Những nữ dân quân bên trận địa Hà Nội

Những nữ dân quân bên trận địa Hà Nội

Những người phụ nữ cầm súng bảo vệ quê hương

Giai đoạn lịch sử: 1965–1972, đặc biệt trong cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ ở miền Bắc và cao điểm là 12 ngày đêm tháng 12/1972 – Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”.

1. Những cô gái bước vào trận địa

Trong những năm chiến tranh phá hoại miền Bắc, Hà Nội không chỉ có bộ đội Phòng không – Không quân.

Bên cạnh những trận địa tên lửa và pháo cao xạ còn có một lực lượng rất đặc biệt:

Dân quân, tự vệ Thủ đô.

Trong lực lượng ấy có rất nhiều phụ nữ.

Họ là công nhân nhà máy.

Là những cô gái làm việc trong các cơ quan, xí nghiệp.

Là những người phụ nữ sống ngay trong các khu dân cư.

Ban ngày họ vẫn làm việc.

Nhưng khi có báo động, họ trở thành những chiến sĩ.

Họ học cách sử dụng súng.

Học cách phối hợp trong trận địa.

Học cách cứu thương.

Học cách bảo vệ nhà máy, kho tàng và khu dân cư.

Trong cuộc chiến đấu 12 ngày đêm cuối năm 1972, lực lượng dân quân tự vệ đã cùng bộ đội tạo thành thế trận phòng không nhân dân rộng khắp bảo vệ Hà Nội.

Chú thích ảnh: Nữ tự vệ Thủ đô sẵn sàng chiến đấu trong những ngày Hà Nội đối đầu với cuộc tập kích đường không cuối năm 1972.
Nguồn ảnh: Thông tấn xã Việt Nam; Cổng thông tin điện tử thành phố Hà Nội.

2. Ban ngày là công nhân, ban đêm là người lính

Những nữ dân quân không phải lúc nào cũng sống trong doanh trại.

Họ vẫn có công việc của mình.

Một người có thể ban ngày làm việc tại nhà máy.

Một người khác làm trong tổ sản xuất.

Có người chăm sóc gia đình.

Có người vừa hoàn thành ca làm việc đã phải đến trận địa.

Chiến tranh khiến cuộc sống của họ có hai nhịp.

Ban ngày – lao động.

Khi có báo động – chiến đấu.

Tại các nhà máy, xí nghiệp Hà Nội, lực lượng tự vệ được tổ chức thành các đơn vị trực chiến và luyện tập thường xuyên.

Những khẩu súng cao xạ được bố trí để bảo vệ mục tiêu.

Họ học cách quan sát bầu trời.

Học cách nhận biết hướng máy bay.

Học cách phối hợp với các lực lượng phòng không khác.

Một nữ tự vệ có thể vừa là công nhân, vừa là chiến sĩ.

Và khi tiếng còi báo động vang lên, công việc đời thường phải nhường chỗ cho nhiệm vụ bảo vệ thành phố.

Chú thích ảnh: Nữ tự vệ tại các nhà máy, xí nghiệp Hà Nội luyện tập và sẵn sàng chiến đấu trong thời kỳ chiến tranh phá hoại.
Nguồn ảnh: Tư liệu Thông tấn xã Việt Nam.

3. Trận địa giữa lòng thành phố

Những khẩu súng của lực lượng tự vệ được đặt ở nhiều vị trí quan trọng.

Có trận địa gần nhà máy.

Có trận địa bảo vệ khu dân cư.

Có vị trí bảo vệ các mục tiêu sản xuất và giao thông.

Khi máy bay Mỹ xuất hiện, những trận địa ấy đồng loạt hoạt động.

Không phải mọi khẩu đội đều có nhiệm vụ tiêu diệt B-52.

Nhiều trận địa dân quân, tự vệ tập trung vào việc đánh máy bay tầm thấp, bảo vệ mục tiêu và phối hợp với bộ đội phòng không.

Nhưng nhiệm vụ nào cũng nguy hiểm.

Bởi máy bay địch không chỉ hoạt động trên bầu trời cao.

Chúng còn sử dụng máy bay chiến thuật đánh phá các mục tiêu trên mặt đất.

Những người phụ nữ đứng bên khẩu súng phải giữ bình tĩnh giữa tiếng bom và tiếng pháo.

Họ biết rằng sau lưng mình là nhà máy.

Là đồng đội.

Là gia đình.

Đó chính là lý do họ đứng lại.

Chú thích ảnh: Nữ dân quân, tự vệ tham gia trực chiến tại các trận địa bảo vệ Hà Nội trong chiến tranh phá hoại.
Nguồn ảnh: Thông tấn xã Việt Nam và tư liệu lịch sử Hà Nội.

4. Những nữ tự vệ trên mâm pháo

Một trong những câu chuyện tiêu biểu là Phạm Thị Viễn, nữ tự vệ Nhà máy cơ khí Mai Động.

Bà cùng đồng đội từng trực chiến trên mâm pháo trong những ngày cuối năm 1972.

Khi ấy, những người phụ nữ trẻ ấy phải đứng bên khẩu súng cao xạ, trực tiếp tham gia bảo vệ nhà máy và Thủ đô.

Họ không phải những nữ quân nhân chuyên nghiệp.

Họ là công nhân.

Nhưng chiến tranh đã biến họ thành những người lính của trận địa.

Họ luyện tập.

Trực chiến.

