Những nữ dân quân Lam Hạ – “Bông hoa thép” trên trận địa pháo
Trong những năm chiến tranh phá hoại miền Bắc, Lam Hạ, Phủ Lý, Hà Nam là một trọng điểm giao thông quan trọng, nơi có Quốc lộ 1A, đường sắt Bắc – Nam và cầu Phủ Lý. Vì vậy, nơi đây thường xuyên hứng chịu những trận không kích dữ dội của máy bay Mỹ. Giữa vùng “tam giác lửa” ấy, những cô gái dân quân tuổi đời còn rất trẻ đã trực tiếp đứng trên các trận địa pháo, sát cánh cùng bộ đội bảo vệ quê hương.
Năm 1965, Đại đội dân quân phòng không Lam Hạ được thành lập với 87 người. Các nữ dân quân không chỉ làm nhiệm vụ tiếp đạn, tải thương, phục vụ trận địa mà còn trực tiếp chiến đấu, sử dụng các loại pháo phòng không như 37mm, 57mm để đánh trả máy bay địch. Đối với những cô gái ấy, trận địa pháo vừa là nơi chiến đấu, vừa là nơi họ gửi gắm tuổi trẻ và lòng yêu quê hương.
Ngày 1/10/1966, một trận đánh đặc biệt ác liệt diễn ra tại Lam Hạ. Sau khi bị hỏa lực phòng không của ta đánh trả, máy bay Mỹ tập trung bom đạn nhằm hủy diệt trận địa pháo. Ngay trong những loạt bom và rốc-két đầu tiên, sáu nữ dân quân đã anh dũng hy sinh: Đinh Thị Tâm, Phan Thị Tuyết, Nguyễn Thị Thu, Nguyễn Thị Thi, Phạm Thị Lan và Vũ Thị Phương.
Một trong những câu chuyện gây xúc động nhất là về Nguyễn Thị Thi, cô gái mới 16 tuổi. Khi bị thương quá nặng và biết mình khó qua khỏi, Thi vẫn nghĩ đến trận địa, động viên người anh và đồng đội tiếp tục chiến đấu. Còn Đinh Thị Tâm, dù bị bom làm bị thương nặng ở chân, vẫn ôm chặt khẩu súng, không rời vị trí chiến đấu. Những hình ảnh ấy trở thành biểu tượng cho tinh thần gan góc, kiên cường của người phụ nữ miền Bắc trong chiến tranh.
Sau đó, thêm những nữ dân quân Đặng Thị Chung, Nguyễn Thị Thuận, Trần Thị Thẹp và Nguyễn Thị Oánh lần lượt hy sinh trong các trận chiến đấu năm 1966–1967. Mười cô gái Lam Hạ, tuổi đời chỉ khoảng 16 đến đôi mươi, đã nằm lại trên các trận địa phòng không quê hương.
Ngày nay, câu chuyện về 10 nữ dân quân Lam Hạ vẫn được nhắc đến như một biểu tượng của phụ nữ và lực lượng dân quân miền Bắc. Nếu mười cô gái Ngã ba Đồng Lộc gắn với con đường và những chuyến xe ra trận, thì những cô gái Lam Hạ gắn với mâm pháo và bầu trời quê hương. Họ đã để lại một thông điệp giản dị mà mạnh mẽ: tuổi trẻ có thể rất ngắn ngủi, nhưng lòng dũng cảm và sự hy sinh vì Tổ quốc có thể sống mãi với thời gian.
