NHỮNG THÁNG ĐẦU Ở SƯ ĐOÀN 5

Tôi về Sư đoàn 5 đúng lúc quân ngụy mở cuộc hành quân phản công lên biên giới Campuchia mang tên "Toàn thắng 01.71 NB” với quy mô lớn. Hướng chủ yếu ở Suông – Chúp - Đầm Be. Hướng thứ yếu từ Lộc Ninh theo đường 13 lên Snoul. Tôi từ Kratié theo đường 13 xuống Snoul trước, đón Sở chỉ huy Sư đoàn từ đường 14K Bù Đốp hành quân qua bắc Snoul.

Anh Sáu Tấn chủ nhiệm trinh sát Sư đoàn tranh thủ đưa tôi đi xem địa hình Snoul ngày 2 tháng 2 năm 1971. Chiều ngày 3, tôi và trinh sát vào Ban chỉ huy Trung đoàn 1 ở lô cao su 49 để sáng hôm sau tiếp tục đi khảo sát địa hình.

9 giờ sáng ngày 4 tháng 2, trinh sát Trung đoàn 1 báo cáo Chiến đoàn 49 ngụy vượt biên giới Việt Nam - Campuchia và đã chiếm Snoul. Tôi trở về Sở chỉ huy Sư đoàn trình diện và bắt tay vào chiến đấu.

Vì là những cán bộ từng trải trên cùng chiến trường, tôi nhập cuộc Sư đoàn rất nhanh. Cùng với Ban chỉ huy và các cơ quan Sư đoàn chỉ huy quần thảo với địch ở Snoul và xung quanh Snoul ròng rã gần 4 tháng chiến đấu liên tục từ ngày 4 tháng 2 đến 30 tháng 5 năm 1971, Sư đoàn 5 tiêu diệt hoàn toàn căn cứ địch ở Snoul.

Trong mấy tháng quần thảo với địch, có những điều tôi nhớ mãi. Sau thời gian chỉ huy các trung đoàn chiến đấu đánh tiêu hao, tiêu diệt bộ phận địch, cuối cùng địch co cụm phòng thủ công sự tại Snoul với quy mô chiến đoàn có bộ binh, thiết giáp và pháo binh tại chỗ, thêm pháo binh và không quân chi viện. Địch lấy căn cứ Snoul làm bàn đạp để tấn công ra các hướng.

Ngày 17 tháng 3, anh Sáu Tấn (Chủ nhiệm trinh sát) đưa cho tôi một mẩu tin trinh sát kỹ thuật thu từ máy bay trực thăng trinh sát địch trao đổi với nhau: “Trảng này dài, trảng bên tròn, trảng này có hai cái liền nhau”. Qua mẩu tin, tôi và anh em tham mưu, trinh sát tra bản đồ thấy có trảng Phum Xăng cách sở chỉ huy sư đoàn 4 cây số về phía tây bắc và một trảng nhỏ cách sông Salon 2 cây số. Tôi và cơ quan nhận định ban đầu: “Nó đổ biệt kích thăm dò hoặc đổ chụp cấp tiểu đoàn phối hợp với lực lượng Snoul nống ra quấy rối ta phiá sau”.

Trưa ngày 18, tôi lên gặp Sư đoàn trưởng Bùi Thanh Vân (Út Liêm). Tuy tôi mới về, nhưng chúng tôi đã biết nhau qua tiếng tăm chiến đấu, nết làm việc chúng tôi rất ăn ý nhau. Tôi báo tin trinh sát thu được và nhận định của cơ quan. Anh Út nhất trí và có ý kiến:

- Phải đề phòng nó đổ lớn. Song, nếu điều quân cấp trung đoàn thì phải họp Đảng ủy Sư đoàn. Tin thì chỉ là phán đoán. Mình điều cấp trung đoàn vào mà nó đổ chỉ 1, 2 tiều đội biệt kích thì chỉ huy kẹt. Vậy, Năm Hưng điều một tiểu đoàn của Trung đoàn 1 vào chuẩn bị đánh địch đổ trực thăng ở Phum Xăng, đồng thời báo động cho Tám Nỷ - Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1 – sẵn sàng cơ động vào Phum Xăng khi có lệnh. Như vậy, khỏi họp đảng ủy sư đoàn, không sợ hớ và cũng kín kẽ khi địch đổ lớn.

