.

Tổ chức đội hình.

Giữ các vị trí cần thiết.

Và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ khi có yêu cầu.

Người lính ở phía sau đội hình chủ công vẫn là người lính trên chiến trường.

Họ vẫn phải hành quân.

Vẫn phải đối diện với gian khổ.

Vẫn phải sống trong những điều kiện khắc nghiệt.

Và nguy hiểm vẫn luôn hiện hữu.

Vì thế, không thể nhìn vị trí “vòng ngoài” như một khoảng cách với chiến tranh.

Đó vẫn là một phần của chiến trường.

Vẫn là nơi người lính phải hoàn thành nhiệm vụ của mình.

Mười năm tuổi trẻ giữa chiến trường

Sau trận chiến đầu tiên năm 1968, ông tiếp tục ở lại chiến trường miền Nam khoảng 10 năm.

Ông kể rằng trong suốt quãng thời gian ấy, công việc chủ yếu của ông và đồng đội là chiến đấu.

Có những ngày cao điểm phải trải qua 5–6 trận đánh.

Ngày và đêm nối tiếp nhau.

Những người lính không có nhiều thời gian để nghĩ về bản thân.

Khi bước vào trận, họ gần như quên hết những nỗi sợ hãi riêng.

Điều quan trọng nhất lúc ấy là nhiệm vụ và đồng đội.

Ông từng nói rằng những người lính thường động viên nhau bằng một câu nói nửa đùa nửa thật: một ngày đánh đến năm trận mà vẫn sống sót trở về thì quả là may mắn.

Nhưng đằng sau câu nói ấy là thực tế khốc liệt của chiến trường.

Bởi mỗi trận đánh đều có thể làm thay đổi đội hình.

Có người trở về.

Có người bị thương.

Có người hy sinh.

Một đại đội 120 người và những người không trở lại

Ký ức khiến ông day dứt nhất có lẽ là câu chuyện về một đại đội gồm 120 chàng trai trẻ.

Khi giữ cương vị Đại đội trưởng, ông từng ra Vĩnh Phú nhận quân bổ sung cho đơn vị.

Ông nhớ đó là những thanh niên trẻ, khỏe mạnh, tràn đầy sức sống.

Những người con của miền Bắc bước vào chiến trường với tuổi đời còn rất trẻ.

Nhưng chiến tranh đã nhanh chóng lấy đi phần lớn đội hình ấy.

Chỉ sau một vài trận đánh, đại đội 120 người chỉ còn khoảng 20–23 người còn sống.

Những người còn lại hy sinh hoặc bị thương.

Đó là một sự mất mát quá lớn.

Nếu chỉ nhìn vào con số, người ta có thể nói “120 còn 20–23”.

Nhưng với người từng trực tiếp chỉ huy và chứng kiến, mỗi con số là một con người.

Mỗi người có một cái tên.

Một gia đình.

Một quê hương.

Một tuổi trẻ.

Có người chưa kịp lập gia đình.

Có người còn cha mẹ chờ đợi.

Có người có thể đã có người thương.

Những người ấy đã bước vào chiến trường cùng nhau, nhưng không phải tất cả đều có thể trở về cùng nhau.

Những câu hỏi ngắn giữa những người lính

Trong chiến tranh, tình đồng đội trở thành một thứ tình cảm đặc biệt.

Những người lính cùng sống, cùng chiến đấu và cùng chia sẻ gian khổ.

Nhưng họ cũng phải chứng kiến sự ra đi của nhau.

Ông kể rằng có khi hôm nay vừa gặp nhau, ngày mai đã nghe tin một người đồng đội hy sinh.

Những câu hỏi giữa những người lính đôi khi chỉ là:

“Thằng A, thằng B còn sống không?”

Một câu hỏi ngắn.

Nhưng chứa đựng cả nỗi đau của chiến tranh.

Bởi mỗi lần hỏi như vậy, người lính đều có thể nhận được một câu trả lời mà mình không mong muốn.

Và khi một người không còn nữa, những người còn lại phải tiếp tục.

Tiếp tục nhiệm vụ.

Tiếp tục chiến đấu.

Tiếp tục sống thay cả phần đời của những người đã nằm lại.

Những người ở phía sau cũng mang một phần lịch sử

Nhìn lại những năm tháng ấy, người cựu chiến binh không đặt mình vào vị trí của một người kể chiến công.

Ông nói nhiều về đồng đội.

Về những người đã hy sinh.

Về sự khốc liệt của chiến trường.

Và về cái giá của chiến tranh.

Ông từng đi qua Quảng Trị, một trong những chiến trường mà ông đánh giá là đặc biệt ác liệt. Nhưng theo ông, đó chỉ là một điểm trong rất nhiều nơi mà người lính đã phải đối mặt với hiểm nguy.

Những năm tháng ấy đã rèn luyện con người.

Ông ví cuộc đời người lính như quá trình “thử lửa thử vàng”.

Càng gian khổ, con người càng phải rèn luyện ý chí để vượt qua.

Sau năm 1975, khi miền Nam được giải phóng, ông tiếp tục nhận nhiệm vụ. Với kinh nghiệm chiến đấu, ông được điều động ra Bắc làm công tác tham mưu tác chiến, tiếp tục thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

Gần 30 năm trong quân ngũ, ông đã dành phần lớn tuổi trẻ và những năm tháng trưởng thành cho nhiệm vụ.

Sau khi nghỉ hưu, trở về quê hương, ông tiếp tục tham gia công tác địa phương, từng làm Trưởng xóm, Bí thư xóm và phụ trách Hội Người cao tuổi.

Hòa bình là điều người lính mong muốn nhất

Hôm nay, ở tuổi 87, ông nhìn thế hệ trẻ bằng niềm vui.

Ông vui khi thấy những người trẻ được sống trong hòa bình.

Được khỏe mạnh.

Được học tập.

Được vui chơi.

Được yêu thương.

Được tự do lựa chọn tương lai.

Ông nói rằng hòa bình và tự do là sướng nhất.

Đó là lời của một người đã dành khoảng mười năm tuổi trẻ ở chiến trường và gần ba mươi năm trong quân ngũ.

Vì vậy, câu chuyện về những người lính phía sau đội hình chủ công không chỉ là câu chuyện về một vị trí trong chiến đấu.

Đó là câu chuyện về những con người âm thầm góp phần làm nên một chiến dịch, một chặng đường lịch sử và một ngày hòa bình.

Họ không phải lúc nào cũng đứng ở nơi được nhắc đến nhiều nhất.

Nhưng họ đã có mặt.

Họ đã làm nhiệm vụ.

Họ đã cùng đồng đội đi qua những năm tháng khốc liệt.

Và có những người trong số họ đã mãi mãi nằm lại.

Để hôm nay, khi nhìn lại lịch sử, chúng ta hiểu rằng mỗi chiến thắng đều được tạo nên bởi rất nhiều con người – những người ở tuyến đầu và những người phía sau, những người được nhắc tên và cả những người tên tuổi đã chìm vào năm tháng.

Người lính phía sau đội hình chủ công có thể không phải là nhân vật trung tâm trong một trận đánh, nhưng họ vẫn là một phần không thể thiếu của lịch sử.

Và câu chuyện của họ nhắc thế hệ trẻ hôm nay rằng:

Đằng sau mỗi ngày hòa bình là biết bao con người từng âm thầm cống hiến. Đằng sau mỗi chiến thắng là những tuổi trẻ đã gửi lại chiến trường. Và đằng sau những người trở về luôn có bóng dáng của những người đã không thể trở về.

Đó chính là ký ức cần được gìn giữ của “thời hoa lửa”.