NHỮNG TRẬN CHIẾN CỦA HẢI QUÂN NHÂN DÂN VIỆT NAM TRONG KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC

Năm 1955, Hải quân Nhân dân Việt Nam được thành lập. Sau gần một thập kỷ xây dựng lực lượng, đến những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, Quân chủng Hải quân đã từng bước xây dựng được lực lượng tàu mặt nước, phòng thủ bờ biển, pháo binh, phòng không và các lực lượng chuyên môn khác. Khi chiến tranh mở rộng ra miền Bắc, Hải quân vừa phải bảo vệ vùng biển, các căn cứ, cảng và cửa sông, vừa phải bảo đảm những tuyến vận tải chiến lược trên biển. Chính trong hoàn cảnh đó, những người lính biển đã bước vào một cuộc chiến đấu lâu dài với đối phương có ưu thế lớn về phương tiện và vũ khí.

Chiến thắng trận đầu – ngày 2 và 5/8/1964 là dấu mốc đặc biệt trong lịch sử chiến đấu của Hải quân Nhân dân Việt Nam. Ngày 2/8/1964, Phân đội 3 thuộc Tiểu đoàn 135, gồm các tàu phóng lôi 333, 336 và 339, được lệnh xuất kích đánh tàu khu trục Ma-đốc của Mỹ đang hoạt động ở vùng biển miền Bắc. Với những tàu nhỏ hơn rất nhiều về kích thước và trang bị, cán bộ, chiến sĩ ta vẫn kiên quyết tiến công, cơ động tránh hỏa lực và bắn bị thương tàu Ma-đốc, buộc tàu này phải rút khỏi vùng biển của ta. Trận đánh thể hiện tinh thần dám đánh, quyết đánh và biết cách đánh của một lực lượng Hải quân còn trẻ.

Ba ngày sau, ngày 5/8/1964, không quân Mỹ tiến hành cuộc tập kích vào nhiều địa điểm ven biển miền Bắc, từ khu vực sông Gianh, Cửa Hội, Lạch Trường đến Bãi Cháy. Hải quân Nhân dân Việt Nam phối hợp với các lực lượng phòng không, dân quân tự vệ và nhân dân địa phương tổ chức đánh trả. Theo tư liệu của Hải quân Nhân dân Việt Nam, quân và dân ta đã bắn rơi 8 máy bay, bắn bị thương 2 chiếc và bắt sống một phi công Mỹ. Chiến thắng ngày 2 và 5/8/1964 trở thành mốc mở đầu cho truyền thống “Đánh thắng trận đầu” của Hải quân Nhân dân Việt Nam.

Những trận chiến bảo vệ vùng biển, ven biển miền Bắc tiếp tục diễn ra trong suốt hai cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân của Mỹ. Hải quân không chỉ trực tiếp chiến đấu với tàu chiến và máy bay đối phương mà còn phối hợp với quân, dân các địa phương bảo vệ cảng, kho tàng, bến phà, cửa sông và các tuyến giao thông quan trọng. Trong chiến tranh, những vùng biển, cửa sông và cảng của miền Bắc trở thành những địa bàn chiến đấu ác liệt, đòi hỏi bộ đội Hải quân phải thường xuyên cơ động, vừa chiến đấu vừa bảo đảm hoạt động vận tải và thông luồng.

Cuộc chiến chống phong tỏa bằng thủy lôi và bom từ trường là một mặt trận đặc biệt gian khổ. Từ năm 1967, Mỹ tăng cường sử dụng thủy lôi và bom từ trường để phong tỏa các cửa sông, cảng biển và những tuyến giao thông quan trọng của miền Bắc. Theo tư liệu của Hải quân Nhân dân Việt Nam, từ tháng 2/1967 đến tháng 10/1968, Mỹ đã thả hơn 10.000 quả thủy lôi và bom từ trường để phong tỏa 24 cửa sông, khu vực cảng và những vị trí giao thông quan trọng. Trước tình hình đó, cán bộ, chiến sĩ Hải quân đã nghiên cứu tính năng của thủy lôi, bom từ trường, tổ chức rà phá, mở luồng, thông tuyến, góp phần duy trì mạch máu giao thông trên sông, biển.

Trong cuộc chiến đấu ấy, có những người lính không trực tiếp đối mặt với tàu chiến hay máy bay địch nhưng ngày đêm đối mặt với hiểm nguy dưới lòng sông, cửa biển. Họ phải dò tìm, tháo gỡ và vô hiệu hóa những quả thủy lôi, bom từ trường có thể phát nổ bất cứ lúc nào. Công việc ấy đòi hỏi lòng dũng cảm, sự chính xác và tinh thần chấp nhận hy sinh. Những luồng biển được mở lại cũng đồng nghĩa với việc hàng hóa, vũ khí, lương thực và phương tiện tiếp tục được vận chuyển, bảo đảm cho cuộc chiến đấu của quân và dân ta.

