Những Trận đánh Đầu tiên và Tinh thần Toàn quốc Kháng chiến (Cuối 1945 - 1947)
Ngày 02/12/1945, thực dân Pháp chính thức nổ súng tấn công Trà Vinh. Dù lực lượng và vũ khí có sự chênh lệch rất lớn, quân và dân ta đã nhất tề đứng lên chiến đấu với một tinh thần dũng cảm phi thường.
2.1. Cuộc chiến không cân sức
Trận chiến đầu tiên diễn ra khi một tàu chiến (Lamarc) và một tàu tuần tiễu của Pháp tiến vào sông Cổ Chiên. Lực lượng Vệ binh và Tự vệ của ta đã anh dũng chiến đấu. Mặc dù vũ khí thô sơ và kinh nghiệm chiến đấu còn non trẻ, buộc ta phải rút lui để bảo toàn lực lượng, nhưng trận đánh đã thể hiện rõ ý chí kiên cường, quyết không đầu hàng của quân dân Trà Vinh. Ngày 03/12/1945, quân Pháp chiếm được thị xã Trà Vinh.
2.2. Đoàn kết Kinh - Khmer chống lại âm mưu "Chia để trị"
Thực dân Pháp đã thực hiện chính sách "chia để trị" thâm độc, tìm cách gieo rắc mâu thuẫn, gây chia rẽ giữa hai dân tộc Kinh và Khmer. Trước âm mưu này, chính quyền cách mạng đã kịp thời vạch trần và đưa ra các chính sách cụ thể để củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, như vận động các nhân sĩ, trí thức, nhà sư người Khmer có uy tín tham gia vào chính quyền và các đoàn thể; đồng thời tăng cường giáo dục về chính sách đoàn kết dân tộc của Việt Minh. Nền tảng đoàn kết được xây dựng vững chắc từ những ngày đầu kiến quốc, đặc biệt qua các phong trào bình dân học vụ không phân biệt dân tộc, đã trở thành vũ khí sắc bén làm thất bại âm mưu chia rẽ thâm độc của kẻ thù.
2.3. Hưởng ứng Lời kêu gọi Toàn quốc Kháng chiến
Đêm ngày 19/12/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi Toàn quốc Kháng chiến. Hưởng ứng lời kêu gọi thiêng liêng của Người, ngày 20/12/1946, Tỉnh ủy và Ủy ban Kháng chiến Trà Vinh đã chỉ thị mở rộng chiến tranh du kích trên khắp các mặt trận và phát động phong trào "Phá hoại giao thông, ngăn chặn và chia cắt địch" trong toàn tỉnh, biến mọi làng xóm, đường sá thành mặt trận chống giặc.
Từ tinh thần kháng chiến quyết liệt ban đầu, cuộc đấu tranh của nhân dân Trà Vinh đã từng bước được củng cố và tổ chức lại một cách bài bản, chặt chẽ hơn, chuẩn bị cho một cuộc kháng chiến trường kỳ.
