NHỮNG PHÚT CUỐI – PHẦN NÀO CÓ THỂ KHẲNG ĐỊNH

Chiều 5 tháng 3 năm 1979, giữa trận địa Lũng Làn phủ dày sương mù, ba người lính đã chiến đấu bên nhau: Đồn trưởng Lộc Viễn Tài, Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương.

Nhưng đến những phút cuối cùng, chỉ còn một người ở lại.

Khi tình thế trở nên bất lợi, lực lượng đối phương tìm cách bao vây, đạn dược của tổ chiến đấu cũng dần cạn, Lộc Viễn Tài ra lệnh cho hai chiến sĩ:

“2 cậu lùi về phía sau đi...”

Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương chấp hành mệnh lệnh.

Hai người rút khỏi vị trí.

Lộc Viễn Tài ở lại phía sau tiếp tục chiến đấu.

Từ thời điểm ấy, Hòa và Phương không còn nhìn thấy người Đồn trưởng. Vì vậy, những gì xảy ra sau đó cần được kể lại một cách thận trọng.

Nguyễn Xuân Hòa chỉ có thể kể những điều chính ông nghe thấy.

Khi hai người đang rút khỏi khu vực nguy hiểm, từ phía sau vẫn vang lên tiếng súng.

Hòa nhận ra tiếng khẩu RPD của người Đồn trưởng.

Tiếng súng ấy cho hai chiến sĩ biết Lộc Viễn Tài vẫn đang ở lại trận địa và tiếp tục chiến đấu.

Họ tiếp tục rút.

Khoảng cách ngày một xa hơn.

Phía sau, tiếng súng vẫn còn vọng tới.

Rồi Hòa nghe thấy tiếng lựu đạn và những tiếng súng khác.

Sau đó...

Tất cả lặng xuống.

Đó là những gì người chiến sĩ sống sót có thể trực tiếp kể lại về những phút cuối cùng của người Đồn trưởng.

Ông không nhìn thấy Lộc Viễn Tài sử dụng viên đạn cuối cùng như thế nào.

Không nhìn thấy thời điểm đối phương áp sát.

Và cũng không trực tiếp chứng kiến khoảnh khắc người chỉ huy của mình hy sinh.

Bởi khi những điều ấy xảy ra, Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương đã rút khỏi vị trí theo chính mệnh lệnh của Lộc Viễn Tài.

Nhưng câu chuyện không chỉ còn lại từ lời kể của hai người lính.

Những tư liệu về thành tích chiến đấu của Lộc Viễn Tài được công bố sau này bổ sung phần diễn biến mà Hòa và Phương không thể trực tiếp chứng kiến.

Theo thông tin được Báo Biên phòng dẫn lại, sau khi hai chiến sĩ rút lui, Lộc Viễn Tài tiếp tục chiến đấu bằng số đạn còn lại và sử dụng lựu đạn khi đối phương áp sát.

Rồi người Đồn trưởng hy sinh tại trận địa.

Nếu đặt hai nguồn thông tin cạnh nhau, những phút cuối của Lộc Viễn Tài hiện lên qua hai lớp ký ức.

Một lớp là của người đã ở bên ông ngay trước thời khắc cuối cùng.

Nguyễn Xuân Hòa nhớ mệnh lệnh rút lui.

Nhớ mình và Phạm Văn Phương rời khỏi vị trí.

Nhớ tiếng RPD vẫn vang lên phía sau.

Nhớ tiếng lựu đạn.

Và nhớ khoảnh khắc tiếng súng cuối cùng lặng xuống.

Lớp thứ hai đến từ tư liệu thành tích và những tài liệu được công bố sau trận chiến, cho biết người Đồn trưởng tiếp tục chiến đấu cho đến khi hy sinh.

Hai lớp thông tin ấy gặp nhau ở một điều có thể khẳng định:

Lộc Viễn Tài đã không rút cùng hai chiến sĩ.

Ông ở lại.

Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương thoát khỏi vòng vây.

Còn người Đồn trưởng tiếp tục chiến đấu tại phía sau và hy sinh ở khu vực trận địa.

Nhiều năm sau, Nguyễn Xuân Hòa vẫn mang theo ký ức về buổi chiều ấy.

Ông không nói rằng mình đã nhìn thấy những phút cuối cùng của Lộc Viễn Tài.

Ông chỉ kể những gì mình thực sự chứng kiến và nghe thấy.

Có lẽ chính vì vậy mà lời kể ấy càng có sức nặng.

Không cần dựng lại một trận đánh cuối cùng bằng trí tưởng tượng.

Không cần đặt vào miệng người đã hy sinh những lời trăng trối mà không ai nghe thấy.

Cũng không cần biến những điều được ghi trong hồ sơ thành điều nhân chứng đã tận mắt chứng kiến.

Những gì còn lại đã đủ để kể câu chuyện.

Một người chỉ huy nhận thấy đồng đội đang đứng trước nguy hiểm.

Ông ra lệnh cho họ rút.

Hai người lính rời khỏi trận địa.

Người chỉ huy ở lại phía sau.

Khi họ rút đi, tiếng súng của ông vẫn còn vang lên.

Rồi tiếng súng ấy lặng xuống giữa núi rừng Lũng Làn.

Ngày 5/3/1979, Lộc Viễn Tài đã không trở về.

Nhưng Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương đã trở về.

Và từ lời kể của người sống sót cùng những tư liệu còn lại, lịch sử có thể giữ lại một điều chắc chắn về những phút cuối của người Đồn trưởng:

Lộc Viễn Tài đã ở lại chiến đấu để đồng đội có cơ hội thoát khỏi vòng vây, cho đến khi ông hy sinh tại trận địa.

Đó là phần lịch sử có thể khẳng định.

Và cũng đã đủ để nói về sự lựa chọn của ông trong những phút cuối cùng.