NHỮNG NGƯỜI Ở LẠI BÊN BỜ – GIA ĐÌNH CỦA NHỮNG NGƯỜI LÍNH GẠC MA
Có một mặt trận khác của chiến tranh mà ít khi được nhìn thấy.
THỜI HOA LỬA
NHỮNG NGƯỜI Ở LẠI BÊN BỜ – GIA ĐÌNH CỦA NHỮNG NGƯỜI LÍNH GẠC MA
Có một mặt trận khác của chiến tranh mà ít khi được nhìn thấy.
Đó không phải là nơi tiếng súng vang lên.
Không có tàu chiến.
Không có biển động.
Không có những người lính đứng thành vòng tròn giữa đảo đá.
Đó là những căn nhà ở đất liền.
Nơi có những người mẹ chờ con.
Những người vợ chờ chồng.
Những đứa trẻ chờ cha.
Ngày 14 tháng 3 năm 1988, tại Trường Sa, những người lính Hải quân Việt Nam bước vào trận chiến.
Còn ở đất liền, những người thân của họ vẫn sống một ngày bình thường.
Không ai biết rằng có những cuộc chia tay sẽ trở thành mãi mãi.
Người lính ra biển
Trước khi trở thành liệt sĩ Gạc Ma, những người lính ấy cũng là những người con bình thường.
Họ rời quê hương.
Khoác lên mình bộ quân phục.
Lên tàu.
Ra biển.
Trong hành trang có những thứ rất giản dị:
Một bộ quần áo.
Những vật dụng cá nhân.
Những kỷ niệm gia đình.
Và có thể là một tấm ảnh của người thân.
Không ai biết đó có phải là lần cuối họ nhìn thấy quê nhà hay không.
Bởi người lính khi lên đường luôn mang theo niềm tin rằng mình sẽ trở về.
Một người mẹ đứng bên cửa
Có những người mẹ tiễn con ra đi bằng một câu rất đơn giản:
“Đi rồi nhớ giữ gìn sức khỏe.”
Không ai nghĩ đó là lời dặn cuối cùng.
Một người mẹ có thể đã quen với việc con mình đi bộ đội.
Có thể đã từng nhiều lần tiễn con.
Nhưng lần này người con đi rất xa.
Xa hơn tất cả những lần trước.
Ra biển.
Ra Trường Sa.
Và rồi không trở về.
Tin dữ đến với gia đình.
Một người mẹ mất con.
Một khoảng trống xuất hiện trong căn nhà.
Nhưng những ngày tháng sau đó vẫn tiếp tục.
Mâm cơm vẫn phải dọn.
Cánh cửa vẫn mở.
Nhưng người con thì mãi mãi không bước vào nữa.
Người vợ chờ chồng
Có những người lính Gạc Ma đã có gia đình.
Họ ra đi khi cuộc sống gia đình còn rất trẻ.
Có những người vợ còn đang chờ chồng hoàn thành nhiệm vụ.
Có những đứa con còn nhỏ.
Và rồi người cha không trở về.
Không có cuộc đoàn tụ.
Không có ngày người chồng bước qua cánh cửa.
Không có tiếng gọi quen thuộc trong căn nhà.
Chỉ còn một tấm ảnh.
Một bộ quân phục.
Một vài kỷ vật.
Và ký ức về người đã đi xa.
Những đứa trẻ lớn lên cùng một tấm ảnh
Có những đứa trẻ sinh ra hoặc lớn lên trong những gia đình có cha là liệt sĩ.
Tuổi thơ của các em không có người cha bên cạnh.
Các em biết cha mình qua lời kể của mẹ.
Qua những bức ảnh.
Qua những kỷ vật.
Qua câu chuyện về một người lính đã hy sinh ngoài biển.
Khi lớn lên, có thể các em sẽ hiểu sâu hơn rằng:
Cha mình không bỏ gia đình.
Cha đã không trở về bởi cha đã hy sinh khi làm nhiệm vụ với Tổ quốc.
Đó là một sự thật vừa đau đớn vừa tự hào.
Nỗi đau không có ngày kết thúc
Một trận chiến có thể chỉ diễn ra trong vài giờ.
Nhưng nỗi đau của một gia đình có thể kéo dài hàng chục năm.
Ngày giỗ.
Ngày Tết.
Ngày sinh nhật.
Những dịp gia đình sum họp.
Mỗi lần như thế, một chiếc ghế lại trống.
Một người lại được nhớ đến.
Một cái tên lại được nhắc lên.
“Giá như anh còn sống...”
Có những câu nói không bao giờ cần nói thành lời.
Bởi những người ở lại tự hiểu.
Người mẹ già đi
Năm 1988, nhiều người mẹ vẫn còn trẻ.
Những năm sau đó, họ già đi.
Mái tóc bạc dần.
Bàn tay nhăn lại.
Sức khỏe yếu hơn.
Nhưng ký ức về người con thì vẫn còn nguyên.
Trong ký ức của mẹ, người con có thể vẫn là chàng trai ngày nào.
Vẫn mặc quân phục.
Vẫn cười.