Theo dõi bầu trời.

Và sẵn sàng nổ súng khi máy bay địch xuất hiện.

Nhiều năm sau, khi trở lại Bảo tàng Chiến thắng B-52, những ký ức về những đêm đứng bên khẩu pháo vẫn khiến những người phụ nữ năm xưa xúc động.

Tuổi trẻ của họ đã đi qua như thế.

Giữa nhà máy và trận địa.

Giữa tiếng máy sản xuất và tiếng bom.

Giữa cuộc sống bình thường và những giờ phút chiến đấu.

Chú thích ảnh: Bà Phạm Thị Viễn – nữ tự vệ Nhà máy cơ khí Mai Động, người từng trực chiến trên mâm pháo trong những ngày Hà Nội chống B-52 năm 1972.
Nguồn ảnh: Cổng thông tin điện tử thành phố Hà Nội.

5. Khi bom rơi xuống khu phố

Những nữ dân quân không chỉ chiến đấu tại trận địa.

Khi bom đánh xuống khu dân cư, họ còn tham gia cứu hộ và khắc phục hậu quả.

Đêm 26/12/1972, phố Khâm Thiên hứng chịu một trận rải bom B-52 đặc biệt thảm khốc.

Sau khi bom ngừng, dân quân tự vệ và các lực lượng trực chiến nhanh chóng có mặt để đào bới, cứu người bị thương và tìm kiếm những người mắc kẹt.

Trong những khoảnh khắc ấy, ranh giới giữa “người lính” và “người dân” gần như biến mất.

Có người cầm súng bảo vệ trận địa.

Có người cầm cuốc đào bới đống đổ nát.

Có người đưa thương binh đến nơi an toàn.

Có người tìm kiếm người thân.

Những người phụ nữ Hà Nội đã chiến đấu theo nhiều cách khác nhau.

Có khi bằng khẩu súng.

Có khi bằng đôi tay đào bới trong đống gạch đá.

Nhưng tất cả đều hướng tới một điều:

Bảo vệ con người và bảo vệ thành phố.

Chú thích ảnh: Dân quân, tự vệ và các lực lượng cứu hộ tham gia khắc phục hậu quả bom B-52 tại Hà Nội tháng 12/1972.
Nguồn ảnh: Cổng thông tin điện tử thành phố Hà Nội và tư liệu Thông tấn xã Việt Nam.

6. Những người phụ nữ đứng lại

Trong 12 ngày đêm cuối năm 1972, Hà Nội trở thành chiến trường.

Bầu trời có B-52.

Dưới mặt đất có tên lửa, pháo cao xạ và các trận địa dân quân tự vệ.

Nhưng giữa toàn bộ hệ thống phòng thủ ấy, những người phụ nữ vẫn giữ vị trí của mình.

Họ không phải ai cũng trực tiếp bắn rơi máy bay.

Nhưng họ góp phần tạo nên lưới lửa bảo vệ thành phố.

Họ bảo vệ nhà máy.

Bảo vệ khu dân cư.

Bảo vệ những mục tiêu quan trọng.

Cứu người sau bom.

Và giữ cho cuộc sống không hoàn toàn bị tê liệt.

Các tư liệu của Hà Nội ghi nhận lực lượng dân quân, tự vệ là một bộ phận quan trọng của thế trận phòng không nhân dân, phối hợp cùng bộ đội chiến đấu và phục vụ chiến đấu trong 12 ngày đêm.

Những cô gái năm ấy không nghĩ mình sẽ trở thành biểu tượng.

Họ chỉ biết:

Đây là quê hương của mình.

Và mình phải bảo vệ nó.

Chú thích ảnh: Nữ dân quân, tự vệ Thủ đô trong thế trận phòng không nhân dân những năm chiến tranh.
Nguồn ảnh: Thông tấn xã Việt Nam và Cổng thông tin điện tử thành phố Hà Nội.

Lời kết

Những người phụ nữ ấy không bước vào chiến tranh với những bộ quân phục hoàn chỉnh.

Nhiều người vẫn mặc quần áo công nhân.

Vẫn có công việc gia đình.

Vẫn có một mái nhà để trở về.

Nhưng khi tiếng còi báo động vang lên, họ trở thành những người lính.

Họ đứng bên khẩu súng.

Đứng bên trận địa.

Đứng giữa những khu phố đang rung chuyển bởi bom đạn.

Có người bảo vệ nhà máy.

Có người bảo vệ khu dân cư.

Có người cứu người sau những trận bom.

Và có những người đã hy sinh.

Họ đã chứng minh một điều rất giản dị:

Khi quê hương bị đe dọa, những người phụ nữ cũng có thể đứng lên cầm súng bảo vệ quê hương.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Những cô gái năm xưa nay đã trở thành những người bà, người mẹ.

Nhưng hình ảnh họ đứng bên trận địa trong mùa đông năm 1972 vẫn là một phần của ký ức Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không.

Và phía sau mỗi khẩu súng năm ấy là một câu chuyện về lòng can đảm, trách nhiệm và tình yêu đối với thành phố mình sinh ra và lớn lên.

Những nữ dân quân, tự vệ Thủ đô – những người phụ nữ từng đứng bên trận địa, góp phần bảo vệ Hà Nội trong những ngày tháng khốc liệt năm 1972.
Nguồn ảnh: Thông tấn xã Việt Nam và tư liệu lịch sử Hà Nội.