NHỮNG TÀN TÍCH CỦA CHIẾN TRANH ĐỂ LẠI CHO THẾ HỆ SAU

NHỮNG TÀN TÍCH CỦA CHIẾN TRANH ĐỂ LẠI CHO THẾ HỆ SAU

«“Ngày về, nhà cũ sập tường vôi

Mảnh đạn còn găm trên bậu cửa

Ta nhặt lại từng viên gạch vỡ

Xây lại hòa bình trên đất đai...”

Chính Hữu»

Có những cuộc chiến khép lại bằng một hiệp định, một ngày toàn thắng, một lá cờ tung bay

giữa trời độc lập. Nhưng cũng có những cuộc chiến không bao giờ thực sự kết thúc trong ký

ức của con người. Tiếng súng có thể đã im, những đoàn quân năm xưa đã trở về, những cánh

rừng từng đỏ lửa nay đã phủ màu xanh của sự sống, nhưng đâu đó trên mảnh đất này, chiến

tranh vẫn còn để lại những dấu vết không dễ phai mờ. Đó là những mái nhà đổ nát, những hố

bom, những mảnh đạn nằm sâu trong lòng đất, những người lính trở về với một phần thân thể

gửi lại chiến trường và những khoảng trống không gì có thể lấp đầy trong trái tim người ở lại.

Nhắc đến những tàn tích của chiến tranh không phải để thế hệ hôm nay chìm mãi trong đau

thương, càng không phải để gieo vào lòng người sự hận thù. Nhắc lại là để chúng ta hiểu rằng

hòa bình hôm nay không phải món quà tự nhiên mà có. Đó là thành quả được đánh đổi bằng

tuổi xuân, bằng nước mắt, bằng máu xương của biết bao thế hệ. Đó cũng là cách để thế hệ sau

cúi đầu trước lịch sử, lắng nghe tiếng gọi của quá khứ và biết mình phải sống như thế nào cho

xứng đáng với những người đã nằm xuống vì hình hài Tổ quốc.

Chiến tranh đi qua nhưng những vết thương vẫn còn ở lại

Trong những năm tháng “thời hoa lửa”, biết bao người trẻ đã rời mái trường, rời quê hương,

gác lại những ước mơ riêng để bước vào cuộc chiến. Họ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, mang

theo trong tim tình yêu quê hương và khát vọng độc lập. Có người trở về, có người mãi mãi

nằm lại nơi chiến trường, có người trở về nhưng không còn nguyên vẹn hình hài của tuổi trẻ.

Bởi vậy, tàn tích đầu tiên mà chiến tranh để lại chính là những mất mát hữu hình trên thân thể

con người. Có những người lính trở về với một cánh tay, một đôi chân hay một phần thân thể

đã gửi lại nơi chiến trường. Có những vết sẹo tưởng đã lành nhưng mỗi khi trái gió trở trời lại

đau nhức, nhắc người cựu chiến binh nhớ về những tháng ngày khốc liệt đã đi qua.

Hình ảnh Đại tá, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu là một biểu tượng đầy

ám ảnh về ý chí của người lính Việt Nam. Trong trận Đông Khê năm 1950, ông bị thương

nặng, cánh tay phải gần như lìa khỏi cơ thể. Trong tình thế hiểm nghèo, ông đã yêu cầu đồng

đội cắt phần cánh tay còn dính lại để tiếp tục tiến lên hoàn thành nhiệm vụ. Câu chuyện ấy

không chỉ nói về sự gan dạ của một người lính mà còn cho chúng ta thấy cái giá khủng khiếp

mà một thế hệ đã phải trả cho nền độc lập của dân tộc.Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Thương binh tàn nhưng không phế.” Đằng sau câu nói

ấy là sự trân trọng sâu sắc đối với những con người đã hiến dâng một phần thân thể cho đất

nước. Những thương binh hôm nay có thể không còn cầm súng, nhưng chính cuộc đời họ là

những trang sử sống nhắc nhở thế hệ trẻ về giá trị của hòa bình.

