Những trang giấy về nghề nhiếp ảnh

Trong những điều khiến Đặng Huy Trứ trở nên đặc biệt, có một sự say mê mà nhiều người đương thời chưa hiểu hết: ông quan tâm đến kỹ thuật mới.

Nhiếp ảnh là một trong số đó.

Đối với xã hội Việt Nam thế kỷ XIX, chiếc máy ảnh là thứ rất mới mẻ.

Một thiết bị có thể giữ lại hình ảnh con người trên một tấm vật liệu khiến nhiều người kinh ngạc.

Nhưng Trứ nhìn nó bằng ánh mắt của một người muốn tìm hiểu.

Ông không chỉ thấy sự kỳ lạ.

Ông thấy khả năng ứng dụng.

Hình ảnh có thể lưu giữ chân dung.

Có thể phục vụ việc ghi chép.

Có thể giúp con người tiếp cận một phương thức biểu đạt mới.

Với tinh thần ấy, ông tìm hiểu nghề chụp ảnh và góp phần đưa kỹ thuật này vào Việt Nam.

Nếu nhìn từ hiện tại, đó có thể là một chuyện bình thường.

Nhưng trong thế kỷ XIX, việc một quan lại Nho học quan tâm tới một kỹ thuật phương Tây là điều đáng chú ý.

Nó cho thấy tư duy của Trứ không bị giới hạn hoàn toàn bởi những khuôn mẫu quen thuộc.

Ông từng suy nghĩ về việc học kỹ thuật phương Tây.

Ông hiểu rằng học một kỹ thuật không đồng nghĩa với việc từ bỏ văn hóa của mình.

Ngược lại, một quốc gia có thể tiếp nhận tri thức mới để tăng thêm sức mạnh.

Chiếc máy ảnh vì thế không chỉ là một thiết bị.

Trong mắt Trứ, nó là một biểu tượng.

Biểu tượng của khả năng học hỏi.

Một buổi chiều, ông đứng nhìn những hình ảnh vừa được tạo ra.

Những gương mặt hiện lên trên tấm ảnh như được giữ lại từ thời gian.

Ông trầm ngâm.

Nếu một hình ảnh có thể lưu giữ khoảnh khắc của con người, thì sách vở cũng có thể lưu giữ ký ức của một dân tộc.

Và nếu kỹ thuật mới có thể giúp con người nhìn thế giới rõ hơn, tại sao lại từ chối nó chỉ vì nó đến từ một nền văn minh khác?

Câu hỏi ấy phản ánh một tư tưởng lớn trong cuộc đời Trứ: học hỏi không phải là đầu hàng.

Học hỏi là để hiểu.

Hiểu để lựa chọn.

Và lựa chọn để tự cường.

Nhiều năm sau, những đóng góp của ông đối với việc tiếp nhận kỹ thuật mới vẫn được nhắc đến như một nét đặc biệt trong cuộc đời của một vị quan thế kỷ XIX.

Giữa thời đại đầy biến động, Đặng Huy Trứ đã cố gắng mở một cánh cửa nhỏ hướng về khoa học và kỹ thuật.