Đường Hồ Chí Minh trên biển – một mặt trận đặc biệt của Hải quân Nhân dân Việt Nam cũng ghi dấu biết bao chiến công và sự hy sinh. Những con tàu vận tải bí mật của Đoàn 759, sau này là Đoàn 125, đã vượt biển đưa vũ khí, trang bị và hàng hóa từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Đây là một tuyến vận tải đặc biệt, hoạt động trong điều kiện địch kiểm soát chặt chẽ trên biển. Cán bộ, chiến sĩ trên những con tàu không số phải đối mặt với bão tố, sự truy lùng và phong tỏa của đối phương; trong nhiều tình huống, khi nguy cơ bị phát hiện và bắt giữ, họ phải lựa chọn những phương án chiến đấu hoặc hủy tàu để bảo vệ bí mật tuyến đường. Hải quân Nhân dân Việt Nam xác định đây là một trong những chiến công tiêu biểu của Quân chủng trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Đường Hồ Chí Minh trên biển vì thế không chỉ là một tuyến vận tải mà còn là biểu tượng của ý chí vượt biển, vượt qua phong tỏa và vượt qua hiểm nguy để chi viện cho chiến trường miền Nam. Những con tàu nhỏ bé giữa biển cả rộng lớn đã mang theo một nhiệm vụ lớn lao. Đằng sau mỗi chuyến đi là những con người sẵn sàng hy sinh để giữ bí mật tuyến đường, bảo vệ hàng hóa và hoàn thành nhiệm vụ. Có những chuyến đi trở về an toàn, nhưng cũng có những con tàu cùng thủy thủ đoàn nằm lại giữa biển khơi, để lại những câu chuyện về sự hy sinh mà nhiều năm sau vẫn được nhắc nhớ.

Đặc công Hải quân trên chiến trường Cửa Việt – Đông Hà là một chiến công đặc biệt khác. Lực lượng Đặc công Hải quân đã tổ chức nhiều trận đánh táo bạo vào các phương tiện vận tải và căn cứ của đối phương. Theo Bộ Quốc phòng, trên chiến trường Cửa Việt – Đông Hà, lực lượng Đặc công Hải quân đã tổ chức hơn 300 trận đánh, tiêu diệt 336 tàu thuyền, phá hủy nhiều vũ khí và phương tiện chiến tranh của đối phương. Những chiến sĩ đặc công hoạt động trong điều kiện vô cùng nguy hiểm, thường phải bí mật tiếp cận mục tiêu trên sông, dưới nước hoặc từ những vị trí mà đối phương khó phát hiện.

Trong những năm cuối của cuộc kháng chiến, Hải quân Nhân dân Việt Nam tiếp tục tham gia các hoạt động chiến đấu, vận tải và bảo đảm chiến trường, góp phần vào cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975. Khi thời cơ chiến lược xuất hiện, các lực lượng Hải quân tham gia chiến dịch giải phóng các đảo và vùng biển, phối hợp với các lực lượng trên đất liền trong quá trình kết thúc chiến tranh, thống nhất đất nước.

Nhìn lại chặng đường từ năm 1964 đến năm 1975, những trận chiến của Hải quân Nhân dân Việt Nam không chỉ diễn ra trong những cuộc đối đầu trực tiếp giữa tàu chiến với tàu chiến. Đó còn là cuộc chiến bảo vệ cảng biển, chống máy bay, rà phá thủy lôi, mở luồng, vận tải bí mật trên biển, chiến đấu dưới nước và phối hợp với quân, dân các địa phương. Mỗi mặt trận có đặc điểm khác nhau, nhưng đều đòi hỏi ở người lính biển lòng dũng cảm, bản lĩnh, trình độ chuyên môn và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ.

Những chiến công ấy đã góp phần làm nên truyền thống của Hải quân Nhân dân Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Từ một lực lượng còn trẻ, Hải quân từng bước trưởng thành qua thực tiễn chiến đấu, xây dựng nên những kinh nghiệm quý báu về tác chiến trên biển, phòng thủ bờ biển, chống phong tỏa và vận tải chiến lược. Những chiến công của Hải quân cũng gắn liền với sự phối hợp, giúp đỡ của quân và dân cả nước, thể hiện sức mạnh của chiến tranh nhân dân trong một cuộc chiến đấu lâu dài và ác liệt.

Hôm nay, chiến tranh đã lùi xa, biển trời Tổ quốc vẫn là một phần thiêng liêng của non sông Việt Nam. Những câu chuyện về người lính Hải quân trong những năm tháng chống Mỹ nhắc nhở thế hệ trẻ về giá trị của hòa bình, độc lập và trách nhiệm đối với quê hương, đất nước. Mỗi con tàu, mỗi trận đánh, mỗi chuyến vượt biển và mỗi người lính đã hy sinh đều góp phần tạo nên một trang sử không thể quên.

Những trận chiến của Hải quân Nhân dân Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vì thế không chỉ thuộc về quá khứ. Đó còn là những câu chuyện về lòng yêu nước, ý chí vượt qua gian khổ, tinh thần đồng đội và trách nhiệm với Tổ quốc. Giữa biển cả mênh mông, những con tàu năm xưa đã viết nên những trang sử bằng lòng quả cảm của con người Việt Nam – để hôm nay, thế hệ trẻ càng thêm trân trọng hòa bình và có ý thức gìn giữ, xây dựng quê hương, đất nước.