NHỮNG NGƯỜI MẸ CỦA TRƯỜNG SƠN

Có một thời, Trường Sơn không chỉ có những cánh rừng xanh ngút ngàn và những con đường ngoằn ngoèo giữa núi đá. Trên những cung đường ấy, ngày đêm có những đoàn người lặng lẽ đi qua: những người lính, những cô gái thanh niên xung phong, những dân công hỏa tuyến, những người làm giao liên, tải đạn, mở đường và chăm sóc thương binh.

Giữa cuộc chiến khốc liệt ấy, có những người phụ nữ mang trong mình một vẻ đẹp rất đặc biệt. Họ còn trẻ, nhưng đã phải sống như những người mẹ của cả một đoàn quân. Họ chăm sóc thương binh, nấu từng bữa cơm, tải lương thực, dẫn đường, san lấp hố bom, sửa đường và đưa những người lính tiếp tục hành quân về phía trước.

Trường Sơn khi ấy là một thế giới của gian khổ. Mưa rừng khiến đường trơn trượt. Những con dốc nối tiếp nhau. Bom đạn có thể trút xuống bất cứ lúc nào. Có những ngày đường vừa được san xong lại bị bom đánh phá. Những người phụ nữ lại cầm cuốc, cầm xẻng bước ra. Hố bom vừa xuất hiện, họ lại tìm cách lấp. Con đường vừa bị chia cắt, họ lại tìm cách nối lại.

Có những cô gái tuổi đời chỉ mười tám, đôi mươi.

Tuổi ấy, đáng lẽ họ đang ở bên mái nhà của mình, được cha mẹ chăm sóc, được sống những ngày tháng bình yên của tuổi trẻ. Nhưng chiến tranh đã đưa họ đến Trường Sơn. Ở đó, họ học cách chịu đựng những cơn mưa rừng, những đêm ngủ vội bên đường, những bữa cơm giản dị và cả nỗi lo không biết ngày mai mình còn gặp lại đồng đội hay không.

Những người lính đi qua Trường Sơn nhiều khi chỉ có một chiếc ba lô trên vai và một khẩu súng bên mình. Nhưng trên mỗi chặng đường, họ còn gặp những người phụ nữ sẵn sàng đưa cho họ một bát nước, một nắm cơm, một lời nhắc nhở, một chỗ nghỉ chân.

Có những người mẹ không sinh ra họ nhưng vẫn gọi họ bằng những tiếng gọi thân thương.

Có những cô gái chưa từng làm mẹ nhưng lại chăm sóc thương binh bằng sự dịu dàng của một người mẹ.

Có những người phụ nữ chưa kịp xây dựng một mái nhà riêng, nhưng đã trở thành chỗ dựa cho biết bao người đang đi qua chiến tranh.

Vì thế, Trường Sơn không chỉ là con đường của những người ra trận.

Đó còn là con đường của những người giữ cho sự sống tiếp tục.

Một người lính bị thương có người chăm sóc.

Một đoàn quân đói có người nấu cơm.

Một con đường bị bom phá có người sửa lại.

Một người lạc đường có người dẫn lối.

Những công việc ấy nghe qua tưởng như nhỏ bé. Nhưng giữa chiến tranh, đôi khi chính những điều nhỏ bé ấy lại quyết định một đoàn quân có thể tiếp tục đi bao xa.

Và có lẽ vì thế, người ta có thể gọi những người phụ nữ Trường Sơn bằng một cái tên thật đẹp: những người mẹ của những người lính.

Không phải bởi họ đều đã làm mẹ.

Mà bởi giữa một nơi khắc nghiệt đến thế, họ đã đem đến cho người khác một chút ấm áp của quê nhà.

Một bát cơm có thể gợi nhớ đến mẹ.

Một lời hỏi han có thể khiến người lính nhớ về gia đình.

Một bàn tay chăm sóc người bị thương có thể giúp một con người đang tuyệt vọng cảm thấy rằng mình vẫn còn được yêu thương.

Rồi chiến tranh đi qua.

Những con đường Trường Sơn dần trở lại màu xanh.

Những cô gái năm nào có người trở về quê, có người tiếp tục cuộc đời mới, nhưng cũng có những người mãi mãi nằm lại giữa núi rừng.

Họ đã gửi lại tuổi thanh xuân ở nơi ấy.

Không phải ai cũng có một ngôi mộ được biết tên.

Không phải ai cũng có một bức ảnh được lưu giữ.

Nhưng dấu chân của họ đã in trên những cung đường Trường Sơn, trong những hố bom được lấp đầy, trong những chuyến hàng đến chiến trường và trong ký ức của những người lính từng được họ giúp đỡ.

Hôm nay, khi Trường Sơn đã trở thành những cung đường bình yên, thật khó hình dung nơi đây từng có những năm tháng dữ dội đến thế.

Nhưng nếu lắng lại một chút, có lẽ ta vẫn có thể hình dung bóng những cô gái năm xưa giữa màu xanh đại ngàn.

Một người đang cúi xuống bên miệng hố bom.

Một người đang gùi hàng trên vai.

Một người đang chăm sóc một thương binh.

Một người đang đứng bên đường chờ đoàn xe đi qua.

Họ đi qua chiến tranh không bằng những lời lớn lao.

Họ chỉ làm những gì cần phải làm.

Và chính sự bình dị ấy khiến họ trở nên đáng nhớ.

Bởi trong những năm tháng mà cái chết có thể đến bất cứ lúc nào, họ vẫn chọn trao cho người khác sự sống.

Trường Sơn hôm nay đã xanh trở lại.

Những đoàn xe vẫn đi qua những cung đường từng một thời đỏ lửa.

Và giữa màu xanh ấy, có một thế hệ phụ nữ vẫn còn ở lại trong ký ức dân tộc — những người đã dành những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ để chăm sóc, chở che và đồng hành cùng những người con ra trận.

Họ không chỉ đi qua Trường Sơn.
Họ đã gửi một phần tuổi trẻ của mình lại nơi Trường Sơn.

Và có lẽ, đó là lý do dù chiến tranh đã lùi rất xa, mỗi khi nhắc đến con đường ấy, người ta vẫn nhớ đến những bóng áo xanh giữa đại ngàn — những người phụ nữ bình dị đã trở thành những người mẹ của Trường Sơn.