Những trận đánh đầu tiên của đặc công Hải quân nhân dân Việt Nam
Để sẵn sàng chi viện cho chiến trường đánh Mỹ, xuất phát từ đặc điểm địa hình có nhiều sông ngòi ở miền Nam và trên cơ sở kế thừa, phát huy truyền thống đánh giặc của cha ông trên sông nước. Một lực lượng chiến đấu mới làm nhiệm vụ tác chiến theo một phương thức đặc biệt đã được thành lập, đó là đặc công Hải quân nhân dân Việt Nam.
Ngày 13/4/1966, Bộ Quốc phòng ra quyết định thành lập Đoàn Huấn luyện trinh sát đặc công hải quân mang phiên hiệu Đoàn 126 trực thuộc Bộ Tư lệnh Hải quân (ngày nay là Lữ đoàn đặc công Hải quân 126). Đồng chí Nguyễn Kim Sang, Trưởng phòng Quân báo, Cục Tham mưu Hải quân được cử kiêm Đoàn trưởng và đồng chí Phạm Điệng làm Chính ủy. Đoàn 126 được biên chế 12 Đội vừa huấn luyện, vừa chiến đấu, đóng quân tại khu vực thuộc huyện Yên Hưng (tỉnh Quảng Ninh) và huyện Thủy Nguyên (Tp. Hải Phòng).
Tháng 6 năm 1966, Quân ủy Trung ương quyết định mở mặt trận Đường 9 - Bắc Quảng Trị. Để góp phần thực hiện chủ trương của trên và tiến hành thực nghiệm kết quả huấn luyện, tháng 10 năm 1966, Bộ Tư lệnh Hải quân điều Đội 1 (Đoàn 126) tham gia chiến đấu ở Cửa Việt – Đông Hà (Quảng Trị).
Tại đây, địch tập trung lực lượng lớn khoảng 3 vạn tên. Hỏa lực pháo binh có từ 70 đến 80 khẩu pháo 105mm và 175mm bố trí ở một số căn cứ trên đất liền, 18 đến 20 khẩu trọng pháo đặt trên 10 đến 15 tàu, hàng trăm ca nô thường xuyên trên sông. Trên biển có 12 đến 18 tàu chiến của hải quân Mỹ và một số tàu của quân Nam Triều Tiên.
Tối 30 tháng 3 năm 1967, Đội 1 chính thức xuất quân đánh trận đầu tiên. Đêm ngày 31 tháng 3 năm 1967, hai chiến sĩ đặc công Đỗ Khắc và Nguyễn Văn Kiêm đã bí mật bơi tiếp cận tàu cuốc 70 tấn của Nam Triều Tiên đang nạo vét trên sông và nhanh chóng gắn mìn áp mạn, sau đó rút lui an toàn. Hơn 2 tiếng sau, tàu cuốc 70 tấn bị ốp mìn nổ tung, chìm nghỉm. Đây là chiếc tàu đầu tiên của Mỹ bị đặc công hải quân đánh chìm tại biển Cửa Việt.
Tự tin với chiến thắng trận đầu, Đoàn 126 tiếp tục tổ chức đánh địch. Ngày 8 tháng 5 năm 1967, tổ chiến đấu gồm Nguyễn Văn Kiêm và Tống Duy Kiên nhiều lần tìm cách tiếp cận với dự định đánh tàu vận tải LST đang đậu ở cảng nhưng không thành. Tùy cơ ứng biến, 2 đồng chí chuyển sang kế hoạch đánh tàu cuốc Hayda. Đợi lúc tàu cuốc quay ra biển xả đất quay vào, 2 chiến sĩ dũng cảm bơi đón đầu mục tiêu, áp sát gắn mìn vào thành tàu địch rồi rút về bờ bắc an toàn. 5 giờ 30 phút ngày 9 tháng 5 năm 1967, tàu cuốc Hayda phát nổ, 1 giờ sau tiếp tục phát nổ lần 2. Con tàu dài 71m, rộng 12m bị phá thủng nhanh chóng chìm xuống nằm ngang sông Cửa Việt.
Trong lúc địch hoang mang, Đội 3 (Đoàn 126) đặc công do Nguyễn Hùng Lễ chỉ huy tiếp tục bí mật đột nhập qua hàng rào ngăn cách của địch, áp được 2 khối thuốc nổ vào dưới khoang máy và khoang hàng của tàu vận tải LST rồi rút ra an toàn. Tàu LST trọng tải lớn 5000 tấn chở xe thiết giáp và vũ khí hạng nặng bị áp mìn cũng phát nổ mạnh 2 tiếng sau đó, nhanh chóng chìm xuống sông. Đây cũng là trận đầu tiên đặc công nước của ta đánh chìm tàu vận tải cỡ lớn của địch. Trận đánh gây tiếng vang lớn, mở ra khả năng đánh lớn của đặc công hải quân.
Ngày 15 tháng 5 năm 1967, ở hướng Đông Hà, nhận thấy tàu LCU của Mỹ vào bốc hàng và ra neo đậu cách cảng 100 mét, cả phân đội đặc công vào trận mai phục. Tới lúc tàu Mỹ tắt đèn đi ngủ, các chiến sĩ đặc công bí mật tiếp cận. Chiến sĩ đặc công Nguyễn Văn Tình mang mìn định áp vào khoang máy nhưng mìn không dính, anh lặn sâu xuống nước đặt mìn từ đáy thì mìn bám chắc. Ngay lập tức, đồng chí bơi về phổ biến kinh nghiệm cho các đồng chí của mình đặt mìn rồi rút chốt an toàn. 2 giờ sau mìn phát nổ, tàu LCU bị xé toang chìm tại chỗ. Dưới sức ép của vụ nổ, nhiều lính Mỹ bị hất tung xuống nước. Địch phải phong tỏa cấm tàu thuyền không qua lại khu vực cảng Đông Hà nhiều ngày để khắc phục hậu quả trận đánh.
Chỉ trong vòng 5 tháng chiến đấu, từ tháng 4 đến 9/1967, riêng Đội 1 của Đoàn 126 đã tham chiến 6 trận, đánh chìm 10 tàu địch, làm hư hỏng 2 tàu khác, phá hủy nhiều phương tiện vũ khí khí tài của địch, tiêu hao sinh lực đối phương, góp phần giam chân một bộ phận lớn quân Mỹ trên chiến trường, làm đảo lộn thế bố trí chiến lược của địch. Chiến công của lực lượng đặc công hải quân là một trong những chiến công tiêu biểu của bộ đội Hải quân nhân dân Việt Nam, góp phần quan trọng cùng cả nước hoàn thành sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước./.
