Những nữ giao liên – Những bước chân thầm lặng nối liền chiến khu với Sài Gòn

Những nữ giao liên – Những bước chân thầm lặng nối liền chiến khu với Sài Gòn

Trong những năm tháng chiến tranh, từ Chiến khu Đ đến Sài Gòn luôn tồn tại những tuyến đường bí mật nối liền căn cứ với nội thành. Trên những tuyến đường ấy, các nữ giao liên đã âm thầm thực hiện nhiệm vụ đưa thư từ, công văn, tài liệu, dẫn đường cho cán bộ và kết nối các cơ sở cách mạng giữa vùng căn cứ với lòng địch.

Một trong những nữ giao liên tiêu biểu là bà Dương Kim Bằng. Sinh ra trong một gia đình khá giả tại Gia Bình, Trảng Bàng, Tây Ninh, bà sớm được tiếp xúc với cách mạng bởi gia đình vốn là cơ sở quan trọng của Việt Minh, thường xuyên nuôi giấu cán bộ và ủng hộ kháng chiến. Đầu năm 1947, khi mới 14 tuổi, Dương Kim Bằng được tuyển chọn vào lực lượng giao liên, đưa về Chiến khu Đ huấn luyện.

Đơn vị nữ giao liên khi ấy có khoảng 50 chiến sĩ, phần lớn là những nữ sinh, học sinh, sinh viên đến từ Sài Gòn, Chợ Lớn, Gia Định, Tây Ninh... Họ đều là những thanh niên giàu lòng yêu nước, được giác ngộ cách mạng và có gia đình, thân nhân là cơ sở tin cậy của kháng chiến. Các nữ giao liên được huấn luyện nhiều nội dung, từ sử dụng vũ khí, công tác dân vận, địch vận đến những kỹ năng chuyên môn cần thiết để phục vụ nhiệm vụ.

Công việc của họ không chỉ dừng ở việc chuyển công văn, tài liệu. Các nữ giao liên còn đảm nhiệm việc đưa cán bộ từ Chiến khu Đ vào Sài Gòn và ngược lại, móc nối với cơ sở cách mạng trong nội thành. Để qua mắt địch, họ thường cải trang thành con cháu trong gia đình, người buôn bán hoặc người vận chuyển lương thực, hàng hóa từ vùng ven vào thành phố.

Dương Kim Bằng là một trong những giao liên thường xuyên được giao nhiệm vụ đặc biệt này nhờ sự nhanh nhẹn, thông minh và khả năng xử lý tình huống linh hoạt. Trong những năm 1947-1948, bà nhiều lần dẫn đường cho đồng chí Lê Duẩn, khi đó là Bí thư Xứ ủy Nam Bộ. Có lần, bà đóng vai con gái, cùng ông cải trang thành hai cha con đi buôn bán bằng xe ngựa để vào Sài Gòn. Sau khi đưa cán bộ đến các cơ sở cách mạng an toàn, bà có khi trở lại chiến khu một mình, có khi tiếp tục nhận nhiệm vụ đưa cán bộ từ nội thành về căn cứ.

Không chỉ làm giao liên, Dương Kim Bằng còn được tổ chức cho đi học y tá. Sau sáu tháng học tập với bác sĩ Hóa, bà được bổ sung vào tổ quân y, chăm sóc sức khỏe cho cán bộ Bộ tư lệnh và các cơ quan Khu bộ. Năm 1950, bà được kết nạp vào Đảng, sau đó tiếp tục được đào tạo để trở thành bác sĩ và hoạt động tại Chiến khu Đ trong cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.

Đằng sau những tuyến giao liên ấy còn có sự đóng góp của nhiều nữ chiến sĩ khác. Thiếu tướng tình báo Nguyễn Văn Khiêm, bí danh Sáu Trí, từng khẳng định mạng lưới giao liên có vai trò đặc biệt quan trọng đối với hoạt động tình báo, là cầu nối đưa thông tin từ căn cứ vào nội thành. Vợ ông, bà Nguyễn Thị Minh, cũng là một nữ giao liên xuất sắc và từng tổ chức thành công việc đưa chồng từ căn cứ trở về Sài Gòn dưới vỏ bọc “hồi chánh quốc gia” để hoạt động trong hàng ngũ địch.

Ngày nay, nhiều câu chuyện và kỷ vật của những nữ giao liên vẫn được lưu giữ tại Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ. Trong đó có chiếc ví da của bà Lý Ngọc Phương, bí danh Hồ Anh, từng được sử dụng trong chuyến công tác đặc biệt đưa đồng chí Lê Duẩn từ Nam ra Bắc an toàn trong giai đoạn 1956-1957. Hay chiếc đồng hồ của Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Thị Hữu, bí danh Sáu Trung, chiến sĩ Đội cận vệ A6, từng làm giao liên cho Khu ủy Sài Gòn-Gia Định và đồng chí Võ Văn Kiệt.

Những hiện vật giản dị ấy gợi nhớ một thời kỳ mà mỗi chuyến đi đều có thể đối mặt với hiểm nguy. Bằng sự bình tĩnh, khôn khéo và lòng dũng cảm, các nữ giao liên đã vượt qua sự kiểm soát gắt gao của địch, đưa thông tin đến đúng nơi, đúng lúc; dẫn đường cho cán bộ, chiến sĩ thâm nhập vào vùng địch kiểm soát và vận chuyển vũ khí, hậu cần phục vụ chiến trường.

Những đóng góp ấy tuy thầm lặng nhưng có ý nghĩa lớn lao đối với thắng lợi của cách mạng. Những bước chân của các nữ giao liên năm xưa đã góp phần nối liền hậu phương với tiền tuyến, căn cứ với đô thị, tạo nên một mạng lưới liên lạc bền bỉ trong suốt hai cuộc kháng chiến. Họ đã góp phần viết nên những trang sử vẻ vang của phụ nữ miền Nam nói riêng và lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc nói chung.