Trong đêm 17, tôi điều động Tiểu đoàn 1 Trung đoàn 1 vào Phum Xăng, tăng cường 1 đại đội 12,8 ly cho Tiểu đoàn. Từ Sở chỉ huy Sư đoàn mắc đường dây trực tiếp nói chuyện với anh Tám Luông và anh Ba Thà, Ban chỉ huy Tiểu đoàn. Tôi giao nhiệm vụ: “Phục kích đánh đổ bộ đường không vào sáng mai. Trước khi đổ, địch sẽ dọn bãi. Phục sát bìa trảng, công sự ngụy trang kín sẽ đỡ tổn thất. Khi địch đổ quân vừa chấm đất là nổ súng cả vào máy bay và bộ binh...”

Bảy giờ sáng ngày 18, Sở chỉ huy Sư đoàn được tin trinh sát kỹ thuật địch lên máy bay trực thăng từ Xuân Lộc trong lúc một tốp trực thăng vũ trang và quan sát đang bắn dọn bãi. Từ Sở chỉ huy Sư đoàn tôi cầm máy thông báo cho Tiểu đoàn 1: “Địch đang lên máy bay. Máy bay đã cất cánh. Tất cả 10 chiếc. Máy bay trực thăng đã đến Lộc Ninh. Chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu".

Quyết tâm của ta là sẽ đánh tiêu diệt cấp tiểu đoàn địch, chờ chúng đổ đợt thứ hai tiểu đoàn mới nổ súng. Theo lệnh của Sư đoàn trưởng Bùi Thanh Vân, tôi điều động Trung đoàn 1 còn lại cấp tốc hành quân về Phum Xăng.

9 giờ, địch đổ quân đợt thứ hai xuống. Tiểu đoàn 1 cấp tập bắn đồng loạt vào bãi đổ quân, đồng thời đánh bọn đang còn ngoài trảng. Ngay loạt đạn đầu tiên của Tiểu đoàn 1, hai chiếc trực thăng rơi tại trảng, một chiếc bị thương lượn vòng qua Sở chỉ huy Sư đoàn rồi rơi trong khu vực Sở chỉ huy Sư đoàn, gần chỗ ban pháo của Tạ Điển. Mười một tên ngụy chết hết nhưng sống sót hai tên Mỹ. Một tên ngoan cố, nổ súng vào anh em chiến sĩ ban pháo. Tức quá, anh em bắn chết tại chỗ. Một tên chạy lung tung trong khu vực Sở chỉ huy bị đồng chí Thắng (y sĩ) bắt sống.

Trung đoàn 1 kịp đưa hết đội hình vào chiến đấu.

Địch chết và bị thương kêu la dậy trảng. Số còn lại chạy dạt mở đường máu ra đường 13 về Snoul.

Sau hai giờ chiến đấu, trận Phum Xăng kết thúc. Ta diệt hàng trăm tên, mười ngày sau còn gặp những thây khô trong rừng. Ta bắt sống 23 tên, thu trên 100 súng và 5 máy PRC 25.

Cánh quân mở đường máu chạy ra lộ 13 bị Trung đoàn 3 do anh Tư Bường chỉ huy chặn ở Cát Đai, diệt một số.

Ý định đổ chụp vào vùng bắc Snoul để giải tỏa áp lực cho cụm chốt Snoul của địch bị bẻ gãy, địch ở Snoul sau trận này càng hoang mang.

Sau hơn ba tháng quần thảo tiêu hao, tiêu diệt bộ phận cánh quân thứ yếu của địch, cuối cùng chúng phải co cụm về Snoul. Chiến đoàn 48 ngụy tạo thành 4 cụm chốt liên hoàn, mỗi cụm chốt có một tiểu đoàn bộ binh, một chi đoàn thiết giáp, pháo 105 và cối 106,7 tạo thành một cụm phòng ngự vòng tròn.

