Những người lính Sư đoàn 304 – "Bộ đội còn, Thành cổ còn"

Mùa hè năm 1972, khi chiến trường Quảng Trị trở thành nơi khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, hàng vạn cán bộ, chiến sĩ từ nhiều đơn vị chủ lực đã được lệnh hành quân về giữ Thành cổ. Trong đội hình ấy, những người lính Sư đoàn 304 mang theo một mệnh lệnh giản dị nhưng thiêng liêng: bằng mọi giá giữ vững Thành cổ Quảng Trị.

Sư đoàn 304 là một trong những đơn vị chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, từng lập nhiều chiến công từ Chiến dịch Điện Biên Phủ đến các chiến trường miền Nam. Khi bước vào chiến dịch bảo vệ Thành cổ Quảng Trị, các trung đoàn của sư đoàn được giao chốt giữ những hướng tiến công quan trọng, phối hợp cùng các đơn vị bạn ngăn chặn các đợt phản kích quyết liệt của đối phương, tạo điều kiện để giữ vững khu vực Thành cổ và thị xã Quảng Trị trong suốt 81 ngày đêm lịch sử.

Đó là cuộc chiến mà tương quan lực lượng vô cùng chênh lệch. Đối phương huy động nhiều sư đoàn tinh nhuệ cùng sự chi viện hỏa lực mạnh của không quân và hải quân Mỹ. Hàng chục nghìn tấn bom, đạn pháo liên tục trút xuống một khu vực chỉ rộng vài kilômét vuông. Những chiến hào vừa đào xong đã bị san phẳng, công sự vừa dựng lên đã bị bom cày nát. Nhưng sau mỗi trận bom, những người lính Sư đoàn 304 lại lặng lẽ đào lại chiến hào, củng cố trận địa và tiếp tục chiến đấu.

Giữa mưa bom bão đạn, điều làm nên sức mạnh của người lính không chỉ là bản lĩnh chiến đấu mà còn là tình đồng đội. Một bi đông nước được chuyền tay nhau giữa cái nắng bỏng rát. Một nắm cơm vắt được chia làm nhiều phần. Người bị thương được đồng đội cõng vượt qua dòng Thạch Hãn trong đêm. Có những chiến sĩ vừa đưa đồng đội ra phía sau, quay trở lại trận địa thì chính mình cũng ngã xuống.

Những người lính của Sư đoàn 304 khi ấy phần lớn chỉ mới mười tám, đôi mươi. Họ rời giảng đường, cánh đồng và mái nhà quê để bước vào chiến trường. Nhiều người chưa kịp nhận lá thư từ gia đình, chưa một lần trở về sau ngày nhập ngũ. Tuổi trẻ của họ đã gửi lại giữa những giao thông hào, những căn hầm đổ nát và bên dòng Thạch Hãn đỏ lửa.

Trong ký ức của các cựu chiến binh, có những ngày đơn vị phải chiến đấu liên tục dưới hỏa lực dày đặc. Ban ngày đánh địch giữ chốt, ban đêm tranh thủ tiếp nhận lực lượng, vận chuyển đạn dược, đưa thương binh vượt sông. Có những tiểu đội sau một trận đánh chỉ còn vài người, nhưng trận địa vẫn không bỏ trống. Người ngã xuống, người khác lập tức thay vị trí, tiếp tục chiến đấu đến cùng.

Suốt 81 ngày đêm, các đơn vị của Sư đoàn 304 cùng lực lượng của các sư đoàn chủ lực khác đã góp phần làm nên một trong những cuộc phòng ngự kiên cường nhất trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam. Sự bám trụ ấy không chỉ mang ý nghĩa quân sự mà còn có ý nghĩa chính trị, góp phần quan trọng vào cuộc đấu tranh trên bàn đàm phán, tạo tiền đề cho việc ký kết Hiệp định Paris năm 1973.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những người lính Sư đoàn 304 năm ấy, người còn, người mất. Những người trở về mang theo ký ức không thể nào quên về đồng đội đã nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị. Còn những người không trở về đã hóa thân vào đất mẹ, để mỗi tấc đất nơi đây đều trở thành một phần ký ức của dân tộc.

Ngày nay, mỗi bước chân của thế hệ trẻ trên mảnh đất Thành cổ là một lần nhắc nhớ về sự hy sinh thầm lặng của những người lính Sư đoàn 304. Họ đã lấy tuổi xuân để giữ từng mét đất, lấy máu xương để viết nên bản hùng ca bất tử của mùa hè đỏ lửa năm 1972.

Lịch sử sẽ còn mãi ghi tên Sư đoàn 304 như một đơn vị anh hùng. Nhưng trên tất cả, điều còn lại trong lòng nhân dân chính là hình ảnh những người lính bình dị đã sống đúng với lời thề của người chiến sĩ: còn người, còn trận địa; còn trận địa, còn Thành cổ; còn Thành cổ là còn niềm tin vào ngày đất nước thống nhất.