Đau đớn hơn nữa là những tàn tích không chỉ dừng lại ở một thế hệ. Chất độc hóa học trong

chiến tranh đã để lại những di chứng dai dẳng cho nhiều gia đình. Có những đứa trẻ sinh ra

với dị tật, có những gia đình phải sống cùng nỗi đau của chất độc da cam qua nhiều thế hệ.

Đó là một dạng tàn tích đặc biệt khắc nghiệt, bởi chiến tranh đã kết thúc từ rất lâu nhưng nỗi

đau vẫn tiếp tục hiện diện trong những hình hài nhỏ bé chưa từng biết đến tiếng súng.

Và ngay dưới những bước chân bình yên của chúng ta hôm nay, chiến tranh đôi khi vẫn đang

ngủ quên. Những quả bom, quả mìn còn sót lại trong lòng đất biến những cánh đồng, bìa

rừng, con đường quê vốn thân thuộc thành những nơi tiềm ẩn hiểm nguy. Có những người

dân vô tình chạm vào một vật thể tưởng như vô hại và chỉ trong khoảnh khắc, một sinh mạng

bị cướp đi, một gia đình lại mang thêm một nỗi đau. Những mảnh đất ấy giống như đang giữ

lại trong lòng mình một phần ký ức của chiến tranh, nhắc nhở con người rằng quá khứ chưa

bao giờ biến mất hoàn toàn.

Có những tàn tích không nhìn thấy bằng mắt

Nếu những hố bom, mảnh đạn, vết thương trên cơ thể có thể nhìn thấy, thì có những tàn tích

lại nằm sâu trong tâm hồn con người.

Đó là một người mẹ già đặt trước bàn thờ người con đã hy sinh một nén nhang vào mỗi ngày

giỗ. Đó là người vợ cả đời chờ đợi một người chồng không bao giờ trở về. Đó là những bức

thư chiến trường đã ngả màu thời gian, từng dòng chữ vẫn còn nguyên nhưng người viết đã

trở thành một phần của đất nước. Có những ngôi nhà không còn tiếng gọi của người cha, có

những gia đình thiếu đi một thành viên từ ngày chiến tranh bắt đầu cho đến tận hôm nay.

Những khoảng trống ấy không thể đo đếm bằng vật chất. Một căn nhà có thể xây lại. Một con

đường có thể sửa chữa. Một cánh đồng có thể được làm sạch bom mìn. Nhưng một người đã

mất thì không thể trở về. Chính vì vậy, tàn tích lớn nhất của chiến tranh đôi khi không nằm

trên đất đai mà nằm trong trái tim của những người sống.

Có những cựu chiến binh đã mang theo ký ức chiến trường suốt cả cuộc đời. Trong những

giấc ngủ chập chờn, tiếng đại bác năm nào có thể bất chợt trở về. Tiếng gọi đồng đội, tiếng

bom nổ, tiếng bước chân giữa rừng sâu có thể trở thành những âm thanh không thể xóa khỏi

ký ức. Và đôi khi, những người con sinh ra trong thời bình lại lớn lên bên sự im lặng của cha

mẹ, bên những câu chuyện chưa bao giờ được kể hết.

Thế hệ sau vì thế có một khoảng cách đặc biệt với chiến tranh. Chúng ta sinh ra khi đất nước

đã hòa bình, lớn lên giữa trường học, công nghệ, mạng xã hội và những cơ hội mà cha ông

từng không có. Chúng ta khó có thể hiểu trọn vẹn cảm giác của một người lính trước giờ ra

trận, càng khó hình dung thế nào là sống giữa bom đạn và cái chết. Nhưng không hiểu hết

không có nghĩa là được phép lãng quên.Chính ở điểm ấy, thế hệ trẻ đứng trước một câu hỏi lớn: Làm thế nào để vừa sống cuộc đời

của mình trong thời bình, vừa không đánh mất sợi dây kết nối với những người đã hy sinh

cho cuộc sống ấy?

Câu trả lời không nằm ở việc chúng ta phải sống mãi trong quá khứ. Câu trả lời nằm ở cách

chúng ta sống có trách nhiệm hơn với hiện tại.