Địch tin tưởng với cụm phòng ngự hoàn chỉnh ở Snoul, Việt cộng không thể công phá nổi. Chúng dùng chiến thuật tung lực lượng nhỏ kết hợp pháo, xe thiết giáp đánh phá ta. Nhưng Bộ chỉ huy Miền của ta nhận định: “Sau thời gian đánh vượt biên, tinh thần địch đang suy sụp. Địch co cụm và mong được lệnh rút về nước. Đây là thời cơ cho ta tiêu diệt lớn".

Sư đoàn 5 nhận nhiệm vụ tiêu diệt cứ điểm Snoul. Đảng ủy Sư đoàn họp thông qua nhiều phương án khác nhau. Có phương án vây ép, bóp lòi, tiêu diệt địch ngoài công sự tiến đến tiêu diệt toàn bộ trong công sự. Tôi thiên về phương án này.

Một phương án khác: “Vây, lấn, tấn, triệt, diệt", ép dần vào, tiến đến tiêu diệt. Tôi phân tích: Phương án này phải phơi mình dưới bom đạn dài ngày, thương vong lớn.

Một đồng chí lãnh đạo có ý kiến:

- Đây là chiến thuật phải đánh để rút kinh nghiệm.

Vốn thẳng tính, tôi buông một câu:

- Nếu nói đánh để rút kinh nghiệm về chiến thuật thì tôi không có ý kiến. Nhưng thâm tâm tôi nghĩ, không người chỉ huy giỏi nào lại phung phí sinh mạng con người để rút kinh nghiệm cả.

Đáng buồn là hầu như cấp trên bao giờ cũng đúng, vẫn chọn thực hành chiến thuật “vây, lấn, tấn, triệt, diệt”.

Thực tế diễn ra các ngày sau đó thành hai chiến thuật kết hợp. Ta tiến hành công sự vây, lấn, tấn... đến ngày thứ 5 thì địch trong cứ điểm Snoul chịu không nổi. Chúng phải mở đường máu tháo chạy về hướng Lộc Ninh song không thoát khỏi, bị Trung đoàn 3 và Sư đoàn 7 tiêu diệt.

Ngày 30 tháng 5, ta quét sạch cụm địch ở Snoul.

Những ngày đầu mới về Sư đoàn 5, qua công tác, phục vụ chiến dịch, tôi được sự tin tưởng và thương mến của anh em cơ quan cũng như các trung đoàn và đơn vị trực thuộc, tình cảm ấy an ủi tôi nhiều lắm.

Anh Bùi Thanh Vân, Sư đoàn trưởng, tính cũng nóng nảy, bộc trực nhưng rất thương yêu đồng chí, đồng đội. Một hôm, anh trao đổi riêng với tôi:

- Vây, lấn, tấn, triệt, diệt... là chiến thuật ngoài miền Trung làm rồi. Anh Hiền - Tràng vào phổ biến, tôi về phổ biến lại. Năm Hưng nói tôi một câu nặng quá. Về quan điểm con người...

Tôi trả lời anh:

- Nhưng rồi ta có diệt nó được hết trong công sự đâu anh Út ! Nó cũng lòi ra thôi.

Từ đó về sau, anh và tôi rất ăn ý nhau. Anh tin tôi trong công tác tổ chức cũng như triển khai các nhiệm vụ chiến đâu, về các văn kiện chiến đấu.

Sau trận diệt địch ở Snoul, từ tháng 8 năm 1971, Sư đoàn hoạt động liên tục trên đường 13 và đường 7. Từ sông Salon đi Snoul, Kàchay, Mimốt, Anpúp, tiêu diệt nhiều đơn vị cấp đại đội, tiểu đoàn địch vượt biên giới lấn sang Campuchia.

Về Sư đoàn 5 có một điều sướng nhất là không đói như ở chiến trường trong nước!