NHỮNG NGƯỜI TRỞ VỀ VÀ KHÔNG BỎ LẠI NHAU

Nguyễn Thị Bảo và nghĩa tình của những người từng chung một chiến tuyến

Sau chiến tranh, có những người trở về quê với hai bàn tay trắng.

Nhưng họ mang theo một thứ không thể cân đo: tình đồng đội.

Nguyễn Thị Bảo, ở xóm Xuân Đường, xã Diễn Đoài, là một trong những người như thế.

Bà sinh năm 1951. Theo Báo Nghệ An, bà từng tham gia thanh niên xung phong và năm 1972 kết hôn với ông Nguyễn Phi Hòe, cũng sinh năm 1951. Sau khi kết hôn, hai vợ chồng cùng tham gia TNXP trên tuyến đường 7, thuộc các địa bàn Đô Lương, Quỳ Hợp, Quỳ Châu. Đến năm 1975, họ hoàn thành nghĩa vụ và trở về quê khi đất nước thống nhất.

Có lẽ không ai hiểu rõ một người đồng đội bằng người đã từng cùng mình đi qua những ngày khó khăn nhất.

Bà Bảo và ông Hòe là vợ chồng, nhưng trước khi là vợ chồng, họ cũng là những người trẻ cùng một thế hệ, cùng tham gia một công việc và cùng trải qua những năm tháng gian khổ.

Năm 1972, họ kết hôn.

Đó là một thời điểm rất đặc biệt.

Chiến tranh vẫn còn.

Nhưng giữa những năm tháng ấy, con người vẫn yêu nhau.

Vẫn cưới nhau.

Vẫn nghĩ về một mái nhà.

Tình yêu trong chiến tranh không nhất thiết phải là những câu chuyện lớn. Có khi chỉ là một người chia cho mình một phần cơm. Một người hỏi mình có mệt không. Một người chờ mình sau giờ làm. Một người biết mình đau ở đâu mà không cần hỏi.

Rồi họ cùng đi tiếp.

Đến năm 1975, đất nước thống nhất.

Hai người trở về Diễn Đoài.

Một cuộc đời mới bắt đầu.

Năm 1976, bà Bảo sinh người con trai đầu lòng. Những năm sau, gia đình có thêm ba người con.

Nếu câu chuyện chỉ dừng ở đây, đó sẽ là một câu chuyện đẹp: hai người trẻ gặp nhau trong thời chiến, cùng vượt qua khó khăn, trở về, lập gia đình và có con.

Nhưng cuộc đời không phải lúc nào cũng đi theo một đường thẳng.

Theo lời kể được Báo Nghệ An ghi lại, người con đầu lòng của ông bà sau đó mắc bệnh tâm thần thứ phát; người con thứ hai mắc bệnh hiểm nghèo, chỉ có thể nằm hoặc ngồi một chỗ. Trong khi đó, ông Hòe sau nhiều năm lao lực mắc bệnh tim và mất khả năng vận động.

Gia đình sáu người rơi vào cảnh khó khăn.

Căn nhà cũ chực chờ đổ xuống.

Có những lúc một gia đình chỉ cần thêm một biến cố là mọi thứ có thể sụp đổ.

Nhưng chính lúc ấy, những người đồng đội năm xưa xuất hiện.

Họ không quên nhau.

Họ tìm đến.

Họ hỏi thăm.

Họ góp sức.

Bà Hồ Thị Lâm, Chủ tịch Hội Cựu TNXP xã Diễn Đoài, đã đứng ra vận động giúp đỡ gia đình. Bản thân bà Lâm dùng hơn 60 triệu đồng tiền tích góp để hỗ trợ làm nhà cho đồng đội. Hội Cựu TNXP địa phương tiếp tục đóng góp, cùng với 40 triệu đồng hỗ trợ từ Hội Cựu TNXP tỉnh. Sau hơn một tháng, căn nhà mới được dựng lên.

Đó là một căn nhà.

Nhưng nếu nhìn kỹ hơn, nó còn là một thứ khác.

Nó là ký ức của một thời.

Những người từng cùng nhau làm đường ngày trước nay lại cùng nhau xây nhà.

Ngày trước, họ góp sức để giữ một tuyến đường.

Ngày nay, họ góp sức để giữ một gia đình.