Từ những tàn tích đau thương đến sức sống của dân tộc

Một dân tộc trưởng thành không phải là dân tộc không có những vết thương, mà là dân tộc

biết biến những vết thương của mình thành sức mạnh để bước tiếp.

Sau chiến tranh, người Việt Nam đã không chọn cách để đất nước mãi chìm trong đổ nát.

Những bàn tay từng cầm súng lại cầm cuốc, cầm búa, cầm sách. Những người lính trở về

dựng lại mái nhà. Những người mẹ tiếp tục nuôi con. Những người trẻ bước vào trường học,

nhà máy, nông trường, phòng thí nghiệm. Từ những viên gạch vỡ, đất nước từng bước dựng

lại những mái trường. Từ những cánh đồng từng đầy hố bom, người nông dân lại gieo xuống

những mùa lúa mới.

Đó chính là sức sống kỳ diệu của dân tộc Việt Nam.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định một chân lý giản dị mà lớn lao: “Không có gì quý

hơn độc lập, tự do.” Độc lập và tự do mà thế hệ hôm nay đang hưởng chính là kết quả của

một hành trình được viết bằng máu và nước mắt. Vì vậy, trân trọng hòa bình không chỉ là biết

ơn quá khứ mà còn là trách nhiệm với tương lai.

Ngày nay, sự tri ân không chỉ nằm trong những nén hương trước nghĩa trang liệt sĩ vào mỗi

dịp 27 tháng 7. Đó còn là hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; là những ngôi nhà tình

nghĩa; là sự chăm lo cho thương binh, gia đình liệt sĩ; là những hoạt động hỗ trợ nạn nhân

chất độc da cam; là việc rà phá bom mìn để trả lại những cánh đồng bình yên cho người dân.

Đặc biệt, thế hệ trẻ đang tiếp nhận ký ức chiến tranh bằng những cách mới. Những câu

chuyện về người lính được kể lại qua phim ảnh, sách báo, sân khấu, âm nhạc và các nền tảng

số. Những nghĩa trang liệt sĩ được tìm hiểu, những di tích lịch sử được quảng bá, những câu

chuyện về các anh hùng được đưa đến gần hơn với thế hệ Gen Z. Công nghệ hôm nay có thể

trở thành một cây cầu nối quá khứ với hiện tại, để ký ức về “thời hoa lửa” không nằm im

trong những trang sách mà tiếp tục sống trong trái tim của người trẻ.

Bởi vậy, tri ân không phải là quay lưng với hiện tại. Trái lại, tri ân đẹp nhất chính là sống tốt

trong hiện tại.

Nếu cha anh từng cầm súng để bảo vệ từng tấc đất, thì người trẻ hôm nay phải cầm tri thức để

xây dựng từng bước tiến của đất nước. Nếu thế hệ trước hy sinh tuổi xuân để giành lấy độc

lập, thì thế hệ hôm nay phải biến tuổi trẻ thành năng lượng sáng tạo, lao động, cống hiến và

phụng sự cộng đồng. Nếu ngày trước tiếng hát vang lên giữa chiến trường để tiếp thêm sức

mạnh cho người lính, thì hôm nay tiếng hát của tuổi trẻ phải vang lên giữa những công

trường, giảng đường, phòng thí nghiệm và những miền quê đang đổi mới.

Đó chính là cách chúng ta viết tiếp bản giao hưởng hòa bình.Như cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từng nhấn mạnh: “Văn hóa còn thì dân tộc còn.” Văn

hóa của một dân tộc không chỉ nằm trong tiếng nói, phong tục hay những lễ hội truyền thống,

mà còn nằm trong cách một thế hệ đối xử với lịch sử của chính mình. Một dân tộc biết cúi

đầu trước những người đã ngã xuống cũng là một dân tộc biết đứng thẳng trước tương lai.

Đừng để hòa bình trở thành điều hiển nhiên

Có lẽ điều đáng sợ nhất không phải là những tàn tích chiến tranh vẫn còn đó, mà là một ngày

nào đó con người quên mất vì sao chúng tồn tại.