Vẫn chào mẹ trước khi lên đường.
Thời gian có thể lấy đi sức khỏe.
Nhưng không thể lấy đi tình mẫu tử.
Người vợ đi qua những năm tháng dài
Có những người vợ đã phải tự mình nuôi con.
Tự mình chăm sóc cha mẹ hai bên.
Tự mình vượt qua những ngày khó khăn.
Họ không đứng trên chiến trường.
Nhưng họ cũng phải chiến đấu.
Chiến đấu với nỗi nhớ.
Với sự thiếu vắng.
Với những câu hỏi của con trẻ.
Với những ngày tháng không có người chồng bên cạnh.
Đó là một cuộc chiến âm thầm.
Không tiếng súng.
Không chiến hào.
Nhưng kéo dài cả đời.
Một phần của Trường Sa ở trong mỗi gia đình
Những người lính hy sinh ở Trường Sa không chỉ để lại ký ức ở biển.
Họ để lại ký ức trong từng gia đình.
Một bức ảnh trên bàn thờ.
Một bộ quân phục cũ.
Một lá thư.
Một món đồ cá nhân.
Một câu chuyện được kể đi kể lại.
Những thứ ấy trở thành cầu nối giữa người đã khuất và người đang sống.
Và qua những gia đình ấy, câu chuyện Gạc Ma tiếp tục được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Những người thân không muốn người đã khuất bị lãng quên
Đối với nhiều gia đình liệt sĩ, điều quan trọng không chỉ là sự tri ân.
Mà còn là mong muốn xã hội nhớ rằng người đã hy sinh từng là một con người cụ thể.
Một người có tên.
Có quê hương.
Có gia đình.
Có ước mơ.
Có tuổi trẻ.
Và có những người yêu thương họ.
Bởi vậy, mỗi khi một người trẻ hôm nay tìm hiểu về Gạc Ma, mỗi khi một cái tên liệt sĩ được nhắc đến, đó cũng là một cách để những người đã hy sinh được trở về với ký ức của dân tộc.
Những người mẹ không cần danh hiệu
Có những người mẹ không bao giờ nói mình đã hy sinh điều gì.
Họ chỉ nói:
“Con tôi làm nhiệm vụ rồi hy sinh.”
Một câu nói ngắn.
Nhưng phía sau là cả cuộc đời.
Một người mẹ đã sinh ra một người lính.
Nuôi anh trưởng thành.
Tiễn anh vào quân ngũ.
Rồi nhận tin anh hy sinh.
Nỗi đau ấy không thể đo bằng bất kỳ danh hiệu nào.
Nhưng chính những người mẹ ấy cũng là một phần của lịch sử.
Bởi nếu không có những gia đình tiễn con ra đi, sẽ không có những người lính đứng ở nơi đầu sóng.
GẠC MA VÀ NHỮNG NGƯỜI Ở LẠI
Ngày 14 tháng 3 năm 1988, biển Trường Sa giữ lại 64 người lính.
Nhưng chiến tranh không chỉ lấy đi những người nằm xuống.
Nó còn để lại hàng chục gia đình phải sống tiếp với sự mất mát.
Những người mẹ mất con.
Những người vợ mất chồng.
Những đứa trẻ mất cha.
Những người anh mất em.
Những người chị mất người thân.
Họ không đứng giữa tiếng súng.
Nhưng họ cũng là những người mang hậu quả của chiến tranh suốt nhiều thập kỷ.
Lời cuối
Có thể chúng ta không biết hết câu chuyện riêng của từng gia đình.
Và cũng không nên tự viết ra những lời nói mà họ chưa từng nói.
Nhưng có một điều chúng ta có thể chắc chắn:
Mỗi người lính hy sinh đều để lại phía sau một khoảng trống.
Một chiếc ghế trống.
Một căn nhà thiếu người.
Một người mẹ mất con.
Một người vợ mất chồng.
Một đứa trẻ lớn lên thiếu cha.
Và một quê hương mất đi một người con.
Bởi vậy, khi nhắc đến Gạc Ma, đừng chỉ nhìn về phía biển.
Hãy nhìn cả về phía đất liền.
Ở đó có những người đã chờ đợi suốt hàng chục năm.
Có những người đã già đi trong nỗi nhớ.
Có những người đã mang tên người lính ấy trong tim đến tận cuối đời.
Và có những đứa trẻ đã trưởng thành với niềm tự hào rằng:
Cha mình đã hy sinh khi làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.
Biển Trường Sa hôm nay vẫn xanh.
Lá cờ Tổ quốc vẫn tung bay.
Nhưng mỗi khi nhìn về phía biển, chúng ta cũng phải nhớ đến những căn nhà ở đất liền.
Nơi những người thân của các anh đã sống tiếp.
Các anh nằm lại giữa biển.
Còn họ ở lại bên bờ.
Hai phía của một cuộc chia ly.
Một phía là Trường Sa.
Một phía là quê nhà.
Và ở giữa hai phía ấy là một tình yêu không bao giờ mất:
tình yêu của những người ở lại dành cho những người đã hy sinh.