Đó chính là điều đẹp nhất của tình đồng đội.

Chiến tranh có thể kết thúc.

Nhưng nghĩa tình thì không.

Hãy tưởng tượng một buổi sáng khi căn nhà mới bắt đầu xây.

Một người xúc cát.

Một người trộn vữa.

Một người bê gạch.

Những bàn tay từng chai sạn vì công việc thời chiến nay lại cùng làm một việc mới.

Không ai hỏi:

“Ngày xưa tôi đã làm nhiều hơn anh.”

Cũng không ai tính:

“Tôi đã đóng góp bao nhiêu.”

Họ chỉ làm.

Bởi họ từng là đồng đội.

Có những mối quan hệ không cần gặp nhau mỗi ngày.

Nhưng chỉ cần một người gặp khó, những người còn lại sẽ tìm đến.

Đó là thứ tình cảm mà chiến tranh đã vô tình tạo nên giữa những người trẻ.

Họ từng cùng nhau sống trong gian khổ.

Nên sau hòa bình, họ càng hiểu giá trị của việc không bỏ lại nhau.

Ngôi nhà của gia đình bà Bảo rồi cũng hoàn thành.

Có mái che.

Có tường.

Có chỗ để những người trong gia đình sống yên ổn hơn.

Nhưng nếu hỏi thứ gì quý nhất trong căn nhà ấy, có lẽ không phải gạch hay xi măng.

Mà là ký ức.

Ký ức về những người từng đi cùng nhau.

Về một thời tuổi trẻ.

Về những người đã trở về và những người không trở về.

Về một lời hứa không cần nói thành lời: đồng đội thì không bỏ nhau.

Ngày nay, khi nhìn những cựu TNXP, người ta thường nhớ đến họ như những người từng sống trong chiến tranh.

Nhưng câu chuyện của bà Bảo nhắc chúng ta rằng chiến tranh không phải nơi duy nhất họ thể hiện phẩm chất của mình.

Hòa bình cũng cần lòng can đảm.

Cần sự tử tế.

Cần khả năng chịu đựng.

Cần tình người.

Và có khi khó khăn trong đời thường còn dai dẳng hơn một trận chiến.

Người lính có thể biết ngày nào trận đánh kết thúc.

Nhưng một gia đình có người bệnh thì không biết ngày nào khó khăn kết thúc.

Bởi vậy, việc những đồng đội năm xưa cùng nhau xây một căn nhà không chỉ là giúp đỡ vật chất.

Đó là một cách nói:

“Chúng tôi vẫn ở đây.”

Một câu rất ngắn. Nhưng với người đang khó khăn, có khi đó là câu nói quý nhất. Hôm nay, bà Bảo đã già. Những người đồng đội năm xưa cũng đã già. Tóc họ bạc. Bước chân chậm hơn.Nhưng ký ức thì vẫn còn. Từng là những thanh niên.

Từng đi trên những con đường chiến tranh.

Từng mơ về ngày trở về.

Ngày ấy đã đến.

Nhưng cuộc sống sau ngày trở về lại có những thử thách khác.

Và họ vẫn tiếp tục đi cùng nhau.

Có lẽ đó mới là một trong những vẻ đẹp sâu nhất của thế hệ ấy.

Họ không chỉ cùng nhau chiến đấu.

Họ còn cùng nhau sống.

Cùng nhau chịu đựng.

Cùng nhau già đi.

Và khi một người gặp khó khăn, những người khác vẫn nhớ.

Thời gian có thể làm người ta quên nhiều thứ.

Nhưng tình đồng đội của những người từng đi qua chiến tranh dường như khó quên hơn cả.

Bởi nó được xây bằng những năm tháng mà mỗi người đều hiểu giá trị của người bên cạnh.

Một người có thể mất đi sức khỏe.

Một căn nhà có thể cũ.

Một cuộc đời có thể gặp nhiều gian nan.

Nhưng nếu bên cạnh vẫn còn những người không bỏ mình lại phía sau, thì người ta vẫn có thể bước tiếp.

Đó là câu chuyện của Nguyễn Thị Bảo.

Và cũng là câu chuyện về một điều rất bình dị:

Chiến tranh đã kết thúc từ lâu.

Nhưng tình đồng đội thì chưa bao giờ kết thúc.