Những trang nhật ký giữa chiến trường

Nhật ký Đặng Thùy Trâm thì khác.

Những trang viết ấy được ghi lại giữa chiến tranh, trong những năm tháng mà mỗi ngày ở chiến trường đều có thể là ngày cuối cùng của một con người.

Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26/11/1942 tại Hà Nội, trong một gia đình trí thức. Bà tốt nghiệp Trường Đại học Y khoa Hà Nội năm 1966. Sau khi tốt nghiệp, người nữ bác sĩ trẻ tình nguyện vào chiến trường miền Nam.

Tháng 3/1967, Đặng Thùy Trâm vào công tác tại Đức Phổ, Quảng Ngãi, làm nhiệm vụ chăm sóc và điều trị thương bệnh binh.

Ở đó, một cô gái Hà Nội mới ngoài hai mươi tuổi phải đối diện với một thực tế hoàn toàn khác với cuộc sống nơi giảng đường.

Thiếu thuốc.

Thiếu dụng cụ.

Thiếu phương tiện.

Thương binh liên tục được đưa về.

Có những ca cấp cứu diễn ra trong điều kiện vô cùng khó khăn.

Đặng Thùy Trâm vừa là bác sĩ, vừa là người đồng đội, người chị của những người lính trẻ. Trong nhật ký, bà ghi lại công việc, những mất mát, những nỗi nhớ gia đình và cả những lúc bản thân dao động, buồn đau.

Điều đáng quý của những trang nhật ký ấy chính là sự chân thật.

Đặng Thùy Trâm không tự biến mình thành một con người không có yếu đuối.

Bà từng nhớ nhà.

Từng khóc.

Từng đau trước sự hy sinh của đồng đội.

Từng tự đấu tranh với chính mình.

Nhưng sau mỗi lần như vậy, bà lại trở về với công việc của một người thầy thuốc.

Ngày 22/6/1970, Đặng Thùy Trâm hy sinh khi trên đường công tác tại khu vực Đức Phổ.

Bà mới hai mươi bảy tuổi.

Sau khi bà hy sinh, một cán bộ phía bên kia chiến tuyến đã giữ lại cuốn nhật ký mà ông tìm thấy. Nhiều năm sau, cuốn nhật ký được đưa về cho gia đình.

Từ đó, câu chuyện về Đặng Thùy Trâm được biết đến rộng rãi.

Nhưng nếu chỉ gọi bà là “nữ bác sĩ anh hùng” thì có lẽ vẫn chưa đủ.

Điều khiến người đọc xúc động là họ nhìn thấy trong những trang giấy ấy một người phụ nữ trẻ đang sống giữa một cuộc chiến khốc liệt.

Bà không viết để trở thành nhân vật lịch sử.

Bà viết cho mình.

Viết để ghi lại một ngày đã qua.

Viết về một đồng đội.

Viết về một thương binh.

Viết về mẹ.

Viết về tình yêu.

Viết về nỗi đau.

Và chính sự riêng tư ấy đã làm nên giá trị của cuốn nhật ký.

Ngày nay, khi đọc những trang viết của Đặng Thùy Trâm, người trẻ có thể thấy một điều rất gần gũi: những con người làm nên lịch sử cũng từng có tuổi trẻ giống chúng ta.

Họ cũng có ước mơ.

Có tình cảm.

Có những băn khoăn.

Có những ngày mệt mỏi.

Điểm khác biệt là họ sống trong một hoàn cảnh mà lựa chọn cá nhân gắn chặt với vận mệnh của đất nước.

Đặng Thùy Trâm đã lựa chọn ở lại với những người bị thương khi chiến trường ngày càng khốc liệt.

Và bà đã không trở về.

Nhưng cuốn nhật ký thì trở về.

Nó đi qua nhiều thập kỷ để kể lại cho thế hệ sau một điều giản dị: chiến tranh không chỉ được làm nên bởi những trận đánh, mà còn bởi những con người âm thầm chữa trị, chăm sóc, cứu sống và chia sẻ với nhau trong những giờ phút khắc nghiệt nhất.

Đặng Thùy Trâm nằm lại ở Đức Phổ.

Nhưng những trang viết của bà vẫn tiếp tục sống.

Và mỗi lần được đọc lại, chúng nhắc chúng ta rằng hòa bình hôm nay không phải là điều tự nhiên mà có.