Khi một thế hệ trẻ nhìn thấy một nghĩa trang liệt sĩ mà chỉ coi đó là một địa danh. Khi một

tấm bia tưởng niệm trở thành một vật vô tri. Khi câu chuyện của những người lính năm xưa

chỉ còn là vài dòng trong sách giáo khoa, thì lúc ấy khoảng cách giữa hiện tại và quá khứ đã

trở nên quá xa.

Chúng ta không được phép để điều đó xảy ra.

Bởi mỗi con đường chúng ta đang đi hôm nay có thể từng là con đường hành quân của cha

anh. Mỗi cánh đồng bình yên có thể từng thấm máu người lính. Mỗi mái trường chúng ta học

tập có thể được dựng lên trên nền đất từng chịu bom đạn. Và mỗi bình minh chúng ta được

nhìn thấy trong tự do đều là một món quà được trao bằng sự hy sinh của những người đã

không còn cơ hội nhìn thấy bình minh ấy.

Hòa bình vì thế không phải là sự vắng bóng của chiến tranh đơn thuần. Hòa bình là khi con

người được sống, được học tập, được yêu thương, được ước mơ và được lựa chọn tương lai

của mình. Nhưng để giữ được hòa bình, con người phải biết nhớ. Nhớ để biết trân trọng. Nhớ

để biết yêu thương. Nhớ để không lặp lại những đau thương mà lịch sử từng phải trả giá quá

đắt.

Lời tri ân gửi về “thời hoa lửa”

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những tàn tích của nó vẫn còn nằm trong lòng đất, trên cơ thể

con người và sâu hơn cả là trong ký ức dân tộc. Những tàn tích ấy không chỉ kể về một thời

gian khó mà còn kể về sức mạnh phi thường của con người Việt Nam. Từ mất mát, chúng ta

dựng xây. Từ đau thương, chúng ta hồi sinh. Từ những nấm mồ liệt sĩ, một đất nước hòa bình

đã đứng lên, bước ra thế giới và không ngừng vươn mình.

Nhìn về quá khứ không phải để bước lùi. Nhìn về quá khứ là để biết mình đang đứng trên nền

móng nào.

Những người trẻ của “thời hoa lửa” đã trao cho đất nước tuổi xuân của họ. Hôm nay, thế hệ

trẻ chúng ta không còn phải đối diện với bom đạn nơi chiến trường, nhưng lại đứng trước một

chiến trường khác: chiến trường của tri thức, khoa học, công nghệ, hội nhập, sáng tạo và khát

vọng đưa Việt Nam vươn lên mạnh mẽ.Cha anh đã dùng máu xương để bảo vệ hình hài đất nước. Chúng ta phải dùng trí tuệ, bản lĩnh

và khát vọng để làm cho hình hài ấy ngày càng đẹp hơn.

Xin được cúi đầu trước những người đã nằm xuống.

Xin được biết ơn những người trở về mang trên mình những vết thương của chiến tranh.

Xin được tri ân những người mẹ, người vợ, người cha đã dành cả cuộc đời để chờ đợi.

Và xin được gửi đến những người trẻ hôm nay một lời nhắc nhở: đừng để những tàn tích của

chiến tranh chỉ nằm lại trong quá khứ. Hãy biến ký ức thành lòng biết ơn, biến lòng biết ơn

thành trách nhiệm, biến trách nhiệm thành hành động.

Bởi hòa bình hôm nay được xây nên từ những viên gạch vỡ của ngày hôm qua. Và nhiệm vụ

của thế hệ sau không phải chỉ là đứng nhìn những viên gạch ấy, mà phải tiếp tục xây dựng

trên đó một tương lai Việt Nam giàu mạnh, văn minh và nhân ái.

Để một ngày mai, khi tiếng súng chỉ còn vang vọng trong ký ức, điều còn lại không phải là

nỗi đau của chiến tranh, mà là vẻ đẹp của một dân tộc đã đi qua đau thương bằng lòng yêu

nước, bằng sự kiên cường và bằng khát vọng hòa bình.

Đó chính là lời tri ân đẹp nhất mà thế hệ hôm nay có thể gửi về “một thời hoa lửa”.